ABŞ bilen Eýranyň arasyndaky dartgynlygy ýokarlandyrmak we bolup biljek harby gatyşma

ABŞ bilen Eýranyň arasynda dowam edýän dartgynlyk, diplomatik tagallalar başa barmansoň täze öwrüm aldy. Iki ýurduň arasynda gytaklaýyn gepleşiklerde ylalaşyk gazanyp bilmezlik sebitdäki dartgynlygy hasam artdyrdy. Şu hepde ABŞ we Ysraýyl Eýrana garşy harby operasiýa başlap biljekdigi baradaky habar gün tertibinde esasy orun eýeleýän bolsa-da, ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump -yň karary sabyrsyzlyk bilen garaşylýar.

Recentlyakynda paýlaşan ýazgysy, mümkin bolan amalyň alamaty hasaplanýar. Trump, "Bu tupandan öň asudalyk" frazasy bilen Eýrany nyşana alýan suraty paýlaşdy. Bu ýazgy sosial ulgamlarda giňden täsir galdyrsa-da, Trumpyň Eýrana garşy täze harby operasiýa taýýarlanýandygy baradaky teswirlere sebäp boldy.

Ysraýylyň we ABŞ-nyň taýýarlyklary

Ysraýylyň premýer-ministri Binyamin Netanýahu azaldylan ministrler bilen geçirilen howpsuzlyk ýygnagynda Eýrana garşy bolup biljek hüjüm ssenarilerini ara alyp maslahatlaşdy. Bu ýygnakda harby taýýarlygyň güýçlenendigi we jikme-jiklikleriň ara alnyp maslahatlaşylandygy aýdylýar. Bu wakalar, ýakyn günlerde sebitdäki dartgynlygyň hasam artyp biljekdigini görkezýär.

Eýranyň reaksiýasy

Eýranyň lideri Mojtaba Hameneýiniň baş geňeşçisi Ali Akbar Welaýati, Trumpyň haýbat atyjy sözlerine jogap berdi we "Ysraýylyň ýüpi bilen guýynyň aşak düşmegi üçin töleg gaty agyr" diýdi. Welaýati, ABŞ-nyň şeýle howplarynyň netijesiz boljakdygyny aýtdy we Eýranyň tutanýerliligini nygtady.

ABŞ bilen Eýranyň arasyndaky gepleşikler

ABŞ bilen Eýranyň arasyndaky gepleşiklerde çuňňur pikir tapawutlary dowam edýär. ABŞ tarapyndan öňe sürlen bäş esasy şert Eýran tarapyndan kabul ederliksiz hasaplanylsa-da, Eýranyň talaplary ABŞ tarapyndan ret edildi. Iki ýurduň arasyndaky bu şertler gepleşikleriň petiklenmegine sebäp bolýar. Trump "Eýran üçin wagt gutarýar" diýdi we tiz çäre görmegiň zerurdygyny aýtdy. Bu sözler harby goşulyşmak mümkinçiligini hasam güýçlendirýär.

Tähranda ýarag tälimleri

Eýranyň paýtagty Tähranyň Wenek meýdanynda ýarag tälimleri halka berlip başlandy. Bu okuwlar şäheriň beýleki ýerlerinde geçirilmegi meýilleşdirilýär. Bu, Eýranyň bolup biljek hüjüme taýynlyk görýändigini görkezýär.

BAE-de ýerleşýän atom elektrik stansiýasyna hüjüm

Birleşen Arap Emirlikleriniň Abu Dabiniň golaýyndaky Barakah atom elektrik stansiýasyna pilotsyz uçar bilen hüjüm edildi. Hüjümden soň ýüze çykan ýangyn elektrik stansiýasynyň içerki howpsuzlyk perimetrine täsir etmedi. Resmiler bu wakanyň radiasiýa howpsuzlygyna hiç hili täsiriniň ýokdugyny mälim etdiler. Kalibafyň bellenilmegi Hytaý bilen Eýranyň arasyndaky gatnaşyklarda täze döwrüň başlangyjy hasaplanýar.

Liwandaky dartgynlyk

Ysraýyl Liwana garşy hüjümlerini dowam etdirýär. Ot açyşlygyň bes edilmegine garamazdan Ysraýylyň söweş uçarlary Liwanyň günortasyndaky nyşanalara howa zarbalaryny amala aşyrdy. Bu hüjümler sebitdäki dartgynlygy hasam artdyrýar.

Netanýahu bilen Trumpyň duşuşygy

Ysraýylyň premýer-ministri Netanýahu we Trump telefon arkaly Eýran meselesini ara alyp maslahatlaşdylar. Netanýahu "Eýrana gözümiz açyk" diýdi we islendik ssenariýa taýýardyklaryny aýtdy. Bu duşuşyk iki ýurduň Eýrana garşy alyp barýan syýasatlarynda has ýakyn hyzmatdaşlyga yşarat edýär.

Umumy baha berlende, ABŞ bilen Eýranyň arasyndaky dartgynlyk güýçlenýär we diplomatik tagallalar netije bermeýänligi sebäpli harby mümkinçilikler öňe çykýar. Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň ýakyn günlerde kabul eden kararlary sebitdäki deňagramlylyga ep-esli derejede täsir edip biler. Bu ýagdaý diňe iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklara däl, eýsem tutuş sebite täsir edip biler.