Gysgaça
- Alymlar 3,1 milliard ýyl ozal suwuň ýer gabygynyň içine girip, uly wulkan atylmagyna sebäp bolandygyny ýüze çykardylar.
- Halkara geologiýa missiýasy takmynan 3,1 milliard ýyl ozal suwuň ýer gabygynyň aşagyndan birnäçe kilometr syzyp, uly wulkan hereketine sebäp bolandygyny kesgitledi.
- Iň soňky gözlegler Eartheriň irki döwrüniň pikirlerden has dinamiki we işjeň bolandygyny subut etse-de, materikleriň başlangyç emele geliş prosesleri barada döredilen teoriýalary düýpgöter üýtgedýär.
milliardlarça ýyl ozal ýeriň ykjam gurluşyna ýagtylyk berýän düýpli açyş edildi. Iň soňky gözlegler Eartheriň irki döwrüniň pikirlerden has dinamiki we işjeň bolandygyny subut etse-de, materikleriň başlangyç emele geliş prosesleri barada döredilen teoriýalary düýpgöter üýtgedýär. Halkara geologiýa missiýasy takmynan 3,1 milliard ýyl ozal suwuň ýer gabygynyň aşagyndan birnäçe kilometr syzyp, uly wulkan hereketine sebäp bolandygyny kesgitledi.
Pilbaradaky gadymy gaýalar Eartheriň geçmişini ýagtylandyrýar
Adelaýd uniwersitetinde okuwyny dowam etdirýän meşhur geohimik Dr. Erik Wandenburgyň ýolbaşçylygyndaky halkara gözleg topary Günbatar Awstraliýanyň serhedinde ýerleşýän Pilbara sebitindäki iň gadymy wulkan gaýalaryny gözden geçirdi. Duýgur laboratoriýa seljermeleriniň netijesinde theuwaş ummanyň halkasy diýlip atlandyrylýan sebitdäki wulkan işjeňligine meňzeş görnüşleriň milliardlarça ýyl ozal ýüze çykandygy anyklandy. Bu gözleg, çuňluga girýän suw molekulalarynyň magmany işjeňleşdirýändigini we ullakan partlamalara sebäp bolýandygyny tassyklady.
Plitadan öňki tektoniki döwür: 'Subduksiýany taşlamak' mehanizmiGözlegçiler häzirki zaman plastinka hereketleriniň bolup bilmejekdigini, Eartheriň irki emele geliş döwründe temperaturanyň gaty ýokarydygy sebäpli bellediler. Şonda alymlar suwuň mantiýa nädip ýetip biljekdigi baradaky soraga jogap berip, "damja subduksiýasy" diýilýän alternatiw mehanizmi ýüze çykardylar. Bu adatdan daşary prosese görä; Sowuk daşky gabykdaky agyr, suwa baý we ýokary dykyzlykly bölekler wagtyň geçmegi bilen gyzgyn mantiýanyň çuňlugyna çökdi. Bu çöküş wagtynda goýberilen suw, uly wulkan atylmagyny iýmitlendirýän magmanyň döremegine sebäp boldy.
Kontinentleriň emele gelmeginiň syry we geologiki öwrüm nokady
Alnan haýran galdyryjy netijelere baha bermek bilen, doktor Erik Wandenburg Eartheriň irki döwrüniň statiki gurluşy bolan köne teoriýalaryň bu açyş bilen hakyky däldigini aýtdy. Ylmy dünýäde uly täsir eden bu maglumatlar, materikleriň emele gelişiniň ilkinji tapgyrlaryna düşünmekde we planetamyzyň häzirki geologiki gurluşyna nädip ýetendigini açmakda taryhy öwrülişik hödürleýär. Uster gabygynyň çuňlugynda ýerleşýän bu gadymy suw aýlawy, lifeeriň ýaşaýşy kabul edip biljek gurluşa öwrülmegi üçin iň möhüm gurluş böleklerinden biri hasaplanýar.
Çeşme: Milliyet
Teswirler (0)
Teswir ýaz
Entek teswir ýazylmandyr. Ilkinji teswiri siz ýazyň!