ABŞ metbugatynyň haýran galdyryjy derňewi: Türkiýe Russiýanyň Siriýadaky boşlugyny doldurýar, Ysraýyl duýduryşda

ABŞ-da ýerleşýän garaşsyz derňew we habar platformasy bolan asewraziýa syn, kartoçkalaryň Russiýanyň Siriýadaky harby gatnaşygyny bes edeninden soň Eastakyn Gündogarda gaýtadan paýlanandygyny ýazdy. ABŞ-nyň habar beriş serişdelerinde giňişleýin orun alan derňewde, strategiki taýdan möhüm Hmeýim we Tartus harby bazalaryny Damask administrasiýasyna geçirmek arkaly Moskwanyň sebitden çykanyndan soň ýüze çykan geosyýasy boşlugy doldurýandygy nygtaldy.

Siriýadaky taryhy özgerişler: Russiýa yza çekilýär, Türkiýe boşlugy doldurýar

Newil Telleriň goly bilen neşir edilen giňişleýin derňewde, NATO çeşmelerinden alnan häzirki harby aňtaw maglumatlary goşuldy. Bu maglumata görä, Ortaýer deňziniň kenaryndaky möhüm Tartus harby bazasynyň iýun aýyndan bäri doly ewakuasiýa edilendigi habar berildi. Russiýanyň sebitdäki 55 ýyllyk deňiz we kenarýaka gegemoniýasynyň bu yza çekilmegi bilen resmi taýdan gutarandygy aýdylsa-da, ýüze çykan täze ýagdaýyň Tel Awiw administrasiýasynda uly howpsuzlyk aladasyny we howsala döredendigi mälim edildi.

Derňewde Ysraýylyň häzirki harby strategiýasy we çuňňur aladasy şu sözler bilen jemlendi: "Ysraýylyň Siriýa meýdanyndaky esasy meselesi, günorta serhetlerde ýerleşýän goşunlaryna garşy hüjüm liniýalaryny kesmek we Türkiýäniň howpsuzlygyna howp abandyrjak strategiki harby pozisiýa eýelemeginiň öňüni almak."

Ysraýylyň howpsuzlyk diwaryndaky çatryk: Ankaranyň artýan harby täsiri Tel Awiwi duýduryşda goýýar

asewraziýa syny tarapyndan neşir edilen derňewde Türkiýanyň demirgazykda we Siriýada milli howpsuzlygyny güýçlendirmek üçin alyp barýan aýgytly ädimlerine we barha artýan diplomatik täsirine bagyşlandy. Asad re regimeimi agdarylandan soň Damaskda döredilen täze geçiş hökümetiniň, döwletiň adaty goşunyny noldan gurmak prosesinde Ankara bilen gaty berk harby gepleşik mehanizmini döredendigi bellendi.

Sebitdäki täze güýç deňagramlylygy barada teswir berýän habarnamada şu täsin netijeler goşuldy: "Russiýanyň harby güýçleriniň yza çekilmegi bilen döredilen boşlukda Türkiýe barha agdyklyk edýär. Asaddan soňky döwürde döredilen täze Siriýa administrasiýasy ýurduň goranyş we harby kuwwatyny dikeltmek meselesinde Türkiýe bilen örän ýakyn we institusional harby hyzmatdaşlygy amala aşyrýar."

Hmeymim we Tartus döwri: 55 ýyllyk gegemoniýanyň we täze döwrüň soňy

Sowuk uruş ýyllaryndan bäri Eastakyn Gündogarda güýç deňagramlylygynyň üýtgeýän ugruny ýada salýan derňew, ABŞ-nyň Ysraýylyň Siriýa garşy agressiw harby syýasatlaryna has uzak we tankydy çemeleşendigini ýüze çykardy. Russiýanyň hakykatdanam Siriýadan çekilmegi we tutuş Eastakyn Gündogar deňlemesinden gytaklaýyn çykmagy Tel Awiw üçin taktiki ýeňillik döredip biljekdigi, emma uzak möhletde Türkiýäniň sebitdäki strategiki agramynyň Ysraýyly diplomatik we harby taýdan ýakynlaşdyrýandygy mälim edildi.

Siriýanyň resmi habar gullugy SANA tarapyndan ozal köpçülige mälim edilen maglumata görä, 18 aýlap dowam eden diplomatik gepleşiklerden soň 9-njy awgustda Damask bilen Moskwanyň arasynda taryhy şertnama baglaşyldy. Bu şertnamanyň çäginde Hmeymim howa menzilindäki raýat infrastruktura desgalaryna we Russiýanyň raýat urşuna goşulyşandan bäri 2015-nji ýyldan bäri ulanýan Tartus portundaky gözegçilik Siriýa döwletine geçirildi. Harby bazalaryň bilelikdäki türgenleşik we türgenleşik meýdançalaryna öwrüljekdigi ylalaşyldy. 2024-nji ýylyň dekabrynda Assadyň re regimeiminiň doly dargamagy bilen güýçlenen bu tabşyryş prosesi iň soňky üç aýyň içinde tamamlanar we täze harby status güýje girer. Siriýadaky raýat urşy döwründe raýat ilatly nokatlaryna garşy weýrançylykly howa zarbalarynyň ep-esli bölegi rus harby bazalaryndan uçýan söweş uçarlary tarapyndan dolandyryldy we gönükdirildi.