ABŞ-nyň Gazna ministrligi Eýranyň maliýe ulgamlaryna täze sanksiýalar girizmek kararyna geldi

ABŞ-nyň Gazna ministrligi, Eýranyň halkara maliýe ulgamyna girmegini çäklendirmek maksady bilen "Ykdysady çykarmak" operasiýasynyň çäginde täze sanksiýa kararlaryny kabul edendigini habar berdi. Bu nukdaýnazardan Yrakda ýerleşýän Maýa goýum we maliýe boýunça halkara ösüş banky (IDB) Eýrana maliýe araçylyk hyzmatlaryny we ABŞ-nyň dollaryna girmegini üpjün edýändigi sebäpli sanksiýalar sanawyna girizildi.

Näme üçin IDB banky sanksiýalar sanawyna girizildi?

ABŞ-nyň Gazna ministrligi Yrakda ýerleşýän Halkara maýa goýum we maliýe ösüş bankynyň (IDB) Eýranyň ykdysadyýetiniň maliýe pudagynda işleýändigini mälim etdi. Tähran administrasiýasynyň ABŞ-nyň sanksiýalary sebäpli girdeji gazanmak we daşary ýurtlara pul geçirmek üçin birden köp ýurtda işleýän kölegeli bank ulgamlaryny ulanandygy mälim edildi. Ministrlik bu amalyň, nebit satuwyndan gelýän girdejileri ýurda geçirmek üçin Eýran tarapyndan döredilen maliýe ulgamlaryna gönükdirilendigini aýtdy.

Kubada ýerleşýän BICSA bankyna sanksiýa bermegiň sebäbi näme?

ABŞ-nyň Döwlet departamenti şol bir wagtyň özünde Kubada ýerleşýän Banco Internacional de Comercio S.A. (BICSA) banky bilen habarlaşdy, sanksiýalaryň çägine girizildi. Ministrlik bu kararyň BICSA-nyň Kuba ykdysadyýetiniň maliýe hyzmatlary pudagynda işleýändigi ýa-da işleýändigi sebäpli kabul edilendigini düşündirdi. Mundan başga-da, BIKSA-nyň azyndan 2022-nji ýyldan bäri sanksiýalar sanawynda durýan Eýranda ýerleşýän Karafarin bankyna hyzmatlar hödürleýändigi bellendi.

ABŞ-nyň Gazna ministrligi Maliýe jenaýatlaryna garşy göreş tory (FinCEN) arkaly maliýe guramalaryna duýduryş berdi we Eýran re regimeiminiň dini kömek ulgamlaryndan hyýanatçylykly peýdalanmak bilen baglanyşykly şübheli amallary habar bermegini haýyş etdi. Bu ädimler Tähran administrasiýasynyň maliýe ulgamynda alyp barýan işlerini çäklendirmegi maksat edinýär.

Halkara maliýe guramalary, ABŞ-nyň Gazna ministrligi tarapyndan çap edilen sanksiýalaryň sanawlaryny we FinCEN duýduryşlaryny göz öňünde tutup, Eýran bilen baglanyşykly bolup biljek amallarda has berk amallary ýerine ýetirmäge borçly. Sanksiýalar baradaky kararlara garşy çykmak ýa-da boşatmak amallary ABŞ-nyň degişli edaralary tarapyndan kesgitlenen kanuny proseduralaryň çäginde ýerine ýetirilýär.

Netije

ABŞ tarapyndan ädilen bu ädimleri, adaty bank kanallaryndan çykmak arkaly Eýranyň döreden "kölegeli bank" ulgamlaryny ýykmagy maksat edinýän strategiki ädim hökmünde kabul edip bolar. Esasanam Yrak we Kuba ýaly ýurtlarda maliýe guramalaryny nyşana almak Tähran administrasiýasynyň halkara pul geçirimlerini amala aşyrmak mümkinçiligini düýpli çäklendirmek isleýändigini görkezýär.

FinCEN-iň üsti bilen edilen duýduryş sanksiýalaryň gönüden-göni maksatly banklar bilen çäklenmejekdigini, ýöne dünýä maliýe ulgamynyň ähli gatnaşyjylarynyň Eýran bilen söwda we maliýe gatnaşyklarynda barha artjak gözegçilik bilen ýüzbe-ýüz boljakdygyny görkezýär. Bu ýagdaý, Eýranyň ykdysady izolýasiýasynyň çuňlaşjakdygyny görkezýär.

Mümkin täsirler

Bu sanksiýalaryň, Eýranyň nebit girdejilerini ýurda getirmegi we daşary söwdasyny maliýeleşdirmeginde düýpli päsgelçiliklere sebäp bolmagyna garaşylýar. Yrakda we Kubada ýerleşýän banklar bilen işleýän beýleki halkara maliýe guramalary, ikinji sanksiýalaryň öňüni almak üçin Eýran bilen baglanyşykly amallaryny togtatmagy ýa-da çäklendirmegi saýlap bilerler.

Bu ýagdaý, Eýranyň daşary ýurt walýutasyna girmegini kynlaşdyryp, içerki ykdysadyýetdäki inflýasiýa basyşyny artdyryp biler. Mundan başga-da, kölegeli bank ulgamlaryny nyşana almak Tähranyň administrasiýasyny has çylşyrymly we gymmat usullary gözlemäge mejbur edip biler; Bu ýurduň daşary söwda çykdajylaryny ýokarlandyryp biler.