ABŞ bilen Eýranyň arasynda täze diplomatik hereket: Pakistandan we Katardan atyşygy bes etmek baradaky teklip

Washingtonakynda iň ýokary derejesine ýeten Waşington bilen Tähranyň arasyndaky harby dartgynlygy azaltmak maksady bilen halkara diplomatiýa hereketi ýene-de çaltlaşdy. Päkistanyň hökümet çeşmelerinden alnan maglumatlara görä, Pakistan we Katar sebitdäki hyzmatdaşlary bilen ABŞ we Eýran administrasiýalaryna intensiw geňeşmelerden soň taýýarlan giňişleýin parahatçylyk we dartgynlygy azaltmak teklibini resmi taýdan hödürlediler.

Gepleşiklere gaýdyp gelmek üçin "ilkinji ädim": 9-njy iýuldan öň ýagdaý

Diplomatik çeşmeler bilelikdäki teklibiň taraplary 9-njy iýuldan ozal harby we diplomatik ýagdaýa gaýdyp gelmäge çagyrýandygyny mälim etdi. Bu möhüm ädimiň iki ýurduň arasyndaky konfliktleri doly bes etjek giňişleýin parahatçylyk gepleşikleriniň täzeden başlamagy üçin möhüm esas döredjekdigi nygtalýar. Teklip taraplaryň harby hereketini duruzmagy we diplomatik kanallary gaýtadan işlemegi maksat edinýär.

Iki hepdelik atyşyk, Hormuz bogazy we sanksiýalaryň ýatyrylmagy

Teklip edilen çözgüt meýilnamasynda sebitdäki möhüm söwda ýollaryna we ykdysady deňagramlylyga gönüden-göni täsir etjek düýpli zatlar bar. Meýilnamanyň çäginde; Taraplaryň arasyndaky barha möwjeýän konfliktleriň öňüni almak üçin, birinji etapda iki hepdelik wagtlaýyn atyşyk möhletiniň başlanmagy göz öňünde tutulýar. Şol bir wagtyň özünde, Eýrandan global energiýa iberilmegi üçin möhüm ähmiýete eýe bolan Hormuz bogazyny raýat we täjirçilik gatnawy üçin derrew açmagy haýyş edilýär. Munuň öwezine ABŞ-a Eýrana deňiz gabawyny bes etmegi we Tähranyň nebit satuwynyň öňüni alýan agyr ykdysady sanksiýalary togtatmagy teklip edilýär.

Waşington we Tähran administrasiýalary bu şertleri kabul etseler, göni gepleşikleriň haýal etmän başlamagy meýilleşdirilýär. Gepleşikleriň esasy gün tertibi Eastakyn Gündogarda umumy durnuklylygy, şeýle hem Liwanyň günortasynda hemişelik ýaraşygyň döredilmegini öz içine alýar. Araçy ýurtlar gysga wagtyň içinde iki paýtagtdan hem oňyn jogap aljakdygyna we taraplaryň "basym" stoluň başyna gaýdyp geljekdigine umyt baglaýandyklaryny mälim edýärler.

Trump administrasiýasy tablisadaky teklibe baha berýär

Beýleki tarapdan, ABŞ-da ýerleşýän "Axios" neşiri bilen söhbetdeş bolan ýokary derejeli çeşmeler Müsüriň we beýleki sebit aktýorlarynyň, şeýle hem Pakistan we Kataryň araçylyk işine gatnaşandygyny we taraplara 10 günlük ýaraşyk möhletiniň teklip edilendigini öňe sürdi. ABŞ-ly bir resmi, prezident Donald Trump administrasiýasynyň bu diplomatik teklibi üns bilen gözden geçirýändigini tassyklady. Ak tamyň bu işiň dowamynda Ysraýyl hökümetine "diplomatik mümkinçilik penjiresini ýapyp biljek birtaraplaýyn we agressiw ädimlerden gaça durmagy" maslahat berendigi öňe sürülýär.

Sebitde harby hüşgärlik dowam edýär. Ysraýylyň harby işgärleri goşunyň her dürli ssenariýa garşy "iň ýokary derejede duýduryş berilendigini" we sebitleýin urşuň ýaýbaňlanmagynyň ähtimallygyna garşy taýýarlyk görülýändigini aýtdy.