Afinynyň howply söweş ssenariýasy: Egeý we harby hakykatlar boýunça gapma-garşylyklaryň talaplary

Gresiýa Egeý we Gündogar Ortaýer deňzinde parahatçylykly diplomatiýanyň esasyny pese gaçyrmak baradaky talaplaryna täzelik goşdy. Afinyda ýerleşýän Geopolitico neşirinde Sawwas senenamasynyň goly bilen neşir edilen derňew, Gresiýanyň hökümetiniň we metbugatynyň Türkiýe garşy esassyz talaplaryny ýene bir gezek açdy. Türkiýäniň parahatçylykly ädimlerini ýoýup, halkda emeli howp duýgusyny döretmäge synanyşýan Afiny, ähtimal çaknyşyk senarisini giň geografiýa ýaýratmak niýetini gizlemeýär.

Egeýden Gündogar Ortaýer deňzine çenli prowokatiw söweş ssenarileri

"Türkiýe Gresiýa bilen urşy gözden geçirýär. Egeý deňzi, çydamlylyk we ýoldaşlygyň öňüni almak ugrundaky göreş" grek metbugatynda iki ýurduň arasynda bolup biljek harby dartgynlygyň diňe Egeý deňzi bilen çäklenmejekdigi öňe sürülýär. Seljerişe görä, ähtimal çaknyşyk; Kiprden Gündogar Ortaýer deňzine çenli giň meýdana ýaýlar we energiýa desgalaryna we möhüm infrastruktura taslamalaryna gönüden-göni gönükdiriler. Gresiýanyň Revithoussa we Dedeağaçdaky suwuklandyrylan tebigy gaz (LNG) terminallary we Uly deňiz birikdiriş liniýasy ýaly taslamalary strategiki "çydamlylyk" elementleri hökmünde ýerleşdirýändigi aýdylsa-da, bu maýa goýumlarynyň hakykatdanam harby nyşana öwrülip biljekdigi öňe sürülýär.

Şeýle-de bolsa, harby hakykatlar Afinynyň bu öjükdiriji talaplarynyň aňyrsynda umytsyzlygy aç-açan görkezýär. Iki ýurduň gury ýer güýji deňeşdirilende, Türkiýanyň aşa artykmaçlygy ünsi özüne çekýär. Tank güýji boýunça Türkiye 2,284 tank bilen dünýäde 9-njy, Gresiýa 1344 tank bilen 16-njy ýerde durýar. Oredaragly ulaglarda Türkiye 98,193 ulag bilen 7-nji ýerde durýar, bäsdeşinden 41,777 tapawut gazandy, Gresiýa 56,416 ulag bilen 16-njy ýerde durýar. Özbaşdak hereket edýän artilleriýa ulgamlarynda Türkiye 1045 birlik bilen 7-nji, Gresiýa 589 birlik bilen 11-nji ýerde durýar. Şeýle hem Türkiýe ykjam raketa atyjy enjamlarda 237-den 152 artykmaçlyga eýe. Diňe artilleriýa güýji bilen, Gresiýa 698 birlik bilen 635 birlik Türkiýäniň güýjünden birneme öňde.

Global ýangyn güýji hasabaty: Gresiýanyň arzuwlary hakykat bilen çaknyşýar

Global harby güýç balansyny seljerýän Global Fire Power (GFP) maglumatlary, Gresiýanyň Türkiye bilen harby ugurda bäsleşip bilmejekdigini ýene bir gezek tassyklady. Türkiye işgärleriň sanyndan býudjetine, howa we deňiz güýçlerinden başlap, logistika desgalaryna çenli ähli ugurlarda ägirt uly artykmaçlyga eýe. Deňiz güýçleriniň elementleri gözden geçirilende, Türkiýanyň flotunyň güýji 192 (14-nji ýer), Gresiýa 186-njy ýerde (15-nji ýerde) galýar. Türkiye 4 birlik güýji bilen dikuçar göterijiler kategoriýasynda dünýäde 5-nji orunda dursa-da, Gresiýada bu ugurda ýok. Suwasty gämi flotunda Türkiye 14 sany häzirki zaman suwasty gämisi bilen dünýäde 8-nji, Gresiýa 9 suwasty gämisi bilen 10-njy ýerde durýar. Türkiýede frigatlarda 17 gämi, Gresiýada 14 gämi bar bolsa, Türkiýede korwet güýji 9 gämi bar, Gresiýanyň 5 gäminiň güýjüni iki esse diýen ýaly iki esse ýokarlandyrýar.

milliardlarça ýewro "Achilles Shield" taslamasy üçin örtük gözlemek

Seljeriş, Gresiýanyň agressiw ambisiýalarynyň ýokdugyny we türk topraklaryna hüjüm etmegi maksat edinmeýändigini öňe sürmek bilen goranyş galkany düşünjesini döretmäge synanyşýar. Sawwas senenamasynyň "Gresiýa üçin ýeňiş, Türkiýeniň çalt we yzyna dolanyp bolmajak ýalňyşlyk döretmeginiň öňüni almak" ýaly beýany, Afinyda düşen gorag psihologiýasyny jemleýär. Içerki syýasy aladalar sebitdäki parahatçylygyň we asudalygyň kepili bolan Türkiýany prowokatiw dilde aýyplaýan bu derňewleriň arkasynda durýar. Gresiýanyň premýer-ministri Kyriakos Mitsotakisiň, Ysraýyl bilen gol çeken 3 milliard ýewrolyk “Achilles Shield” howa goranyş taslamasyny kanunlaşdyrmak üçin şeýle hyýaly howp ssenarilerine mätäçdigi, oppozisiýanyň, jemgyýetçiligiň we oppozisiýanyň berk tankytlaryna garamazdan.

Howa güýjüni deňeşdirmek meselesinde Afiny üçin ýagdaý gaty erbet. Türkiye jemi 1101 uçar bilen dünýäde 8-nji ýerde bolsa, Gresiýa 560 uçar bilen diňe 20-nji orunda barýar. Türkiýe 201 uçar (14-nji ýer) bilen söweş uçarlarynyň sanynda artykmaçlygyny saklasa-da, Gresiýada 178 uçar (16-njy ýer) bar. Türkiye 301 birlikli uçar taýýarlamakda dünýäde 9-njy, Gresiýa bolsa 86 birlik bilen 32-nji ýerde durýar. Türkiye ýörite uçarlarda 27-den 8-e, howa tankerlerinde bolsa 7-den 0-a çenli artykmaçlygy bar. Dikuçar flotunda Türkiye 509 dikuçar (7-nji ýer) bilen asmanda agdyklyk edýär, Gresiýa bolsa 285 dikuçar bilen (14-nji ýer). Hüjüm dikuçarlary barada aýdylanda bolsa, Türkiýe 111 bölüm bilen dünýäde 6-njy ýerde durýar, Gresiýa bolsa 28 (24-nji ýer) bilen kanagatlanýar.

Afinydaky uly ýalňyşlyk: NATO dawa-jenjelde gorag üpjün etmeýär

Gresiýanyň derňewinde ünsi özüne çeken iň real kabul edişlikleriň biri, NATO-a bolan ynamyň sorag edilmegi boldy. Afinyda türk-grek çaknyşygy ýüze çykan halatynda NATO-nyň awtomatiki ädim ätmezligi we Gresiýany goramazlygy kabul edilip başlandy. Bileleşigiň iki agza döwletiň arasyndaky krizisde gönüden-göni partiýa bolmak däl-de, diňe araçylyk edip, atyşygy bes etmegi talap etmegi göz öňünde tutulýar. Bu ýagdaý Gresiýanyň daşary ýurtlara garaşly we gowşak howpsuzlyk arhitekturasyny ýene bir gezek paş edýär. Goranmak pudagynda lokalizasiýa derejesini gün-günden ýokarlandyrýan Türkiye, Ege we Gündogar Ortaýer deňzinde milli bähbitlerini goramak kararyna gelendigini bütin dünýä mälim etmegini dowam etdirýär.