1954 Dünýä çempionaty: Türkiyeň dramatiki gatnaşma hekaýasy

Türkiye 1954-nji ýyldaky dünýä çempionatyna gatnaşmak üçin Ispaniýa bilen ýüzbe-ýüz bolan kyn saýlama prosesi, futbol taryhymyzda yz galdyran wakalardan doly. Iki ýurduň arasyndaky ilkinji oýunda Ispaniýa Türkiye 4-1 hasabynda ýeňildi. Şeýle-de bolsa, Türkiyeň 1-0 hasabynda ýeňiş gazanmagy umytlary janlandyrdy. Döwrüň düzgünleri sebäpli gol tapawudy dogry däldi, üçünji oýun bitarap meýdança Rimde geçirildi. Bu oýun 2-2 hasabynda deňme-deň tamamlanandan soň, Türkiýe Franko atly bir Pari Parisli oglanjygyň zyňmagy bilen kuboklara gatnaşmak hukugyna eýe boldy. Günbatar Germaniýa, Wengriýa we Günorta Koreýa bilen bir toparda bäsleşen milli ýygyndy ilkinji oýunda Günbatar Germaniýadan 4-1 hasabynda utuldy. Şeýle-de bolsa, ikinji oýunda milli ýygyndy Günorta Koreýany 7-0 hasabynda ýeňip, ünsi çekdi. Bu ýeňiş dünýä çempionatynyň taryhynda iň üýtgeşik ýeňişleriň biri hökmünde hasaba alyndy.

Toparyň beýleki güýçli topary Wengriýa bilen ýüzbe-ýüz bolmadyk Türkiýe, deň ballary bolan Günbatar Germaniýa bilen ýene-de ýüzbe-ýüz boldy. Şeýle-de bolsa, bu gezek 7-2 hasabynda ýeňilip, ýaryş bilen hoşlaşdy. Bu oýunlaryň netijesinde Türkiýe toparda üçünji orny eýeledi. Mamat, 2-nji minutda Günbatar Germaniýa garşy geçiren pökgüsi bilen milli ýygyndy toparyny öňe saýlady we türk futbol taryhynda özüni tanatdy. Şol döwrüň milli ýygyndy tälimçisi italýan Sandro Puppo boldy. Topar jemi 10 pökgi geçirip, 11 pökgi geçirdi.

Iň köp pökgi geçiren kandidatlaryň arasynda Suat Mamat (3 gol), Burhan Sargun (3 gol), Lefter Küçükandonyadis (2 pökgi), Erol Keskin (1 gol) we Mustafa Ertan (1 pökgi) bar. Bu atlar Türkiye ýaryşdaky hüjüm güýjüni görkezýärdi.

1954-nji ýyldaky dünýä çempionatyna syn

1954-nji ýylda Şweýsariýada geçirilen dünýä çempionaty 16 toparyň gatnaşmagynda geçirildi. Bu ýaryşda Europeewropadan, Günorta Koreýadan Aziýadan, Braziliýadan we Urugwaýdan we Demirgazyk Amerikadan Meksikadan güýçli toparlardan başga-da bäsleşdi. -Arym finalda Günbatar Germaniýa Awstriýany 6-1, Wengriýa bolsa Urugwaýy 4-2 hasabynda ýeňip, finala çykmak üçin.

Soňky oýun Berniň Wankdorf stadionynda geçirildi. Günbatar Germaniýa ilkinji dünýä çempionatynda 62,500 adamyň öňünde Wengriýany 3-2 hasabynda ýeňip, ýeňiş gazandy. Maks Morlok we Helmut Rahn Germaniýanyň pökgüsini tora girizdi, Ferens Puskas we Zoltan Czibor Wengriýanyň pökgüsini tora girizdi.

Iň ýokary gol ortaça ýaryş

1954-nji ýyldaky Dünýä çempionaty 26 oýunda jemi 140 pökgi geçirip, her oýunda ortaça 5,4 pökgi geçirdi. Iň köp pökgi geçiren toparlar 27 gol bilen Wengriýa, 25 pökgi bilen Günbatar Germaniýa boldy. Tournamentaryşyň iň köp pökgi geçiren oýunçysy 11 pökgi bilen Wengriýaly Sandor Koksis boldy. Türkiye meýdançada oýnan oýny we çykyşy türk futboly üçin möhüm öwrülişik boldy.