ABŞ-nyň Harby deňiz güýçlerinde býudjet ýer titremesi: Eýran söweşi aýlyk gaznalaryny pozdy

ABŞ-nyň Ysraýyl bilen bilelikde alyp barýan Eýrana garşy harby operasiýalary Pentagonyň býudjetinde çuňňur çatryklary döredip başlady. ABŞ-nyň Harby deňiz güýçleriniň uruş çykdajylarynyň öwezini dolmak üçin işgärleriň aýlygy üçin bölünip berlen serişdeleri goşmak bilen möhüm býudjet maddalaryndan serişdeleri geçirendigi aýan edildi. Harby resminamalar, goranmak potratçylary we analitikleriň Iňlis gazetiniň "The Guardian" gazetinden alan pikirleri Waşingtonyň maliýe kynçylyklarynyň derejesini görkezýär.

Uruş çykdajylary, gözegçilik edilýän işgärleriň aýlygy

Maliýe gysyşy ABŞ-nyň Europeewropadaky harby ok-därilerini möhüm derejä çenli peselden hem bolsa, Eýranyň Eastakyn Gündogardaky strategiki bazalara ar alyş hüjümleriniň ýetiren zyýany býudjetiň basyşyny ýokarlandyrdy. Öňki deňiz güýçleriniň ofiseri we harby analitik Harlan Ullman häzirki ýagdaýy "doňuz bankynyň döwülmegi" diýip häsiýetlendirdi we harby çeşmeleriň tükeniksiz derejä ýetendigini aýtdy. Kenarýaka desgalarynda gyssagly kömek we abatlaýyş işleri nagt çäklendirmeler sebäpli yza süýşürilse-de, 2026-njy ýylda meýilleşdirilýän takmynan 300 milliard dollarlyk deňiz býudjetiniň çäkleri öňe sürülýär. ABŞ-nyň Goranmak ministri Pit Hegseth Kongresi gyssagly maliýeleşdirmäge çagyrdy we goşmaça çeşmeler berilmese býudjet ýetmezçiliginiň ýüze çykjakdygyny duýdurdy. Hegseth, Eýran söweşiniň şu wagta çenli ýurda 35,7 milliard dollar

Trump: "Olar biziň bilen iş salyşýarlar"

Maliýe krizisiniň aýyplamalarynyň kölegesinde beýanat beren ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump, Eýranyň "çökýän ýurt" dygyny aýtdy. Tähran administrasiýasy bilen duşuşmak islemeýändigini mälim eden Trump, tersine, Eýranyň ylalaşyk gazanmak üçin "ýalbarýandygyny" aýtdy. Hormuz bogazyndaky nebit gatnawynyň yzygiderli dowam edýändigini bellän Trump, "Olar bilen gürleşjek zadymyz ýok" diýdi. Beýleki tarapdan, Trump sosial ulgamlarda paýlaşan şahsy prezidentleriniň sanawynda özüni "taryhyň iň gowy prezidenti" diýip yglan etdi. Barak Obama , Jo Baýden we Jimmi Karter sanawdaky "şowsuzlyklar" hökmünde häsiýetlendirilýär; "Gowy" kategoriýasyna Abraham Linkoln , Jorj Waşington , Franklin D. Ruzwelt , Wudrow Wilson , Tomas Jefferson we Endrýu Jekson girdi. Teodor Ruzwelt "ýakynlara", Bill Klinton "ortaça" kategoriýalara bölünipdi

Ankara we Berliniň Hormuz diplomatiýasynyň yza süýşürilmegi

Sebitdäki dartgynlygy azaltmak üçin 30-njy awgustda Türkiýäniň we Germaniýanyň ýolbaşçylygynda Stambulda geçirilmegi meýilleşdirilýän Hormuz bogazy sammiti näbelli güne yza süýşürildi. Germaniýanyň habar gullugy dpa-nyň habaryna görä, yza süýşürmek karary gatnaşyjylaryň biriniň iş tertibiniň bozulmagy bilen baglanyşyklydy. Türkiýäniň Daşary işler ministri Hakan Fidan we nemes kärdeşi annohan Wadephul inisiatiwasy bilen geçirilmegi meýilleşdirilýän bu möhüm sammit; Saud Arabystany, Päkistan, Müsür, Fransiýa we Angliýa ýaly ýurtlaryň daşary işler ministrlerine gatnaşmak we deňiz transportynyň howpsuzlygyny ara alyp maslahatlaşmak maksat edinildi.

"Dollarsyz ykdysadyýet" Hameneýiniň görkezmesi

Tähran frontundan ABŞ-nyň harby we ykdysady basyşlaryna garşy hereketler gijikdirilmedi. Eýranyň lideri Mojtaba Hamenei, "Hökümet hepdeligi" mynasybetli eden ýüzlenmesinde ABŞ tarapyndan başlanan ykdysady söweşe ünsi çekdi. Hameneý, sanksiýalara we gabawlara garamazdan hökümetiň garşylygyna ýokary baha berdi; ABŞ-nyň dollarynyň Eýranyň ykdysadyýetindäki ornuny, inflýasiýa, işsizlik we içerki önümçiligi ýokarlandyrmak ýaly meseleleri doly azaltmak üçin aýgytly ädimleriň edilmelidigini aýtdy.