100 milliard dollar tygşytlamak we sanly elektrik torlary bilen 330 GW goşmaça mümkinçilik mümkinçiligi

Global elektrik isleginiň çalt ýokarlanmagy bar bolan energiýa infrastrukturasyna çynlakaý synag edýär. Halkara Energetika Guramasy (IEA) tarapyndan neşir edilen häzirki seljermeler milliardlarça dollarlyk täze fiziki maýa goýumlarynyň ýerine sanly tehnologiýalar bilen bar bolan torlary optimizirlemegiň ägirt uly kuwwat getirip biljekdigini görkezýär. "Elektrik döwründe torlary döwrebaplaşdyrmak" atly hasabatda aýdylyşyna görä, akylly we sanly çözgütler sebäpli bar bolan infrastruktura 330 gigawat goşmaça kuwwat goşmak mümkin.

Global elektrik isleginiň we maýa goýum päsgelçilikleriniň rekord ýokarlanmagy

Soňky on ýylda dünýäde elektrik energiýasyna bolan isleg, energiýa isleginiň umumy ösüş depginini takmynan iki esse ýokarlandyrdy. Bu tizlenmäniň aňyrsynda senagatlaşma, elektrikleşdiriş proseslerini giňeltmek, sowatmak zerurlyklaryny ýokarlandyrmak we emeli intellekt we maglumat merkezleriniň, esasanam käbir bazarlarda çalt ýaýramagy bar. IEA-nyň çaklamalaryna görä, 2035-nji ýyla çenli garaşylýan bu ägirt uly islegi kanagatlandyrmak üçin global setiň kuwwaty azyndan 30 göterim ýokarlandyrylmalydyr. Bu maksat takmynan 25 million kilometr täze liniýanyň gurulmagyny ýa-da bar bolan liniýalaryň doly täzelenmegini talap edýär. Şeýle-de bolsa, býurokratik rugsat amallary, üpjünçilik zynjyryndaky päsgelçilikler, hünärli işçi güýjüniň ýetmezçiligi we enjamlaryň bahasynyň ýokarlanmagy täze ulgam maýa goýumlarynyň tizligini düýpli çäklendirýär.

Sanly çözgütler dyknyşyk çykdajylarynyň ýokarlanmagy bilen öňe çykýar

Torlardaky ýetmezçilikler arassa energiýa geçişini gönüden-göni haýalladýar. 2025-nji ýyla çenli azyndan 1700 gigawat gaýtadan dikeldilýän energiýa taslamalary we 600 gigawat uly göwrümli batareýa saklaýyş taslamalary tora birikdirilmegine garaşýarlar. Bu baglanyşyk gijikdirilmegi we ulgam dyknyşyklary ABŞ-da 12 milliard dollar we 2024-nji ýylda Europeanewropa Bileleşiginde 4,3 milliard ýewro uly ykdysady ýitgä sebäp boldy. IEA; 330 gigawata çenli täze nesil, saklamak we isleg kuwwatynyň dinamiki kuwwatlyk derejesi, gözenek topologiýasy optimizasiýasy we ösen güýç akymyna gözegçilik ýaly sanly usullary ulanmak arkaly torlara birleşdirilip bilinjekdigi aýdylýar. Fransiýanyň we Günorta Koreýanyň umumy gurlan güýjüne laýyk gelýän bu kuwwat, adaty tor giňeltmek usullary bilen gurlan bolsa, takmynan 100 milliard dollar maýa goýum býudjeti talap edilýär.

Emeli intellektiň güýji we tor dolandyryşynda geljegi

Täze ulgam maýa goýumlaryny çalyşmagyň ýerine, täze infrastruktura gurulýança möhüm köpri hökmünde hereket edýän bu sanly tehnologiýalar, köp ýyllyk gurluşyk işleriniň ýerine birnäçe aýyň içinde durmuşa geçirilip bilinjekdigi bilen tapawutlanýar. Mysal üçin, ABŞ-da durmuşa geçirilýän dinamiki kuwwatlyk derejesi sebäpli ýyllyk 64 million dollarlyk tor dyknyşygynyň öňüni alýar; Beýik Britaniýada güýç akymyna gözegçilik gowulandyrylan sistema 2 gigawatdan gowrak goşmaça geçiriş kuwwaty goşuldy. Emeli intellekt tehnologiýalary önümçiligi çaklamakda, hyzmat etmekde we amaly meýilleşdirmekde hem işjeň rol oýnaýar. IEA-nyň 11 geçiriş we 14 paýlaýyş ulgamy operatory baradaky gözleglerine görä, gatnaşyjylaryň 70 göterimi tehniki hyzmatda emeli intellekt ulanýar, kiberhowpsuzlyk, gözegçilik we jogapkärçilik aladalary sebäpli bu nyrh real wagt amallarynda 23 göterimde galýar. IEA paýlaýyş torlarynda maglumatlaryň görnükliliginiň gün energiýasynyň, elektrik ulaglarynyň we ýylylyk nasoslarynyň giňden ulanylmagy bilen möhüm ähmiýete eýe bolandygyny nygtaýar; Düzgünleşdiriji özgertmelere, güýçli maglumat infrastrukturasyna we hünärli adam resurslaryna maýa goýumlaryny çaltlaşdyrmagy maslahat berýär.