AFAD ýer titremesine gözegçilik stansiýalarynyň sanynda Europeanewropanyň lideri boldy

Stambulda geçirilen sewropa seýsmologiýa komissiýasynyň 40-njy umumy ýygnagy we ESC2026 Europeanewropa seýsmologiýa kongresi dünýäniň dürli künjeklerinden alymlary bir ýere jemledi. Guramanyň çäginde beýanat beren AFAD-nyň prezidenti Türkiýe ýer titremesine gözegçilik etmek ukyby barada möhüm maglumatlary paýlaşdy. 2026-njy ýylyň 8-nji sentýabrynda başlanan we anna gününe çenli dowam etjek gurultaýda betbagtçylyklaryň töwekgelçiligini azaltmak we halkara hyzmatdaşlygy meseleleri ara alnyp maslahatlaşylýar.

Türkiýe ýer titremesine gözegçilik kuwwatyny näçeräk artdyrdy?

AFAD-nyň prezidenti, Türkiýanyň betbagtçylyklar bilen baglanyşykly dolandyryş meýilnamasyna laýyklykda ylmy infrastruktura uly ähmiýet berýändiklerini mälim etdi we ýer titremesine gözegçilik stansiýalarynyň sanynyň 1104-e ýetendigini mälim etdi. Bu görkezijiniň Europeewropada iň ýokary kuwwaty görkezýändigini belläp, bu üstünlikde uniwersitetler we gözleg institutlary bilen hyzmatdaşlygyň möhüm rol oýnandygyny aýtdy.

Näme üçin ylmy hyzmatdaşlyk betbagtçylyklary dolandyrmakda möhüm?

AFAD-nyň prezidenti gurultaýa 60 ýurtdan müňe golaý gatnaşyjynyň gatnaşjakdygyny we takmynan 800 kagyzyň hödürlenjekdigini aýtdy we betbagtçylyklaryň çägini bilmeýändigini we umumy ylmy çemeleşmegiň zerurdygyny aýtdy. Gurluş taýdan çydamlylygyň we töwekgelçiligi ýüze çykarmagyň ähmiýetine ünsi çekip, Prezident tebigy hadysalaryň betbagtçylyga öwrülmezligi üçin ylmy maglumatlary durmuşa geçirmegiň möhümdigini aýtdy.

Stambul tarapyndan 2014-nji ýyldan soň ikinji gezek ýer eýeçiligindäki Seewropa seýsmologiýa kongresi betbagtçylykdan öňki taýýarlyk, töwekgelçiligi azaltmak we ylmy çarçuwada täsirli gatyşmak proseslerini ara alyp maslahatlaşýar. AFAD tarapyndan amala aşyrylan Tebigy betbagtçylyklary dolandyrmagyň toplumlaýyn çemeleşmesi, Marmara ýer titremesinden soň görülýän ädimleriň dowamy hökmünde tehnologiki gözegçilik ulgamlary we akademiki hyzmatdaşlyk bilen güýçlendirilmegini dowam etdirýär.

Betbagtçylyklar bilen baglanyşykly amallar AFAD-nyň utgaşdyrylmagy bilen degişli ministrlikleriň, ýerli dolandyryş edaralarynyň we hünärmen guramalaryň bilelikdäki tagallalary bilen amala aşyrylýar. Raýatlar AFAD-yň resmi sanly platformalary we degişli döwlet edaralarynyň bildirişleri arkaly betbagtçylyga taýýarlyk meýilnamalary we ýer titremesiniň howpsuzlygy baradaky häzirki maglumatlary alyp bilerler.

Netije

Türkiýe ýeten 1104 stansiýanyň kuwwaty ýer titremesiniň maglumatlaryna derrew gözegçilik etmek we has takyk töwekgelçilik derňewi taýdan möhüm tehniki çäkdir. Bu, betbagtçylyklary dolandyrmagyň strategiýalarynyň diňe bir interwensiýa gönükdirilen bolman, eýsem ylmy maglumatlara esaslanýan öňüni alyş çemeleşmesine öwrülendigini subut edýär.

Ylmy maglumatlary gurluş çydamlylygy bilen birleşdirmek, betbagtçylyklaryň ykdysady we sosial täsirlerini azaltmak üçin esasy zerurlyk bolup durýar. Türkiýäniň bu ugurdaky maýa goýumlary, halkara standartlarynda betbagtçylyklary dolandyrmak ukybynyň bardygyny görkezýär.

Mümkin täsirler

Stansiýalaryň sanynyň köpelmegi ýer titremesi baradaky maglumatlary has çalt we has takyk işlemäge mümkinçilik bermek bilen irki duýduryş ulgamlarynyň we adatdan daşary ýagdaý meýilnamalarynyň netijeliligini ýokarlandyryp biler. Bu tehniki güýç, esasanam çydamly şäherleriň gurluşygynda in engineeringenerçilik gözlegleri üçin has ygtybarly maglumat bazalaryny üpjün edip biler.

Halkara platformalarda paýlaşylan bu maglumatlar, Türkiýäniň seýsmologiýa pudagyndaky sebitdäki liderligini güýçlendirip biler we beýleki ýurtlar bilen bilelikdäki taslamalary ösdürmek ukybyna oňyn täsir edip biler.