Yeni Makine Emniyeti Yönetmeliği Yayımlandı: Tasarım ve Güvenlik Standartları Güncellendi

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından hazırlanan ve 16 Ekim 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Makine Emniyeti Yönetmeliği (2023/1230/AB), makinelerin ve ilgili ürünlerin tasarım ve yapımına ilişkin sağlık ve güvenlik gerekliliklerini belirleyerek piyasaya arz süreçlerini düzenliyor. İnsan sağlığı, güvenliği, evcil hayvanlar ve çevre için yüksek düzeyde koruma sağlamayı amaçlayan düzenleme, makinelerin serbest dolaşımına ilişkin kuralları da yeniden tanımlıyor.

Yönetmelik, makinelerin yanı sıra değiştirilebilir teçhizat, emniyet aksamları, kaldırma aksesuarları ve kısmen tamamlanmış makineleri de kapsıyor. İmalatçılar, ithalatçılar ve dağıtıcılar için detaylı yükümlülükler getiren düzenleme; teknik dosya hazırlama, CE işaretlemesi, uygunluk beyanı ve dijital talimatların sunulması gibi süreçleri standartlaştırıyor. Bakanlık, ürünlerin piyasa gözetimi ve denetimi faaliyetlerini yürütürken, uygunluk değerlendirme kuruluşlarının görevlendirilmesi ve denetlenmesi süreçlerini de yönetiyor.

İmalatçıların, piyasaya arz ettikleri ürünlerin temel sağlık ve güvenlik gerekliliklerine uygunluğunu sağlaması, teknik dosyaları 10 yıl süreyle hazır tutması ve gerekli durumlarda düzeltici önlemleri derhal alması zorunlu tutuluyor. İthalatçı ve dağıtıcılar ise ürünlerin uygunluğunu doğrulamakla ve Bakanlığın gerekçeli taleplerine yanıt vermekle yükümlü kılınıyor. Uyumlaştırılmış standartlara uygun ürünlerin, temel güvenlik gerekliliklerini karşıladığı varsayılıyor.

Bu düzenleme, AB mevzuatına uyum çerçevesinde makine sektöründeki teknik standartları güncelleyerek, ürün güvenliğini dijitalleşen üretim süreçleriyle birleştirmeyi hedefliyor. İktisadi işletmecilerin, ürünlerin izlenebilirliğini sağlamak amacıyla tedarik zinciri bilgilerini 10 yıl boyunca saklaması ve Bakanlık ile iş birliği içinde çalışması, denetim mekanizmasının etkinliğini artıracak temel unsurlar arasında yer alıyor.

Ne değişti?

• Makinelerin tasarım ve yapımında, insan sağlığı ve güvenliğinin yanı sıra evcil hayvanlar ve çevre için yüksek koruma standartları getirildi.
• Kullanım talimatları ve AB uygunluk beyanlarının dijital formatta sunulmasına imkân tanındı; ancak talep üzerine kâğıt formatında sağlama yükümlülüğü korundu.
• Önemli değişiklik yapılan makineler için yeni sorumluluklar tanımlanarak, bu değişikliği yapan kişi imalatçı statüsünde değerlendirildi.
• Yapay zekâ sistemleri ve siber güvenlik gerekliliklerine ilişkin uyum süreçleri yönetmeliğe dahil edildi.
• İktisadi işletmecilerin, tedarik zinciri bilgilerini 10 yıl süreyle muhafaza etme zorunluluğu netleştirildi.

Kimleri ilgilendiriyor?

Bu yönetmelik; makine, emniyet aksamı, kaldırma aksesuarı ve kısmen tamamlanmış makine imalatçılarını, ithalatçılarını ve dağıtıcılarını doğrudan ilgilendirmektedir. Ayrıca, bu ürünleri mesleki faaliyetleri kapsamında kullanan profesyonel kullanıcılar ve uygunluk değerlendirme kuruluşları da düzenlemenin kapsamındadır.

Yürürlük

Metinde yürürlük tarihi belirtilmemiştir.

Çıkarılacak sonuç

Yeni yönetmelik, makine güvenliği konusunda AB standartlarıyla tam uyumu hedefleyerek, dijitalleşen sanayi süreçlerinde risklerin minimize edilmesini amaçlıyor. Üreticilerin ve tedarik zinciri aktörlerinin sorumluluklarının netleştirilmesi, piyasadaki denetimlerin daha şeffaf ve izlenebilir bir yapıda yürütüleceğini gösteriyor.

Muhtemel etkiler

Düzenlemenin, makine sektöründe faaliyet gösteren işletmelerin teknik dosya ve belgelendirme süreçlerinde daha titiz bir çalışma yürütmelerini teşvik etmesi beklenebilir. Dijital talimat ve beyan kolaylıklarının, operasyonel maliyetleri düşürebileceği; ancak yüksek riskli ürünler için getirilen yeni uygunluk değerlendirme yöntemlerinin, üreticiler üzerinde ilave bir uyum süreci oluşturabileceği öngörülmektedir.