ABŞ-nyň öňki ilçisi Şapirodan Netanýahunyň bahalandyrmasy

ABŞ-nyň Ysraýyldaky öňki ilçisi Şapiro, "Yedioth Ahronoth" gazetine beren interwýusynda Ysraýylyň premýer-ministri Benýamin Netanýahunyň Waşington bilen gatnaşyklaryna edýän syýasy pozisiýasyna baha berdi. 2026-njy ýylyň 7-nji noýabrynda çap edilen beýannamada ABŞ-nyň 3-nji noýabrda geçiriljek aralyk saýlawlaryndan soň emele gelen täze syýasy deňagramlylygyň Ysraýyl administrasiýasy bilen gatnaşyklary kynlaşdyrýandygy mälim edildi.

Netanýahu näme üçin demokratlar üçin zäherli şahsyýet?

Şapiro, Demokratik partiýanyň Wekiller palatasynda we Senatda köplük gazanmagy bilen, Netanýahunyň ýolbaşçylygyndaky hökümet bilen gatnaşyklary täzeden başlatmagyň ähtimallygynyň gaty pesdigini aýtdy. Öňki ilçi "Netanýahunyň ähli demokratlar üçin zäherli şahsyýetdigini" we häzirki Ysraýyl administrasiýasynyň Waşingtondaky syýasy howada uýgunlaşmakda kynçylyk çekýändigini aýtdy.

Ysraýyla 4 milliard dollarlyk kömegiň geljegi

ABŞ-nyň prezidenti Donald Trumpyň Ysraýyla meýilleşdirilýän 4 milliard dollarlyk kömegini duruzmak kararyna salgylanyp, Şapiro bu goldawyň gutarmagynyň gutulgysyz bir prosesdigini aýtdy. Ysraýylyň bu ýagdaýa uýgunlaşmak üçin öz býudjetini ulanmalydygyny mälim eden Şapiro, Amerikan kompaniýalarynyň hem bu täze maliýe buýrugyny berjaý etmelidigini aýtdy.

Şapiro, Ysraýylyň Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň öňünde abraýyny ýokarlandyrmak üçin diňe bir ýolbaşçylygyň çalşylmagynyň ýeterlik bolman, eýsem Günbatar Şeriýadaky bikanun ilatly nokatlaryň öňüni almak we göçüp gelenleriň zorlugyna garşy anyk çäreleri görmek ýaly düýpli syýasat üýtgeşmeleriniň hem möhümdigini öňe sürdi. ABŞ-da öndürilen ýaraglaryň öz kanunlaryna we gymmatlyklaryna laýyklykda ulanylmagyny üpjün etmek üçin ABŞ-nyň barlaglary artdyryp biljekdigini habar berdi.

Halkara gatnaşyklarynda döwletara kömegi kesmek we syýasy sanksiýalary ulanmak, adatça, içerki hukuk amallary we degişli ýurtlaryň daşary syýasat ileri tutulýan ugurlary bilen gönüden-göni baglanyşyklydyr. Şeýle amallarda diplomatik wekilleriň pikirleri ýurtlaryň resmi daşary syýasat strategiýalaryny emele getirýän möhüm maglumatlar çeşmesi hasaplanýar.

Netije

Netanýahunyň häzirki syýasaty ABŞ-nyň iki syýasy ganatyna-da çynlakaý ynamy ýitiren ýaly. Ysraýylyň däp bolan ýarany ABŞ bilen gatnaşyklaryny dowam etdirmek ukyby diňe bir şahsy ýolbaşçylygyň üýtgemegine däl-de, eýsem sebit syýasatynda, esasanam Iordan derýasynyň günbatar kenary we Eýran bilen geçirilen işlerde hemmetaraplaýyn täzeden seredilmegine bagly bolup görünýär.

Mümkin täsirler

ABŞ-nyň 4 milliard dollar kömegi azaltmak karary Ysraýylyň goranyş senagatynyň çykdajylaryna we içerki býudjet balansyna gönüden-göni täsir edip biler. Mundan başga-da, Waşingtonyň has berk gözegçiligi we ýarag söwdasyna çäklendirmeleri girizmegi Ysraýylyň harby kuwwatynyň we halkara arenasynda hereket etmegiň giňelmegine sebäp bolup biler.