ABŞ-da inflýasiýanyň ýokarlanmagy we Fed-iň prezidenti Warşyň ilkinji synagy

Soňky döwürde ABŞ-nyň ykdysadyýeti inflýasiýanyň ýokarlanmagy we iş üpjünçiliginiň güýçli bolmagy bilen ünsi özüne çekdi. Bu ykdysady görkezijiler, Fed-iň täze başlygy Kewin Warş üçin kyn möhletiň başlanandygyny görkezýär. Warsh, ilkinji gezek ýolbaşçylyk etjek 16-17-nji iýunda Federal Açyk Bazar Komitetiniň (FOMC) mejlisinde bazarlaryň sabyrsyzlyk bilen garaşýandyklaryny mälim eder.

Inflýasiýa basyşy we nebit bahalary

ABŞ-da ýakynda yglan edilen maglumatlar inflýasiýanyň derejesiniň ep-esli ýokarlanandygyny görkezýär. Nebitiň bahasynyň ýokarlanmagy, esasanam ABŞ-Ysraýyl-Eýran urşy sebäpli inflýasiýanyň 4% -den geçmegine sebäp boldy we soňky üç ýylda iň ýokary derejä ýetdi. Bu ýagdaý Fed-den pul syýasaty barada seresaply deňagramlylygy döretmegi talap edýär.

Amerikanyň Zähmet ministrligi geçen hepde Sarp edijileriň bahalarynyň indeksini (CPI) we Önümçileriň bahalarynyň indeksini (PPI) yglan etdi. Bu maglumatlar ýurtdaky inflýasiýa aladalarynyň artýandygyny görkezdi. Hususan-da, CPI-iň aýda 0,5%, maý aýynda bolsa 4,2% ýokarlanandygy bellärliklidir. Bu ýokarlandyryş 2023-nji ýylyň aprel aýyndan bäri iň ýokary derejäni görkezýär. Inflýasiýanyň ýokarlanmagy, Federal ätiýaçlyk ulgamynyň 2% inflýasiýa maksadyna iki esse ýetdi. Bu ýagdaý bankdan göterim mukdaryny hemişelik saklamak ýa-da saklamak barada kyn karara gelmegini talap edýär.

Maý aýynda inflýasiýanyň ýokarlanmagynyň 60% -den gowragyny energiýa görkezijisi düzdi. Energiýanyň bahalary aýda 3,9%, ýylda 23.5% ýokarlandy. Hünärmenler gümrük nyrhlary we emeli intellekt maýa goýumlary bilen baglanyşykly çykdajylaryň hem bahalara ýokary basyş döredýändigini aýdýarlar.

Iş üpjünçiligi maglumatlary we ykdysady kuwwat

Inflýasiýa maglumatlary Federal ätiýaçlyk ulgamy tarapyndan ýakyndan gözegçilik edilýän iş maglumatlaryndan soň yglan edildi. 5-nji iýunda çap edilen maglumatlar, oba hojalygy däl işleriň maý aýynda 172 müň adam köpelip, garaşylýandan has ýokarydygyny görkezdi. Işsizlik derejesi 4.3% derejesinde galdy.

Zähmet bazary güýçli bolmagyny dowam etdirýän hem bolsa, Federal ätiýaçlyk ulgamynyň pul syýasatynda has gödek pozisiýa eýelemegine garaşylýar. Rateylyň başynda stawkany peseltmek meselesi göz öňünde tutulsa-da, indi göterim derejesiniň ýokarlanmak ähtimallygyna baha berilýär.

Bazarlarda we Warşuň ilkinji ýygnagynda garaşylýan zatlar

Pul bazarlaryndaky bahalar Federal ätiýaçlyk ulgamynyň indiki hepde geçiriljek mejlisinde syýasaty saklajakdygyna ynanýar. Şeýle-de bolsa, maýa goýujylar Federal ätiýaçlyk ulgamynyň ýylyň dowamynda göterim mukdaryny ýokarlandyryp biljekdigine baha berýärler. Uruş 22-nji maýda Ak tamda kasam etdi we şu wagta çenli pul syýasatlaryna takyk baha bermedi. Şeýle-de bolsa, FOMC ýygnagyndan soň etjek sözleri sabyrsyzlyk bilen garaşylýar. Ykdysadyýetiň durnukly gurluşyny göz öňünde tutup, maliýe bazarlarynyň şu ýyl üçin Fed göterim derejesiniň 25 göterim ýokarlanandygyny mälim etdi.

Amerikan Kärhanalar Instituty (AEI) Uly bilermen Stiwen Kamin her ýyl sarp edijileriň inflýasiýasynyň ýokary bolmagyna garamazdan, aýlyk esasy inflýasiýanyň ABŞ-nyň maksatlaryna has laýyk gelýän derejelere ýetip, 0.2% -e çenli peselendigini aýtdy. Bu, energiýa bahalarynyň ýokarlanmagynyň has giň baha kategoriýalarynda öz beýanyny tapmaýandygyny görkezýär.

Netije we bolup biläýjek ösüşler

ABŞ ykdysadyýetiniň güýçli gurluşy we inflýasiýa basyşy Federal ätiýaçlyk ulgamynyň geljekde etjek ädimleri üçin möhüm döwür döredýär. Warşyň ýolbaşçylygyndaky ilkinji FOMC ýygnagynda bazarlara ýol görkezjek möhüm habarlar bolup biler. Inflýasiýanyň gidişi we Federal ätiýaçlyk ulgamynyň ýakyn aýlarda alyp barýan syýasatlary ykdysady deňagramlylygy kesgitlemekde möhüm rol oýnar. Ykdysadyýetçileriň garaşyşlaryna görä, Federal ätiýaçlyk ulgamynyň esasy maksady inflýasiýa gözegçilik etmek we zerur bolsa ykdysady ösüşi pida edip biler.