ABŞ bilen Eýranyň arasyndaky parahatçylyk tagallalarynda möhüm ösüşler

ABŞ bilen Eýranyň arasyndaky dowam edýän dartgynlyk iki tarapyň arasynda parahatçylyk ugrundaky tagallalar dowam edýän mahaly täze tapgyra girdi. Üns Tähranyň mümkin bolan jogabyna gönükdirilýär. Şol bir wagtyň özünde, Ormuz bogazyndaky çaknyşyklar ýagdaýy has-da çylşyrymlaşdyrýar. ABŞ-nyň Harby-deňiz güýçleri bilen Eýranyň güýçleriniň arasyndaky soňky çaknyşyklar ok atyşlygy bes etmek baradaky ylalaşyk güýje gireli bäri iň çynlakaý synaglaryň birini emele getirýär.

Tährandan garaşylýan jogap

ABŞ-nyň Prezidenti Donald Tramp Tähranyň parahatçylyk prosesine jogabyny sabyrsyzlyk bilen garaşýandyklaryny aýtdy. Prezident Tramp Eýranyň ABŞ-nyň çaknyşygy bes etmek baradaky teklibine tiz wagtda jogap berjekdigine umyt edýändigini aýtdy. Gepleşikleriň bilgeşleýin haýalladylýandygy baradaky aýyplamalar barada soralanda, ol: "Biz muny tiz wagtda bileris" diýip jogap berdi. Tramp şeýle hem Eýran bilen ylalaşyga gelinmese, "Azatlyk operasiýasynyň" has giň gerimde täzeden başlanyp biljekdigini belledi.

"Azatlyk taslamasynyň geljegi"

Prezident Tramp "Azatlyk taslamasynyň" Ormuz bogazynda gämi gatnawynyň erkinligini üpjün etmäge gönükdirilen başlangyçdygyny nygtady. Eger ylalaşyga gelinmese, taslamanyň has giň görnüşi bolan "Azatlyk taslamasy plýus" amala aşyrylyp bilner. ABŞ-nyň Döwlet sekretary Marko Rubio Eýrandan heniz resmi jogap almandygyny, ýöne bu prosesde çynlakaý gepleşiklere geçmegi umyt edýändiklerini aýtdy.

Eýranyň aladalary

Emma Eýran tarapy çaknyşyklardan soň gepleşik prosesiniň gidişine şübhe bildirýär. Eýranyň Ankaradaky ilçihanasy Eýranyň daşary işler ministri Abbas Aragçynyň Türkiýäniň daşary işler ministri Hakan Fidan bilen telefon arkaly söhbetdeşlikde ABŞ-nyň Pars aýlagyndaky işleriniň we amerikan resmileriniň beýanatlarynyň diplomatik prosese bolan ynamy gowşadandygyny aýdandygyny habar berdi. Aragçynyň aýtmagyna görä, amerikan tarapynyň zyýanly garaýyşlary diplomatik prosesi gowşadypdyr we Eýran halkynyň bu niýetlere bolan ynamsyzlygyny çuňlaşdyrypdyr.

Daşky gurşaw howpy: Nebit dökülmesi

Hemra arkaly düşürilen suratlar Eýranyň esasy nebit eksport terminaly bolan Harg adasynyň töwereginde uly möçberli nebit dökülendigini görkezýär. Takmynan 52 inedördül kilometr meýdana täsir edýän bu dökülme ekologiýa betbagtçylygyna sebäp bolup biler we energiýa howpsuzlygy barada çynlakaý alada döredýär. Dökülme sebäbi heniz anyklanmasa-da, onuň infrastrukturanyň ýeterlik däldigi ýa-da sebitdäki näsazlyk sebäpli bolandygy çak edilýär.

Eýranyň liderlik gurluşyndaky üýtgeşmeler

ABŞ-nyň aňtaw gullugy Eýranyň täze dini lideri Mojtaba Hameneýiniň ýokary derejeli resmiler bilen birlikde uruş strategiýalaryny kesgitlemekde möhüm rol oýnaýandygyny aýdýar. CNN-iň ABŞ-nyň aňtaw gullugyna ýakyn çeşmelerden alan maglumatlaryna görä, Hameneýiniň ABŞ bilen gepleşiklerde täsirli bolandygyna ynanylýar. Eýranyň içinde häkimiýet bilen baglanyşykly näbellilik dowam edýär.

Netijede, ABŞ bilen Eýranyň arasyndaky dowam edýän dartgynlykda parahatçylyk başlangyçlarynyň geljegi belli däl bolmagynda galýar. Taraplaryň ädjek ädimleri, esasanam Tähranyň jogaby sebitde we dünýäde uly gyzyklanma bilen garaşylýar. Bu prosesde geljekki ädimleriň iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklaryň ösüşine düýpli täsir edip biljekdigi çaklanylýar.