AK partiýasynyň 24 ýyllyk dolandyryş prosesi: Özgertmeler, maýa goýumlary we syýasy ädimler

Adalat we Ösüş partiýasy (AK partiýasy) 2002-nji ýylyň 3-nji noýabryndaky umumy saýlawlarda ýeňiş bilen başlan 24 ýyllyk häkimiýetini terk edip, esaslandyryş maksatnamasynda "Ösüş we demokratiýalaşdyrmak" maksatlaryna laýyklykda köp sanly gurluş özgertmelerini amala aşyrdy. Bu etapda esasy meseleleriň biri Europeanewropa Bileleşiginiň sazlaşyk paketleri, saglygy özgertmek maksatnamasy, ägirt uly transport maýa goýumlary we goranyş pudagynda lokalizasiýa hereketleri boldy.

EUB-ni sazlaşdyrmak we demokratiýalaşdyrmak ädimleri näme?

Türkiýe 2003-nji ýylda güýje giren Europeanewropa Bileleşiginiň sazlaşyk paketleri bilen esasy hukuklar we siwilizasiýa babatynda möhüm düzgünler çykardy. Bu gözlegler 2004-nji ýylyň 17-nji dekabrynda Brýussel sammitinde doly agzalyk gepleşiklerini başlatmak kararyna esas boldy we resmi iş 2005-nji ýylyň 3-nji oktýabrynda Lýuksemburgda geçirilen hökümetara konferensiýasy bilen başlandy.

Saglyk we sosial üpjünçilikde nähili özgertmeler geçirildi?

Saglygy özgertmek maksatnamasynyň çäginde SSK, Bağ-Kur we Emekli Sandığı hassahanalary bir üçegiň aşagynda birleşdirilip, raýatlaryň ähli saglyk edaralaryndan deň hyzmat almagyny üpjün etdi. Bu integrasiýa, 2006-njy ýylyň 20-nji maýynda Sosial üpjünçilik institutynyň döredilmegi bilen sosial üpjünçilik ulgamynda köp kelleli işleriň gutarmagyna mümkinçilik berdi.

AK partiýasy 2002-nji ýyldan bäri FATİH taslamasy bilen bilimde tehnologiki özgerişliklere başlasa-da, Marmaraý, avawuz Soltan Selim köprüsi, Stambul howa menzili we 1915 Çanakkale köprüsi ýaly transport infrastrukturasyny güýçlendirdi. Prezidentiň dolandyryş ulgamy 2017-nji ýyldaky konstitusiýa üýtgetme bilen girizilen hem bolsa, "Terrorçylyksyz Türkiýe" maksady bilen 2024-nji ýylda Milli raýdaşlyk we integrasiýa utgaşdyryş geňeşi döredildi.

Türkiýäniň köp partiýaly syýasy durmuşynda iň uzak wagtlap häkimiýet başynda bolan partiýa bolmak tapawudy bilen tapawutlanýan AK partiýasy, 2002-nji ýyldan bäri gatnaşan umumy saýlawlarda birinji orny eýeledi. 2007-nji ýyldaky e-Memorandum, 2008-nji ýyldaky partiýany ýapmak meselesi we 2016-njy ýyldaky FETO döwlet agdarylyşygy synanyşygynda dolandyryş ulgamy düýpgöter üýtgeşmeler girizdi.

Netije

AK partiýasynyň 24 ýyllyk dolandyryşy, Türkiýanyň administratiw ulgamynda we fiziki infrastrukturasynda düýpgöter özgerişleriň bolandygyny görkezýär. Hususan-da, goranyş pudagynda daşary ýurtlara garaşlylygy azaltmak we sosial üpjünçilik ulgamyny bir üçegiň astynda ýygnamak, döwletiň institusional kuwwatynyň üýtgedilendigini görkezýär.

Mümkin täsirler

2026-njy ýylda kabul edilen Milli raýdaşlygy we sosial integrasiýany güýçlendirmek kanuny bilen başlanan täze prosesiň sosial polýarizasiýany azaltmakda täsirli bolmagyna garaşylýar. Mundan başga-da, içerki goranyş senagatynyň we tehnologiýa maýa goýumlarynyň Türkiýäniň sebit aktýory hökmündäki ornuny berkitmegini dowam etdirjekdigini çaklamak mümkin.