“Akylly” stadion bazary uly ösýär: Sport dünýäsinde milliardlarça sanly üýtgeşme

Dünýä futbolyna sabyrsyzlyk bilen garaşýan Kanada, Meksika we ABŞ bilen bilelikde 2026-njy ýylda geçiriljek FIFA dünýä çempionaty ýakynlaşanda, stendleriň aňyrsyndaky tehnologiki ýaryş ýaşyl meýdançalardaky ýaryş ýaly gyzýar. Bäsleşigi kabul etjek 16 stadion; Millionlarça futbol janköýerlerini ygtybarly ugrukdyrmak, ägirt uly energiýa zerurlyklaryny dolandyrmak, üznüksiz ýaýlym infrastrukturasyny üpjün etmek we üýtgeýän howa şertlerine uýgunlaşmak ýaly möhüm ugurlarda möhüm tehnologiýa synagyny hödürleýär.

Häzirki zaman sport pudagynda stadionlar diňe 90 minutlyk oýunlaryň oýnalýan ýerleri däl. Hakyky maglumat derňewi, ýokary tizlikli birikdiriş çözgütleri, zatlaryň interneti (IoT) datçikleri, akylly howpsuzlyk päsgelçilikleri, energiýa netijeliligi ulgamlary we sanly janköýer tejribesi toplumlaýyn işleýär. Adatdan daşary temperaturanyň, esasanam global ýylylyk sebäpli, sportçylaryň saglygyna we oýun senenamalaryna ýaramaz täsiri, kondisioner we suw dolandyryşy ýaly infrastruktura maýa goýumlaryny talap edýär. Custom Market Insights tarapyndan geçirilen bazar gözlegleri hem bu özgerişligi ýüze çykarýar: Dünýädäki akylly stadion bazarynyň göwrümi 2024-nji ýyla çenli 8,78 milliard dollara ýetdi. Bu pudagyň her ýyl ortaça 22,5 göterim ösmegine we 2033-nji ýylda 38,27 milliard dollar ýetmegine garaşylýar.

Sport arenalarynda energiýa dolandyryşy we ýaşyl öwrülişik

Çäreler günlerinde uly sport toplumyna zerur bolan elektrik güýji; Meýdanyň yşyklandyrylyşy, ägirt ekranlar, ýaýlym awtoulaglary, aşhanalar, kondisioner bölümleri we howpsuzlyk ulgamlary sebäpli derrew megawatt derejesine ýetip biler. Mysal üçin, Hýustondaky NRG stadionynda geçirilen uly çärede elektrik toguna bolan isleg 8-15 megawat arasynda üýtgeýär. Bu mukdar, tomus aýlarynda doly kuwwatlylygy bilen işleýän kondisionerleri bolan takmynan 2500-3000 öý hojalygynyň umumy sarp edişine deň hasaplanýar. Bu duýdansyz energiýa islegini dolandyrmak üçin ammar, ätiýaçlyk we akylly awtomatlaşdyryş ulgamlary möhümdir. Frankfurtdaky öňki Commerzbank Arenada geçirilen gözleg, gündelik energiýa sarp edilişinde 66 göterime çenli tygşytlamagyň, meýdan aşagyndaky ýyladyş ulgamyny howa maglumaty we akylly dolandyryş programma üpjünçiligi bilen birleşdirip boljakdygyny subut edýär.

Akylly energiýa çözgütleriniň iň täze mysallaryndan biri Amsterdamdaky anohan Cruijff ArenA -da peýda bolýar. Stadionyň üçeginde 4200 gün paneli tarapyndan öndürilen elektrik energiýasy, ömrüniň ahyryna çenli elektrik ulagynyň batareýalaryndan öwrülen 8,6 MWt kuwwatly ägirt uly ulgamda saklanýar. Şeýlelik bilen, stadion, toruň ýüki iň köp işleýän sagatlarynda öz saklanan energiýasyny ulanyp, energiýa ulgamyna deňagramly goldaw berýär.

milliard dollarlyk maýa goýumlar: SoFi stadiony we Santýago Bernabeu

Dünýäniň iň kaşaň we tehnologiki sport desgalarynyň biri bolan Los Anjelesdäki SoFi stadiony, 2020-nji ýylda açylaly bäri takmynan 5,5 milliard dollar bahasy bilen ünsi özüne çekdi. Köpugurly güýmenje ekosistemasy hökmünde döredilen binanyň merkezinde 6500 inedördül metr ululygy, iki taraplaýyn we 360 derejeli görnüşi hödürleýän ägirt uly “Infinity Screen” ýerleşýär. Amerikan futbol oýunlaryny, şeýle hem ägirt konsertleri, 2026 FIFA dünýä çempionaty we 2028 Los An Angeleseles Olimpiýa oýunlaryny kabul etjek stadion, Olimpiýa oýunlary üçin ýörite in engineeringenerçilik bilen ýüzmek ýaryşlary üçin amatly bolar.

Realewropada, Real Madridiň meşhur öýi, Santýago Bernabeu stadiony tehnologiki özgerişleriň başlangyjydyr. Ispaniýanyň kluby bu abatlaýyş taslamasynyň çäginde 1,17 milliard ýewro karz ulandy. Taslamanyň esasy maksady diňe bir stendleriň kuwwatyny ýokarlandyrmak däl, eýsem stadiony 365 günlük girdeji merkezine öwürmek. Ösen ösen üçek we hereketli ot meýdan tehnologiýasy netijesinde ýeriň aşagyndaky ýörite bölümlerde goralyp bilner. Şeýlelik bilen, futbol meýdançasyna zyýan bermezden konsertler, tennis ýaryşlary ýa-da basketbol oýunlary bir meýdanda geçirilip bilner. 360 derejeli ekranlar, täzelenen VIP meýdançalar we akustiki ulgamlar stadionyň maliýe gymmatyny sport üstünliklerinden garaşsyz edýär.

Sanly janköýerleriň tejribesi we durnuklylygy boýunça öňdebaryjy modeller

Londonyň häzirki zaman nyşanlaryndan biri bolan Tottenham Hotspur stadiony, takmynan 1,2 milliard funt sterling we tomaşaçylaryň sany 62 müňden geçýän sanlylaşdyrmagyň iň gowy mysallaryndan biridir. Doly nagt däl we aragatnaşyksyz töleg infrastrukturasy, ýokary dykyzlykly Wi-Fi torlary we bir merkezden dolandyrylýan howpsuzlyk ulgamlary sebäpli stadion maglumat merkezine öwrülýär. Klub; Haýsy derwezeleriň janköýerler bilen üýşendigini, haýsy iýmit we içgi önümleriniň haýsy sagatda has köp satylýandygyny seljerýär we bu maglumatlara esaslanyp işgärleri meýilleşdirmekden başlap aksiýa dolandyryşyna çenli ähli iş kararlaryny düzýär. Mundan başga-da, desganyň hemme ýerinde 100 göterim täzelenip bilýän elektrik energiýasy we nol galyndy syýasaty durmuşa geçirilýär.

Durnuklylyk pudagynda iň ýokary derejäni görkezýän Atlantadaky Mersedes-Benz stadiony Demirgazyk Amerikada 1,6 milliard dollarlyk býudjeti bilen LEED Platinum şahadatnamasyny alan ilkinji professional sport desgasy boldy. 4 müň gün paneli bilen ägirt uly energiýa öndürýän stadion, 2,1 million gallon ýagyş suw saklaýyş tanky we 680 müň gallon kuwwatlylygy dikeltmek ulgamy bilen suw sarp edilişini iň az derejede saklaýar. Durmuşa girizilen galyndylaryň nol modeliniň kömegi bilen stadionda öndürilýän galyndylaryň 90 göteriminden gowragy gaýtadan işlenýär we tebigata gaýtarylýar.