ABŞ-da Senatyň möhüm deňagramlylygy: Trump öz aýal doganyna ömrüni ýitiren senator Grahamyň ornuny tutmagy maslahat berdi

Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň prezidenti Donald Trump ýakynda aradan çykan uly senator Lindsi Grahamyň boş ýerini doldurmak üçin ajaýyp ädim ätdi. Sosial media platformasynda çykyş eden Trump Günorta Karolinanyň gubernatory Genri MakMasteri çagyrdy we Grahamyň aýal dogany Darline Graham Nordone wagtlaýyn senatorlyk wezipesini teklip etdi. Trump öz ýazgysynda "Lindsi Grahamyň ajaýyp uýasy Darlini gubernator Genri MakMasteriň beýik Günorta Karolina ştatynyň wagtlaýyn senatory hökmünde maslahat berdim. Bu Lindseý üçin ajaýyp hormat bolar. Lindseý ony gaty gowy görýärdi" -diýdi. Ol:

Günorta Karolinanyň kanunlaryna görä, boş senator oturgyjyna wagtlaýyn dalaşgär bellemek hukugy tutuşlygyna respublikan gubernator Genri MakMasteriň elinde. Trumpyň teklibi kanuny taýdan hökmany bolmasa-da, öňki prezidentiň Respublikan partiýa edýän täsirini göz öňünde tutup, Darline Graham Nordonyň bu wezipä bellenmeginiň ähtimallygynyň gaty ýokarydygy aýdylýar.

Senatda we Makkonnelldäki päsgelçilik

Lindsi Graham ölenden soň, Senatda oturgyç paýlanyşynyň täzeden gurulmagy Respublikan partiýa üçin möhüm ähmiýete eýe. Täze senator çalt bellenilse, respublikanlar kagyz ýüzündäki demokratlardan 51-den 47-e çenli artykmaçlygyny täzeden dörederler. Emma Grahamyň boş bolmagy partiýa üçin ýeke-täk päsgelçilik däl. Tejribeli syýasatçy, respublikanlaryň Senat toparynyň ýolbaşçysy Miç Makkonnell iýun aýyndan bäri saglyk ýagdaýy sebäpli mejlislere gatnaşyp bilmedi.

Hepdäniň ahyrynda beýanat beren Makkonnell ýykylmagynyň hassahana ýerleşdirilmegine, bejerginiň dowamynda öýken keseliniň bardygyny we henizem lukmanlarynyň maslahaty bilen işe gaýdyp bilmejekdigini aýtdy. Grahamyň ýitirilmegi we Makkonnelliň ýoklugy respublikanlaryň Senatda hakykatdanam köplügini çäklendirýär, bu bolsa Trump administrasiýasynyň kanun çykaryjy hereketlerini kynlaşdyrýar.

Komitetler gulplandy: Töwekgelçilikdäki býudjet we goranyş paketleri

Iki hepdelik arakesmeden soň kanun çykaryjylyk işine gaýdyp gelen Senata gaty köp gün tertibi garaşýar. Möhleti gutarjak elektron gözegçilik ygtyýarlyklarynyň uzaldylmagy, Eýran syýasatynyň çäginde Trump administrasiýasy tarapyndan talap edilen goşmaça goranyş býudjeti, Adalat ministriniň dalaşgäri Todd Blanşiň tassyklamagy we 30-njy sentýabrda federal hökümetiň ýapylmagynyň öňüni aljak býudjet kanunlary kabul edilmeli.

Respublikanlar demokratlaryň oppozisiýasyny ýeňmek üçin "býudjet ýaraşyk prosesini" ulanmagy meýilleşdirýärdiler. Şeýle-de bolsa, Senatyň býudjet komitetiniň başlygy Lindsi Grahamyň ölümi bu strategiýany bozdy. Trump administrasiýasynyň komitetden geçmek isleýän takmynan 350 milliard dollarlyk goşmaça goranyş býudjeti, Grahamyň ýok wagtynda komitetdäki agzalaryň sanynyň deňleşmegi sebäpli saklandy. Respublikanlar gyssagly ýagdaýda bu komitete täze agza bellemeli.

Beýleki tarapdan, respublikanlar Grahamyň agzasy bolan Senatyň Kazyýet komitetinde 11-10 köplügini saklaýarlar. Bu ýagdaý, Adalat ministri dalaşgäri Todd Blançiniň komitetiň tassyklamagyny ýeňilleşdirýän hem bolsa, Baş Assambleýada ses ýitirmek rahatlygyny nola çenli azaldar.

Demokratlar girdeji komitetinde köplügi ele alýarlar

Iň kritiki ýagdaý Senatyň bölüniş komitetinde bolup geçýär. Grahamyň ölümi we Makkonnelliň ýoklugy sebäpli komitetdäki işjeň respublikan agzalaryň sany 13-e, demokratlaryň sany bolsa 14-e çenli azaldy. Bu san taýdan artykmaçlyk Demokratlara islemeýän býudjet kanunlaryny petiklemäge mümkinçilik berýär. Hususan-da, Pentagon we beýleki döwlet edaralary üçin gyssagly kod bilen Trump administrasiýasy tarapyndan soralan 87,6 milliard dollarlyk goşmaça maliýeleşdiriş bukjasynyň, bu komitetdäki täze deňagramlylyk sebäpli gaty kyn gepleşiklere şaýat bolmagyna garaşylýar.

Waşington kazyýet lukmançylyk instituty tarapyndan geçirilen ilkinji gözleglerde 22 ýyldan gowrak wagt bäri Kongresde gulluk eden Lindsi Grahamyň ölüminiň sebäbiniň aorta bölünişigi (ýürekden çykýan esasy damaryň ýarylmagy) bolandygy mälim edildi. Günorta Karolinadan täze bellenilmegi respublikanlara dem alar, gowşak deňagramlylyklar we syýasy kynçylyklar Makkonnell gaýdyp gelýänçä Senatda dowam eder diýlip garaşylýar.