Yerli Yapay Zeka Sistemi, Buzağı Kayıplarını Azaltmayı Hedefliyor

İstanbul

Anadolu Ajansı'nın 'Tarımda Dijital Dönüşüm' konulu dosya serisinde, süt çiftliklerinde buzağı ölümlerini azaltarak verimliliği artırmayı amaçlayan yapay zeka destekli yerli bir sistem ele alındı.

Bilgisayar mühendisi Safa Batuhan Aslantaş, AA muhabirine yaptığı açıklamada, 2014 yılında Konya'da aile şirketlerinin hayvancılık alanında yatırım yapma kararı almasıyla bir çiftlik kurduklarını belirtti. Burada, büyükbaş hayvanların takibi için kurulan IoT sistemlerini incelemeye başladığını söyledi.

Aslantaş, 'Çiftlikte kullandığımız sistemler ilgimi çok çekti. Bu sistemler 'sürü yönetim sistemleri' olarak biliniyor. Hayvanlara takılan elektronik cihazlar veri topluyor, ancak bu sensörlerin bazı alanlarda yetersiz kaldığını fark ettim.' diye konuştu.

'Doğum tespiti ve personel takip gibi konularda istediğimiz performansı alamıyorduk. Çiftlikte her yerde kameralar vardı. Bu kamera görüntülerini anlamlandırarak bazı görüntü metriklerini toplayabilir miyiz diye düşündüm. Pazarda bu tür bir ürün olmadığını fark ettim. Akademik çalışmalar vardı, ancak kullanabileceğimiz bir ürün yoktu. Bu yüzden 2019'da fikir aşamasına başladık ve 2023'te şirketleştik. Türkiye Kalkınma Fonu ve özel bir şirketin yatırımlarıyla şirketimizi kurduk.'

Projelerine 'Tekno Sürüm' adını verdiklerini belirten Aslantaş, 'Bu, aslında teknolojik sürüden gelen bir terim. Tekno Sürüm, süt üretimi yapan büyükbaş hayvan çiftlikleri için geliştirilen bir sürü izleme platformudur. Yapay zeka teknolojileri ve görüntü işleme algoritmalarını kullanarak, sensör teknolojilerinin yetersiz kaldığı alanlarda işletmenin kritik noktalarına yerleştirilen kameralar ve kendi verilerimizle eğittiğimiz yapay zeka modelleriyle ineklerdeki doğum sürecini uçtan uca izliyoruz.' şeklinde konuştu.

'Önceliğimiz bu sorunu çözmekti'

Aslantaş, projelerinin ayrıntılarına ilişkin olarak, 'Örneğin, büyükbaş hayvanın doğumu başladığında, sıkıntı sürüyorsa veya müdahale gerekiyorsa, buzağının doğum bildirimleriyle birlikte sürekli orayı izleyen bir personel varmış gibi hizmet veriyoruz. Bu sayede geç kalmaya bağlı kayıpları azaltıyoruz. Ayrıca topallığın erken tespiti gibi yaygın hastalıklar ve vücut kondisyon skorunun düzenli yapılması gibi manuel gözlem gerektiren işleri de otomatize ediyoruz.' dedi.

Kamera takip sisteminin büyükbaş hayvan sahipleri için önemine dikkat çeken Aslantaş, 'Türkiye'de doğan buzağıların yüzde 15-20'si ilk aylarda kaybediliyor. Bunun en önemli nedeni doğum sürecinin iyi yönetilememesi ve ilk ayda yeterli bakımın sağlanamaması. Bu sorunları çözmek istedik. Amacımız doğum alanlarında sürekli gözlem yapan bir sistem kurmak. Böylece doğum anında üreticiye bilgi verebiliyor, gerekirse müdahale ediliyor ve buzağı doğduğunda doğru zamanda kolostrum verilebiliyor.' ifadelerini kullandı.

Aslantaş, KOSGEB'in 'İleri Girişimcilik Desteği'ne 2024'te başvurarak destek aldıklarını belirterek, 'Şirketimiz İTÜ Çekirdek BİGG Programı ile TÜBİTAK'tan destek aldı. 4-5 yıldır İTÜ ARI Teknokent'te çalışmalarımızı sürdürüyoruz. İTÜ Çekirdek ekibi kuruluşumuzda büyük destek sağladı.' dedi.

Görüntü işlemeyle büyükbaş hayvan takibinin dünya pazarında yeni ve gelişen bir konu olduğuna dikkat çeken Aslantaş, 'Avrupa'da hayvancılık teknolojileri pazarının büyüklüğü 8-9 milyar dolar civarında. Görüntü işleme teknolojileri, sensör teknolojilerine kıyasla iki kat daha hızlı büyüyor. Sensör teknolojileri doygunluğa ulaştı. 2032'ye kadar bu pazarın 30 milyar dolara ulaşması bekleniyor. Avrupa'da buzağı kayıplarının 500-600 milyon dolar civarında olduğu tahmin ediliyor.' dedi.

Aslantaş, dünya pazarında söz sahibi olmak isteyen bu sektördeki ilk Türk firması olmayı hedeflediklerini, 100 veya üzeri hayvana sahip işletmelere odaklandıklarını söyledi.

Yerli ve milli üretimle bu projeyi geliştirdiklerini belirten Aslantaş, 'Kameraları bir araç olarak kullanıyoruz. Lens ve diğer teknik özellikleri uygunsa her tür kamera ile çalışıyoruz, ancak yazılımı tamamen yerli mühendislerle geliştiriyoruz, böylece yüzde 100 yerli teknoloji üretiyoruz.' dedi.

'İç pazarda satışlara başladık'

Batuhan Aslantaş, Türkiye'deki önemli işletmelerle ürün geliştirme faaliyetlerine devam ettiklerini belirterek, 'Pazara ürünü hazır hale getirmek sermaye ve veri gerektiriyor. Şu anda en değerli şey, yaptığımız satışlar değil, topladığımız veriler. Büyük bir doğum veri setine sahibiz. Bunları yapay zeka algoritmaları için işledik ve etiketledik. Böylece teknolojimizi her ortama adapte edebiliyoruz. Türkiye iç pazarında büyük işletmeler özel ürünler istedi, bu yüzden kameralarımızı taktık ve satışlara başladık. Şu anda 5 çiftlikle birlikte ürün geliştiriyoruz.' diye ekledi.

Türkiye'de 100-200 bin hayvan izler hale geldiklerinde ihracata başlamak istediklerini ifade eden Aslantaş, 'İhracat hedefimiz var. ABD süt hayvancılığında büyük bir pazar, ancak ürünü oraya götürmeden önce Avrupa, Rusya ve MENA bölgesindeki büyük işletmelere odaklanıyoruz, çünkü bu bölgeler komşumuz ve ilişkilerimizi daha kolay yürütebiliriz.' dedi.

Aslantaş, ihracat için Avrupa'da Orta Avrupa'nın iyi bir pazar olduğunu dile getirerek, 'Almanya, Hollanda, Fransa gibi ülkeler öncelikli. Özellikle Hollanda'da yaygın olan 100-150 büyükbaşlık aile işletmeleri hedef pazarımızı oluşturuyor. Ayrıca MENA bölgesi de önemli, çünkü orada da büyük ölçekli çiftlikler var.' şeklinde konuştu.

Türk girişimcilere ve gençlere önerilerde bulunan Aslantaş, 'Girişimcilik çok değerli bir iş. Bir iş fikriniz veya hayaliniz varsa, harekete geçin. Pazar araştırması yapmak çok önemli. Ürün güzel olabilir, ancak müşteriler bunu alacak mı, bunu tespit etmek çok önemli.' dedi.