Yemen'de Ateşkes Tamamen Sona Erdi: Çatışmalar 5 Kritik Vilayete Sıçradı

Yemen'de uzun süredir devam eden sessizlik, batı kıyılarından başlayarak ülkenin iç ve doğu kesimlerine yayılan şiddetli askeri hareketlilikle bozuldu. 4 Eylül'den itibaren Taiz ve Hudeyde illerinde yoğunlaşan çatışmalar; Marib, Şebve ve Hadramevt gibi stratejik öneme sahip bölgelere sıçradı. Nisan 2022'de Birleşmiş Milletler (BM) öncülüğünde ilan edilen ateşkesin sağladığı görece sakin dönem, Temmuz ve Ağustos aylarında tırmanan karşılıklı saldırıların ardından tamamen sona erdi. Askeri kaynaklar, çatışmalarda hükümet güçleri ve Husilerden onlarca kişinin öldüğünü ve yaralandığını bildirirken, sivil can kayıpları ve yeni göç dalgaları insani krizi derinleştiriyor.

Taiz ve Hudeyde Hattında Stratejik Boğaz Mücadelesi

Çatışmaların merkez üssü konumundaki Taiz'in batısında yer alan Kedha, Mekbene ve Cebel Habeşi cepheleri, 3 Eylül'den itibaren yoğun topçu ve füze atışlarına sahne oldu. Çatışmalar kısa sürede Müzza ilçesine de yayıldı. Husilerin hükümet mevzilerine yönelik başlattığı taarruzlarda 14 balistik füze ve insansız hava aracı (İHA) fırlatıldı. Hükümet güçleri ise karşı saldırıyla Cebel Numan ve Cebel Habeşi'deki El-Hazzan tepesinin bir bölümünü geri aldığını duyurdu. Bu bölge, Taiz'i Kızıldeniz kıyısındaki stratejik Muha kentine bağlayan ana güzergah üzerinde bulunması nedeniyle kritik önem taşıyor. Husiler, ulaşım ağının can damarı olan El-Vaziiyye Köprüsü'nü balistik füzeyle hedef alarak kenti batı kıyısından izole etmeyi amaçlıyor.

Kızıldeniz kıyısında, Babülmendeb Boğazı'na yakınlığıyla stratejik bir merkez olan Muha, Yemen Başkanlık Konseyi üyesi Tarık Muhammed Abdullah Salih liderliğindeki Ulusal Direniş Güçleri'nin kontrolünde bulunuyor. Muha Limanı, Hudeyde Limanı'na alternatif en önemli ticari çıkış kapısı konumundayken, son dönemdeki İHA ve bomba yüklü tekne saldırıları nedeniyle faaliyetlerini durdurma noktasına geldi. Hükümet kaynakları, limandaki maddi zararın yaklaşık 79 milyon dolar olduğunu belirtiyor. Hudeyde'nin güneyindeki Hays ve Carrahi ilçelerine hakim Dabas Dağı çevresinde de çatışmalar şiddetlendi. Bu durum, bölgeden yeni bir göç dalgası başlatarak Hays, Carrahi ve Cebel Ras bölgelerinden 57 ailenin (yaklaşık 400 kişi) göç etmesine neden oldu.

Enerji Deposu Marib ve Şebve Çölleri Alevler İçinde

Yemen'in orta kesiminde yer alan, zengin petrol ve doğal gaz yataklarına ev sahipliği yapan Marib, hükümet güçlerinin en güçlü kalelerinden biri. Husiler, bölgedeki Seniyye, Ruveyk ve Sahn el-Cin askeri kampları ile Harib ilçesini hedef aldı. Saldırıların Cev en-Nesim ve Bilil bölgelerindeki sığınmacı kamplarının yakınlarına düşmesi sivil kayıplara yol açtı. Marib, ülke genelinde yerinden edilmiş 5 milyondan fazla sığınmacının 2 milyondan fazlasını barındırdığı için insani açıdan büyük hassasiyet taşıyor. Hükümet, bu saldırıların Marib, Hadramevt ve Şebve çöllerinde yürütülen silah kaçakçılığı operasyonlarına misilleme olduğunu savunuyor.

Petrol zengini Şebve vilayetinde de askeri hareketlilik üst seviyeye ulaştı. Marib sınırındaki Beyhan, Ayn ve Harib ilçeleri çevresinde yoğunlaşan çatışmalar, bölgenin coğrafi konumu nedeniyle stratejik önemini artırıyor. Askeri gerilim yalnızca bu bölgelerle sınırlı kalmayıp, 6 Ağustos'ta doğudaki Hadramevt vilayetinde bulunan El-Aber askeri kampına düzenlenen saldırılarla daha geniş bir alana yayıldı. Ayrıca güneybatıdaki Dali ile kuzeydeki Cevf ve orta kesimdeki Beyda vilayetlerinde de karşılıklı İHA ve topçu saldırıları gerçekleştirildi.

Küresel Deniz Ticareti ve Bölgesel Savaş Riski

Çatışmaların arka planında ise Temmuz ayında yaşanan havacılık krizi yatıyor. Yemen Savunma Bakanlığı, 13 Temmuz'da İran'a ait Mahan Air uçağının izinsiz şekilde Sana Havalimanı'na inmesini engellemek için pisti vurmuştu. Husiler bu gelişme üzerine Suudi Arabistan'ı suçlayarak "gerilimi azaltma döneminin" bittiğini ilan etti ve Suudi Arabistan'daki Abha Uluslararası Havalimanı ile Saudi Aramco tesislerini hedef aldı. Bu durum, Kızıldeniz'deki ticari gemilere yönelik saldırılarla birleşerek krizi uluslararası boyuta taşıdı.

BM Yemen Özel Temsilcisi Hans Grundberg, Ağustos ayında yaptığı uyarıda, Yemen'in 2022 ateşkesinden bu yana en ciddi topyekun savaş riskiyle karşı karşıya olduğunu belirtti. Grundberg, deniz taşımacılığına yönelik saldırıların Yemen'i bölgesel bir çatışmanın içine çekebileceği konusunda uyardı. Babülmendeb Boğazı ve Kızıldeniz güvenliğini doğrudan tehdit eden bu yeni çatışma dalgası, Yemen'in geleceği kadar küresel enerji ve ticaret hatlarının güvenliğini de tehlikeye atmaya devam ediyor.