1933-nji ýyldaky syrly resminama aýan edildi: Erzurumda we Karsda Daniýanyň süýt senagaty meýilnamasy

1933-nji ýylda, respublikanyň ilkinji onýyllygyny tamamlandan soň, Gündogar Anadoly sebitiniň ösüş we önümçilik potensialy halkara arenasynda ajaýyp diplomatik ädim boldy. Daşary işler ministrliginiň Türk dil we edebiýat birleşigi (TDED) Erzurum şahamçasynyň agzasy Taner Özdemir tarapyndan açylan taryhy resminama, Daniýanyň Erzurum we Kars sebitlerinde häzirki zaman süýt senagatyny döretmek üçin resmi başlangyçlary alandygyny mälim etdi.

Daniýanyň Korollyk ilçihanasynyň Ankaradaky resmi belligi

Arhiwden tapylan taryhy resminama görä, Daniýanyň Korollyk ilçihanasy 1933-nji ýylyň 4-nji dekabrynda Türkiýe Respublikasynyň Daşary işler ministrligine resmi bellik iberdi. Habarlaşylan hatda Daniýaly hünärmenler Alfred Torwald Larsen we Piter Weigeliň Erzurum we Kars sebitlerine gitmek we zerur bolan tehniki we ykdysady şertleri gözden geçirmek isleýändikleri aýdylýar. Turkishaş Türkiýe Respublikasy bu haýyşa oňyn jogap berdi, daşary ýurtly hünärmenlere sebitde gözleg geçirmäge resmi taýdan rugsat berdi we zerur dolandyryş edaralary bilen üpjün etmek üçin ýerli dolandyryş edaralaryna görkezme iberdi.

Erzurumyň sosial-ykdysady we medeni geçmişi barada içgin arhiw gözleglerini geçirýän gözlegçi Taner Özdemir, bu resminamanyň şäheriň ykdysady taryhynda möhüm öwrülişik nokadydygyny aýtdy. Resminamadaky "l'industrie laitire" (süýt senagaty) jümlesi, Daniýanyň sebite diňe bir maldarçylyk bilen meşgullanýan geografiýasy hökmünde däl-de, eýsem häzirki zaman süýt önümçilik desgalarynyň senagat derejesinde döredilip bilinjek strategiki merkez hökmünde hem seredýändigini subut edýär. Respublikanyň yglan edilmeginden bary-ýogy on ýyl soň amala aşyrylan bu başlangyç, Erzurum bilen Karsyň halkara maýadarlarynyň radaryna girendigini aýdyň görkezýär.

Süýt we süýt önümleri pudagynda dünýäde tanalýan Daniýanyň 1933-nji ýylda Erzurum we Kars şäherlerine ünsi çekmegi tötänden däldir. Sebitiň uly öri meýdanlary, baý ösümlikler we güýçli maldarçylyk potensialy ýokary hilli süýt öndürmek üçin özboluşly ýer hödürledi. Daşary işler ministrligi tarapyndan taýýarlanan tassyklama haty, bu prosesiň adaty bir syýahatçylyk ýa-da täjirçilik syýahaty däldigini, ýöne döwlet derejesinde teswirnamalar bilen geçirilen tehniki-ykdysady esaslandyryşdygyny tassyklaýar. Şu gün peýda bolan bu resminama Erzurumyň ykdysady taryhyna täze sahypa goşsa-da, sebitiň oba hojalygyna we maldarçylyk geçmişine bolan garaýşyna güýçli yşyk berýär.