2026 we 2027 Pensiýa arzasynda tapawut: Aýlyklara gönüden-göni täsir etjek möhüm karar

Millionlarça ätiýaçlandyrylan adam iýul aýynda aýlyk hakynyň ýokarlanmagyndan soň 2027-nji ýylyň ýanwar aýyna ünsi jemlän hem bolsa, pensiýa çykmak hukugyny gazanan raýatlar üçin möhüm karar başlandy. Türkiýe Respublikasynyň Merkezi Banky (CBRT) we bazar analitikleri tarapyndan inflýasiýa çaklamalarynda edilen täzelenmeler pensiýa hasaplaýyş tablisalaryny gönüden-göni üýtgetdi. Şunuň bilen baglylykda, pensiýa arzasynyň beriljek senesi iň möhüm parametr boldy. Häzirki çaklamalar, 2026-njy ýylyň ahyryna çenli pensiýa çykmak üçin ýüz tutýanlar bilen 2027-nji ýyla çenli yza süýşürýänleriň arasynda aýlyk derejesinde 4 göterime çenli tapawudyň boljakdygyny görkezýär.

Inflýasiýa garaşmalarynyň üýtgemegi ýokarlama hasaplamalaryny üýtgetdi

Merkezi bank 2026-njy ýylyň ahyryna çenli inflýasiýa maksadyny 28 göterime çenli täzeden gözden geçirdi. Edil şonuň ýaly-da, awgust bazaryna gatnaşyjylaryň gözleg netijelerinde garaşylýanlaryň has ýokarlanandygy syn edildi. Jemi 68 hünärmeniň, maliýe pudagynyň 52-siniň we hakyky sektordan 16 hünärmeniň gatnaşmagynda geçirilen gözlegde ýylyň ahyrynda sarp edijileriň inflýasiýa çaklamasy 29,21 göterimden 29.43 göterime çenli ýokarlandy. Inflýasiýa maglumatlarynyň bu ýokary göterilmegi, 2027-nji ýylyň ýanwarynda döwlet işgärleriniň we pensiýa aýlyklarynda görkeziljek ýokarlandyryş nyrhlarynyň gaýtadan hasaplanylmagyny talap etdi.

2027-nji ýylyň ýanwar aýy üçin tablisadaky üç dürli pensiýa ssenarisi

endylyň ahyrynda inflýasiýa Merkezi Bankyň çak edişi ýaly 28 göterimde ýüze çyksa, SSK we Bağ-Kur pensionerleriniň aýlyk haklary ýanwar aýynda takmynan 8,70 göterim galar. Bazara gatnaşyjylaryň 29.43 göterim baradaky çaklamasy amala aşsa, bu ösüş depgini 9,91 göterime çenli ýokarlanar. Döwlet işgäri we pensiýa çykan döwlet işgärleri, çaklamalara görä 6,66 göterim bilen 7,86 göterim aralygy ýokarlanýar.

SSK we Bağ-Kur döwründe pensiýa çykýanlaryň ýanwar aýynda aljak derejesi 6 aýlyk inflýasiýa maglumatlary bilen gönüden-göni aýdyňlaşdyrylar. Merkezi bankyň 28 göterim çaklamasyna esaslanyp, häzirki wagtda 23 müň 552 lira bolan iň pes pensiýa, 8,70 göterim ýokarlamak bilen takmynan 25 müň 601 lira ýeter. Bazara gatnaşyjylaryň 29.43 göterim çaklamasy amala aşsa, iň pes aýlyk aýlygy 25 müň 888 lira çenli ýokarlanar. Maliýe guramalary birleşigi we Stambul uniwersiteti tarapyndan bilelikde taýýarlanan Ykdysady perspektiwa indeksinde 30.32 göterim çaklama ulanylanda, 6 aýlyk inflýasiýanyň 10,67 göterim bolmagyna we iň pes pensiýanyň takmynan 26 müň 65 lira çenli ýokarlanmagyna garaşylýar.

Näme üçin haýyşnama senesi möhüm? 2026-njy ýyldan 2027-nji ýyla çenli koeffisiýent tapawudy

Pensiýa çykmak hukugyny gazanan işgärler üçin diňe bir döwürleýin ýokarlanmak bilen çäklenmän, haýyşyň SSI-e iberilen senesi hem möhümdir. Pensiýa, ýüz tutan senenama ýyly üçin täzeleniş koeffisiýentlerine esaslanýar. Bu nokatda, 1999-2008-nji ýyllar, 2000-2008-nji ýyllar we 2008-nji ýyldan soňky döwürleriň hasaplama algoritmleri tapawutlanýar.

Hereket edýän kanunçylyga laýyklykda, 2026-njy ýylyň 31-nji dekabrynda pensiýa arzasyny tabşyran ätiýaçlandyrylan adamlar 2026-njy ýylda pensiýalarynda görkezilen 32,1 göterim artmakdan peýdalanyp bilerler. Beýleki tarapdan, 2027-nji ýylyň 1-nji ýanwaryna çenli arzalaryny tabşyranlaryň we soňraky 2026 CPI ýokarlanyşyny we 30 göterim ösüşini birleşdirýän täze täzelenme koeffisiýenti bilen hasaplanar. Annualyllyk inflýasiýanyň we ösüş paýynyň jemi 32 göterime ýetmese, haýyş bilen ýüz tutýanlaryň 2027-nji ýylda aljak aýlygy 2026-njy ýylda pensiýa çykanlardan pes bolar.

Ykdysadyýet ýazyjysy Faruk Erdemiň duýduryşy we noýabr maglumatlarynyň ähmiýeti

Ykdysadyýet ýazyjysy Faruk Erdem pensiýa ýüz tutmagyň wagtynyň ähmiýetine ünsi çekdi we koeffisiýentleriň arasyndaky boşluga ünsi çekdi. Häzirki ykdysady maglumatlary göz öňünde tutup, 2026-njy ýylda haýyş bilen ýüz tutmagyň has amatly boljakdygyny mälim eden Erdem: "2026-njy ýylda esas hökmünde kabul edilen täzelenme koeffisiýentiniň takmynan 1,3190 töweregi bolmagyna garamazdan 2027-nji ýylda bu koeffisiýentiň 1,2714 töweregi azalmagyna garaşylýar. Iki koeffisiýentiň arasyndaky tapawut, 2026-njy ýylda ýüz tutanlaryň peýdasyna 4 göterim aýlyk artykmaçlygyny üpjün eder."

Pensiýa kriteriýalaryny tamamlanlaryň wagt ýitirmeli däldigini aýdyp, Erdem duýduryş berdi: "Hukuk eýeleri diňe bir ýokary pensiýa almak mümkinçiligini elden gidirmän, eýsem haýyşy yza süýşüren her aýy üçin alyp boljak aýlyk töleglerini hem ýitirýärler. Şol sebäpli ýüz tutmak prosesi hökman gijikdirilmeli däldir."

lastylyň soňky aýlaryndaky inflýasiýa maglumatlary, soňky suratyň pensiýa haýyşnama meýilnamasynda aýdyňlaşdyrylmagy üçin aýgytly bolar. Hususan-da, dekabr aýynda yglan ediljek noýabr aýynyň CPI maglumatlary iki döwrüň arasyndaky aýlyk tapawudyny açyk görkezer. Pensiýa dalaşgärleri bu maglumatlar aýan edilenden soň soňky kararlaryny berip bilerler we haýyşlaryny tabşyryp bilerler.