113 ýyllyk syr aýan edildi: Ispartadaky Hekate ybadathanasynyň tapylmagy

Ybadathananyň harabalyklary 1912-1913-nji ýyllarda Ispartanyň alwawaç etrabynyň taryhy Gemen dagynda, Aý Hudaý adamlary ady bilen gurlan mukaddes ýerde başlanan arheologiki gazuw-agtaryş işleriniň netijesinde tapyldy. Şol döwürde bu gurluşyň Demeter degişlidigi barada pikir edilse-de, takyk at berilmedi we oňa "Kiçi ybadathana" diýilýärdi. Şeýle-de bolsa, soňky gözlegler bu ybadathananyň 'Hekate taňrysyna' degişlidigini ýüze çykardy.

Hekate hudaýynyň yzlary tapyldy

Recentlyakynda Süleýman Demirel uniwersitetiniň sungat we ylymlar fakultetiniň arheologiýa bölümi fakultet agzasy Dr. Hekate. Prof. Dr. Özhanly, şu ýyl iň möhüm açyşlaryň biriniň, 18 ýyldan gowrak wagt bäri gazuw-agtaryş işine ýolbaşçylyk eden sebitdäki Hekate ybadathanasynyň tassyklanmagydygyny aýtdy. 1912-1913-nji ýyllarda geçirilen gazuw-agtaryş işlerinde Demeter bilen baglanyşykly binanyň hakykatdanam Anadolynyň ýerli taňrysy Hekate degişlidigi anyk subutnamalar tapyldy.

Hekatyň simwoly we Anadolydaky orny

Hekate grek mifologiýasynda möhüm rol oýnaýar we Gesiodyň eseri 'Theogonia' işinde beýan edilýär. gelip çykyşy Prof. Dr. Özhanly Hekate 'triformis', ýagny üç kelleli we üç jesetli, ýer, asman we deňizde höküm sürýän hudaý hökmünde suratlandyrylandygyny aýtdy. Hekatyň simwolizmi, Erkekler bilen baglanyşygy sebäpli Aýyň, ölümiň we ahyretiň garaňky tarapyny görkezýär. Bu nukdaýnazardan, Hekate erkekleriň mukaddes ýerinde bolmagy, Hudaýyň Aýyň Demeter bilen hiç hili baglanyşygy ýok.

Arheologiki tapyndylaryň ähmiýeti

Ybadathanadan başga-da, gadymy Pisidiýa Antiokiýa gadymy şäherinde alvalawaçdaky Hek kultynyň bardygyny görkezýär. Mifologiýada Hekate ýerasty it Kerberosyň üstünden höküm sürýär we it iň mukaddes haýwany hökmünde tanalýar. Şonuň üçin Antiokiýada tapylan gurban edilen itleriň mazarlary Hekate kultynyň sebitde bardygyny görkezýär. Prof. Dr. Özhanly ybadathananyň esasy harabalyklarynyň saklanyp galandygyny, ýöne hristianlaşma döwründe ybadathana esasan weýran bolandygyny aýtdy. Ybadathananyň asyl gurluşyny geljekki eserler bilen dikeltmek meýilleşdirilýär.

Hekate ybadathanasynyň medeni we syýahatçylyk goşandy

Anadolynyň valawaçdaky Hekate ybadathanasynyň ýeke-täk mysaly Muğlanyň ataatağan şäherindäki Lagina gadymy şäherinde ýerleşýär. Prof. Dr. Özhanly Hekate-iň häzirki wagtda hem köp adamlar tarapyndan çokunylýan hudaýdygyny we bu açyşlaryň sebite syýahatçylyk gyzyklanmalaryny çekjekdigini aýtdy. Esasanam Angliýada we ABŞ-da giňden ýaýran Wika sektasynyň Hekate bolan ynam sebitiň arheologiýa we medeniýet taýdan ähmiýetini artdyrýar. Valwaçda we onuň töweregindäki bu täze açyşlar akademiki we syýahatçylyk taýdan uly goşant goşana meňzeýär.

Netijede, valawaçdaky Hekate ybadathanasynyň tapylmagy gadymy Anadoly ynançlaryny we medeni mirasyny häzirki dünýä getirmekde möhüm ädim hasaplanýar. Şeýle açyşlar geljekde ylmy we medeni gözlegler üçin baý çeşme bolup durýar.