ABŞ-nyň Eýran söweşi baradaky kanun aýan edildi: Ministr Hegset häzirki çykdajylaryny 37,5 milliard dollar diýip yglan etdi

Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň global harby amallary we goranyş çykdajylary Waşingtonda dartgynlygy ýokarlandyrýan býudjet sessiýasy üçin esas döretdi. ABŞ-nyň Goranmak ministri Hegset , Baş sekretar Dan Keýn we Oba hojalygy sekretary Bruk Rollins bilen bilelikde Pentagonyň goşmaça býudjet talaplaryny goramak üçin ABŞ Senatynyň Maliýe Komitetiniň agzalarynyň öňünde çykyş etdi. Möhüm mejlisde ABŞ-nyň Eýran bilen alyp barýan söweşiniň ägirt uly çykdajylary ilkinji gezek şeýle aç-açan sanlar bilen yglan edildi.

Kritiki tehnologiýalara we emeli intellektlere maýa goýumlaryna ünsi

Goranmak ministri Hegseth global howpsuzlyk arhitekturasynyň diýseň durnuksyz döwri başdan geçirýändigini aýtdy we 2026-njy maliýe ýyly üçin goşmaça serişde talap etmegiň kaşaň däl-de, gutulgysyz zerurlykdygyny aýtdy. Dünýäniň çalt we aýgytly ädimleri talap edýän howply tapgyra gadam basandygyny bellän Hegseth, talap edilýän býudjetiň Pentagonyň gyssagly zerurlyklaryny kanagatlandyrmak üçin möhüm durmuş ýoludygyny aýtdy.

Ministr Hegseth bar bolan çeşmelere goşulan bu býudjetiň diňe bir gün tygşytlamak üçin däldigini, geljegiň uruş düşünjelerine maýa goýmagyň zerurdygyny aýtdy. Hegseth tehnologiki artykmaçlygyň ýitirilmeli däldigini duýdurdy we "Şu gün emeli intellekt, awtonom ulgamlar, gaýtadan işleýän kuwwat, kosmos tehnologiýalary we täze nesil goranyş pudagyna maýa goýmasak, ertir gaty giç bolup biler. Duşmanlarymyz bu ugurlarda çalt ösýän bolsalar-da, durmak rahatlygymyz ýok"

"Eýran söweşiniň häzirki gymmaty: 37,5 milliard dollar"

Sessiýanyň iň täsir galdyryjy pursaty, Demokrat senator Dik Durbin ABŞ-nyň Eýrana garşy alyp barýan harby hereketleriniň we konfliktleriniň bahasy barada soranda ýüze çykdy. Senator Durbiniň soragyna anyk jogap beren Goranmak ministri Hegseth: "Şu günden başlap bu söweşiň umumy bahasy 37 milliard 500 million dollar ýetdi" -diýdi.

Ministr Hegseth talap edilýän goşmaça serişdeler Kongres tarapyndan tassyklanmasa, Amerikan goşunynyň iş ukybyna uly zarba urjakdygyny aýtdy. Zerur býudjet üpjün edilmedik halatynda esgerleriň aýlyklarynyň tölenmeginde bökdençlikleriň bolup biljekdigini mälim eden Hegseth, möhüm ok-däri ätiýaçlyklarynyň täzelenmeginde, harby enjamlar bilen üpjün edilmeginde we dowam edýän amallaryň üznüksiz dowam etmeginde çynlakaý gowşaklyklaryň ýüze çykyp biljekdigini öňe sürdi.

Senatyň zalynda protest sesleri we syýasy çatryklar

ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump administrasiýasynyň harby çykdajylary we goşmaça serişde islegi ara alnyp maslahatlaşylan sessiýa diňe bir syýasy diskussiýalara däl, eýsem urşa garşy protestlere-de şaýat boldy. Goranmak ministri Hegsetiň açylyş çykyşy zaldaky aktiwistler ilkinji sekuntlarynda kesildi. Protestler sebäpli çykyşynda 4 gezek duruzmaly bolany üçin Hegset kyn günleri başdan geçirdi. Howpsuzlyk güýçleri tarapyndan zaldan gyssagly çykarylan demonstrantlaryň "Bigünä çagalary bombalamagy bes ediň" gygyryşlary zalda ýaňlandy.

Syýasy frontda, Trump administrasiýasyna garşy tankyt derejesi gaty ýokarydy. Senatyň ygtyýarlyklar komitetiniň başlygynyň orunbasary, demokrat senator Patty Mýurre, Eýrana garşy harby söweşiň Trump administrasiýasynyň şahsy kararydygyny aýtdy. Respublikan hökümetini Kongresi tassyklamazdan ýurdy howply çaknyşyklara salmakda aýyplap, Murreý bu söweşiň bahasynyň Amerikan halky üçin "betbagtçylyk" bolandygyny aýtdy.

Amerikan esgerleriniň konfliktlerde öz janyny ýitirendigini ýatladýan senator Murreý, Trump administrasiýasynyň içerki syýasat býudjetleri bilen uruş býudjetleriniň arasyndaky gapma-garşylygy aşakdaky sözler bilen tankytlady: "Jenap Prezident, saglygy goraýyş hyzmatlary, çagalara ideg ýa-da ýaşaýyş jaýy ýaly halkyň esasy zerurlyklary barada aýdylanda býudjetiň ýokdugyny öňe sürýär. Emma, haýsydyr bir sebäbe görä, täze urşa başlamak meselesinde hiç hili çäklendirilmedik býudjet bar.