Al-Aqsa metjidindäki dartgynlyk: fanatik ýewreýler Haram Al-Şerifi polisiýa goragy astynda basyp aldylar

Basylyp alnan Gündogar Iýerusalimde dartgynlyk mukaddes ýerlere garşy düzgünler bilen ýokarlanýar. Palestina topraklaryny basyp alan bir topar fanat Ysraýyl, Ysraýyl polisiýasynyň berk howpsuzlyk çäreleri astynda musulmanlaryň ilkinji kyblasy bolan Masjid al-Aqsa täze reýd gurady.

Harem-i Şerif howlusynda prowokatiw dessurlar

Iýerusalim Yslam Gaznalary Dolandyryşynyň beren resmi beýanyna görä, 135 fanatik ýewreý Haram al-Şerifine, Masjid al-Aqsanyň günorta-günbatar böleginde ýerleşýän Al-Magharibah (Marokko) derwezesini ulanyp girdi. Ysraýyl polisiýasy tarapyndan et diwary gurmak bilen goralýan bu topar mukaddes ybadathananyň howlusynda prowokasiýa gezelençlerini gurady. Hüjüm wagtynda fanat toparlarynyň Masjid al-Aqsa welaýatynyň gündogarynda ýerleşendigi we ýewreý dininiň Talmud däp-dessurlaryny ýerine ýetirendigi habar berildi.

Hüjüm wagtynda Ysraýylyň howpsuzlyk güýçleri fanatik toparlara ýoldaşlyk edenlerinde, Masjid al-Aqsa ybadat etmek üçin gelen palestinaly musulmanlara kynçylyk döretdi. Mukaddes ybadathana girmegi şahsyýet barlaglary we esassyz çäklendirmeler sebäpli kynlaşdyrylan palestinalylar bu ýagdaýa reaksiýa bildirdiler. Bu wakalardan soň palestinaly hökümete degişli bolmadyk guramalar we garşylyk toparlary Gündogar Iýerusalimde ýaşaýan palestinalylary çagyrdy we has işjeň gatnaşmagyny we Masjid al-Aqsany goramak üçin gözegçilik (ribat) saklamagyny isledi.

Iýerusalim Yslam fondlaryny dolandyrmagyň özygtyýarlylygy äsgerilmeýär

Al-Aqsa metjidine hukugy bolan Iýerusalim Yslam Gaznalary Dolandyryşy, Ysraýylyň bu birtaraplaýyn amallaryny özygtyýarly hukuklarynyň gönüden-göni bozulmagy hasaplaýar. Iýerusalimdäki mukaddes ýerleriň dolandyrylmagy halkara şertnamalary bilen üpjün edilýär. Iordaniýa 1994-nji ýylda Ysraýyl bilen gol çekilen "Jülge awtoulag şertnamasy" çäginde Iýerusalimde dini işler üçin jogapkär ýeke-täk ýurt statusyna eýe.

Mundan başga-da, Iordaniýa şasy Abdullah II bilen Palestinanyň prezidenti Mahmud Abbasyň 2013-nji ýylda baglaşan şertnamasyna laýyklykda Iýerusalimiň we ol ýerdäki yslam mukaddes ýerleriniň goranmak we terbiýeçilik hukuklary Iordaniýa geçirildi. Şunuň bilen baglylykda, Al-Aqsa metjidi Iordaniýanyň Gaznalar, Yslam işleri we mukaddes işler ministrliginiň garamagynda işleýän Iýerusalim Yslam fondlary administrasiýasynyň goragynda we howandarlygyndadyr.

Taryhy ýagdaý we Ysraýylyň düzgün bozma syýasaty

Soňky ýyllarda Iýerusalim Yslam Gaznalary Dolandyryşynyň tassyklamagy we bilimi bilen ýewreý myhmanlary Al-Aqsa metjidine baryp bilerler, bu ýagdaý 2003-nji ýyldan bäri düýpgöter üýtgedi. Şondan bäri Ysraýyl administrasiýasy fondlar administrasiýasynyň özbaşdaklygyny äsgermezlik etdi we bir taraplaýyn karar berdi, ýewreýleriň Haram Al-Şerifine polisiýanyň goragynda girmegine ýol açdy.

Iýerusalim Yslam Gaznalary Dolandyryşy, musulmanlaryň dini özbaşdaklygyny pese gaçyrýan we bu guramaçylykly ýazgylary "reýd" diýip häsiýetlendirýän bu birtaraplaýyn kararlary düýbünden ykrar etmeýär. Tel Awiw hökümeti, halkara jemgyýetçiliginiň pikirine garşy, Al-Aqsa metjidinde "diňe musulmanlar ybadat edip biler we beýleki dinleriň agzalary diňe baryp biler" diýen taryhy statusy saklaýandygyny öňe sürse-de, ýerdäki amallar bu aýyplamany ret edýär. Ysraýyl polisiýasynyň gözüniň öňünde Haram Al-Şerifiň çäginde gaty ses bilen doga edýän we dürli dini däp-dessurlary ýerine ýetirýän fanatik ýewreýler köplenç kamera düşürilýär we uly täsir galdyrýar.