ABŞ-dan Eýrana çenli Hormuz bogazy: Waşington köpçüligiň öňünde aç-açan borçnama talap edýär

ABŞ bilen Eýranyň arasyndaky dartgynlyk, global energiýa söwdasynyň merkezi bolan Hormuz bogazyndan täze bir ölçege geçdi. Waşington administrasiýasy Tährandan bogazdaky harby işini bes etmek we söwda gämileriniň geçmegini üpjün etmek üçin aç-açan wada bermegini talap edýär. Iki ýurduň arasyndaky diplomatik gatnaşyklardan soň edilen bu ädim sebitdäki harby işjeňligiň kölegesinde amala aşyrylýar.

ABŞ-nyň Tährandan garaşýan iki sany möhüm beýany

Adynyň efirde tutulmagyny islemedik ABŞ-nyň ýokary derejeli resmileri dar journalistsurnalistler bilen geçirilen telekonferensiýada Waşington bilen Tähranyň arasynda geçirilen soňky gepleşikleriň "netijelidigini", ýöne anyk ädimleriň edilmelidigini aýtdy. ABŞ-ly bir resmi, esasanam iki mesele boýunça Eýrandan aç-açan beýannama garaşýandyklaryny aýtdy. Officialolbaşçy: "Biziň talap edýän zadymyz, eýranlylaryň Hormuz bogazynyň ähli geçelge kanallarynyň açykdygyny we indi gämilere ok atmaýandyklaryny tassyklamagy talap etmegidir. Thisa bu sözleri bize aýdarlar, ýa-da olar üçin gowy netije bermez" -diýdi.

Eýranyň "Ulgam şowsuzlygy" Goranmak we içerki güýç göreşi

Eýran tarapynyň soňky döwürde Hormuz bogazynda söwda gämilerini nyşana alýan hüjümleri barada gyzykly goranandygy mälim edildi. ABŞ işgärleriniň habar bermegine görä, Tähran administrasiýasy bu hüjümleriň aňyrsynda hiç hili niýetiň ýokdugyny we ýagdaýyň "ulgamlarynyň näsaz elementi" sebäpli ýüze çykandygyny öňe sürdi we muny Waşingtona ýetirdi. Beýleki tarapdan, ABŞ-nyň aňtaw çeşmeleri Eýranyň administrasiýasynyň arasynda düýpli pikir tapawudynyň bardygyny görkezýärler. Bu meselä baha beren resmiler, Eýranda has pragmatiki çemeleşýän kyn adamlar bilen toparlaryň arasynda hakyky wagtda güýç göreşiniň bardygyny görkezýän güýçli alamatlaryň bardygyny öňe sürdüler.

Global energiýa koridorynda Hormuz bogazynyň möhüm roly

Bu diplomatik krizis şu hepde Hormuz bogazynyň töwereginde üç dürli söwda gämisine edilen hüjümleriň arkasynda ýüze çykdy. ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump Amerikanyň howa hüjümleriniň Eýrandaky käbir nyşanalara garşy edilýän hüjümlerden ar almak üçin edilendigini habar berdi we iýun aýynda iki ýurduň arasynda baglaşylan ýaraşyk şertnamasynyň resmi taýdan gutarandygyny mälim etdi. Global energiýa üpjünçiliginiň merkezinde ýerleşýän Hormuz bogazy, geosyýasy taýdan möhüm ähmiýete eýe, sebäbi dünýäde daşalýan nebitiň we suwuklandyrylan tebigy gazyň (LNG) köp böleginiň üstaşyr geçelgesi. Mümkin bolan bökdençligiň dünýä bazarlarynda çynlakaý energiýa krizisine sebäp bolmagyndan gorkulýar.