ABŞ-nyň ykdysady taryhynda ilkinji: Jemgyýetçilik karzy 40 trillion dollar çäginden geçip rekord goýdy

Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň (ABŞ) ykdysadyýeti taryhda iň ýokary karz ýüküni başdan geçirdi. ABŞ-nyň Gazna ministrligi tarapyndan yglan edilen iň soňky maglumatlar global maliýe töwereklerinde uly täsir galdyrdy. 18-nji awgustda täzelenen resmi maglumatlara görä, ABŞ-nyň umumy döwlet karzy taryhy çäkden geçdi we ilkinji gezek 40 trillion dollardan geçdi. Prezident Donald Trump döwründe güýçlenip, karza çekilen ýurduň ykdysadyýeti bu ösüş bilen taryhynda ilkinji bolup geçdi.

Karz ýüküniň jikme-jiklikleri: köpçülige açyk bergi we hökümetara borçlar

ABŞ-nyň Gazna ministrligi tarapyndan neşir edilen maliýe hasabatynda karzlaryň paýlanyşy barada ajaýyp maglumatlar berilýär. Maglumatlara görä, görkezilen senä çenli halkyň gönüden-göni tutýan karzynyň mukdary 32 trillion 265 milliard dollardan geçdi . Mundan başga-da, döwlet edaralarynyň arasyndaky karzlary aňladýan hökümetara bergiler 7 trillion 781 milliard dollar derejesine ýetdi. Bu iki elementiň jemlenmegi bilen ABŞ-nyň umumy döwlet karzy takmynan 40 trillion 47 milliard dollar hasaplandy.

Bäş ýyldan az wagtyň içinde 10 trillion dollar köpelmek

ABŞ-nyň karz spiralynyň ýokarlanmagy, ykdysady hünärmenleri geň galdyran derejede güýçlendi. 22urduň umumy döwlet karzy 2022-nji ýylyň başynda 30 trillion dollarlyk çäkden geçipdi. Karz ýüküniň 5 ýylda 10 trillion dollar artmagy Amerikanyň ykdysadyýetiniň çykdajylarynda we karz alma endiklerinde ýüze çykýan kynçylyklary ýüze çykarýar. Şu ýylyň başynda 38,4 trillion dollar derejesinde bolan berginiň birnäçe aýyň içinde şeýle çalt artmagy krizisiň uludygyny subut edýär.

Karzyň partlamagynyň esasy sebäpleri näme?

Dünýä ykdysadyýetiniň merkezindäki bu uly karz artmagynyň arkasynda birnäçe makroykdysady faktor bar. Esasanam tutuş dünýä täsir eden koronawirus (Covid-19) pandemiýasy wagtynda ýerine ýetirilen trillionlarça dollarlyk ägirt uly höweslendiriş paketleri býudjet balansyny sarsdyran iň möhüm faktorlaryň biri boldy. Şeýle-de bolsa, inflýasiýa garşy göreşiň çäginde ABŞ-nyň Merkezi Banky (Fed) tarapyndan göterim derejeleri ýokarlandy, hökümetiň karz çykdajylaryny ep-esli ýokarlandyrdy. Netijede, geçmişde amala aşyrylan salgytlary azaltmak gazna girdejilerini azaldýan we karz almak zerurlygyny ýokarlandyrýan beýleki möhüm faktorlaryň biri boldy.