ABŞ-nyň Goranmak ministrliginde "ingitirilen esger" tapmasy: Näme üçin bir gije Pentagon maglumatlary üýtgedi?

ABŞ-nyň Goranmak ministrligi (Pentagon) Eýran söweşinde ölen amerikan esgerleri baradaky resmi maglumatlaryň duýdansyz we sessiz täzelenmegi bilen uly jedele sebäp boldy. Nýu-Yorkork Taýms gazetiniň köpçülige mälim eden habaryna görä, çarşenbe güni ministrligiň resmi web sahypasynda 18 diýlip yglan edilen ölenleriň sany resmi habar berilmezden penşenbe güni 14 -e çenli azaldyldy. Bu ýagdaý Waşingtonyň koridorlarynda "faktlar gizlenýär" diýen şübhe döretdi.

Syýasy karar ýa-da tehniki şowsuzlyk? Häkimiýetler gapma-garşylygy

Pentagonyň we harby çeşmeleriň aýdan sözleriniň biri-birine düýpden garşydygy sorag belgilerini çuňlaşdyrýar. Nýu-Yorkork Taýms gazetine beren interwýusynda üç sany ýokary derejeli harby işgär bu üýtgeşmäniň Donald Trump administrasiýasynyň gönüden-göni kararydygyny aýtdy. Aýdylyşyna görä, Iordaniýada ölen üç esger we Yragyň demirgazygynda ölen bir esger, Prezident Trump aprel aýynda yglan eden ýaraşyk şertnamasyndan soň ölendigi sebäpli Eýran söweşiniň balansyndan çykaryldy.

Beýleki tarapdan, Pentagonyň metbugat sekretarynyň wezipesini wagtlaýyn ýerine ýetiriji Joel Waldez ölenleriň sanynyň azalmagynyň syýasy gatyşma sebäpli däl-de, web sahypasyndaky "wagtlaýyn maglumatlaryň kesilmegi" sebäpli bolandygyny öňe sürdi. Waldez bu ýagdaýy "saýt anomaliýalary" diýip häsiýetlendirdi we meseläniň gysga wagtda çözüljekdigini aýtdy. Şeýle-de bolsa, şol gün kameralaryň öňünde peýda bolan Prezident Donald Trump, Eýran söweşi bilen deňeşdireniňde, hatda bir ýitgi hem köp, ýöne sany 18-e ýeten Pentagonyň täzelenen maglumatlaryna garşy çykdy.

Uruş sahnasynyň aňyrsynda: 100 töweregi ýaralananlaryň sany

Nýu-Yorkork Taýms, Pentagonyň ýaraşyk bozulandan soň söweşiň gidişi barada halka habar bermekde aşa gizlin bolandygyny görkezýär. Goranmak ministrliginiň uruş bilen baglanyşykly soňky giňişleýin metbugat ýygnagyny maý aýynyň başynda geçirendigi we şondan bäri operasiýa we ýaralanan esgerleriň ýagdaýy baradaky maglumatlaryň çäklidigi aýdylýar. Pentagonyň işgärleri ozalky beýanatlarynda jikme-jik maglumatlary paýlaşmagyň "amaly howpsuzlyga howp saljakdygyny" aýtdylar

Şeýle-de bolsa, Trump administrasiýasyna ýakyn çeşmeler Pentagonyň geçen hepde Iordaniýada bolup geçen üç sany Eýran hüjümini halkdan doly gizländigini öňe sürýärler. Bu gizlin hüjümlerde onlarça amerikan esgeriniň ýaralanandygy we köp sanly harby dikuçaryň agyr zeper ýetendigi öňe sürülýär. Pentagonyň baş metbugat sekretary anan Parnell anna güni Iordaniýadaky hüjümde üç amerikan esgeriniň ölmeginden soň beren beýanatynda 7-nji iýuldan bäri ýaralanan Amerikan esgerleriniň sanynyň takmynan 100-e ýetendigini boýun aldy.

Pentagonyň esgerleriň ölümini paş etmegi kanun tarapyndan hökmany bolan şikesleri gizlemek meýli, esasanam Demokratik partiýanyň senatorlarynda ýiti reaksiýa döredýär. Oppozisiýa senatorlary, Trump administrasiýasynyň söweşiň hakyky gidişi barada halk bilen dogruçyl bolmalydygyny öňe sürýärler.

"Hakykaty aýtmakda kynçylyk çekýärler" we öňki aýyplamalar

Yrak we Owganystan söweşlerinde möhüm wezipeleri öz üstüne alan we Trumpyň ilkinji prezidentlik döwründe Europeewropadaky ABŞ güýçleriniň serkerdesi bolan pensiýa çykan general-leýtenant Ben Hodges hem administrasiýany berk tankytlady. Hodges "Administrasiýa diňe bir ýitgiler barada däl, eýsem umuman uruş barada-da dogruçyl bolmakda kynçylyk çekýär" -diýdi we ýitgileriň peseldilmeginiň harby ýalňyşlyklardan saplanmagynyň öňüni aljakdygyny we bu ýagdaýyň "ýeterliksizlik" bolandygyny aýtdy.

Bu çekişmeler, şeýle hem, Donald Trumpyň Baýden administrasiýasyna garşy berk aýyplamalaryny yzyna getirdi. Trump we Goranmak ministri Pit Hegseth 2021-nji ýylda Kabul howa menzilinden ewakuasiýa wagtynda janyndan geçen hüjümde ölen 13 amerikan esgeriniň jogapkärçiligini Jo Baýden, Lloýd Ostin we Kamala Harris jogapkärçiligini öz üstüne aldy. Gatnaşan ýaýlymynda Trump: "Bu adamlar Baýden we Kamala sebäpli öldi, tüweleýi çeken ýaly jogapkär" -diýdi. Indi, döwründäki ýitgileriň "tehniki näsazlyk" ady bilen azalmagy köpçüligiň arasyndaky gapma-garşylygy tankytlaýar.

Çarşenbe güni Pentagon tarapyndan neşir edilen tablisada jemi 18 adam öldi, olaryň 11-si konflikt we 7-si awariýa. Tankytlaryň hemmesine garamazdan, metbugat sekretary Waldez "Biz ölenleriň maglumatlarynda iň ýokary takyklygy üpjün etmegi makul bildik" sözüni ýene bir gezek gaýtalady.