Angliýada taryhy arakesme: Üç ýurduň ýolbaşçylaryndan bilelikdäki garaşsyzlyk jarnamasy

Angliýanyň syýasy gurluşyny düýpgöter sarsdyrjak taryhy ösüş boldy. Şotlandiýanyň, Uelsiň we Demirgazyk Irlandiýanyň hökümet ýolbaşçylary öz ykbalyny kesgitlemek hukugyny goraýan bilelikdäki jarnama gol çekip, Londondaky merkezi hökümete garşy çykdylar. Iňlis hökümetini gutulgysyz konstitusiýa üýtgetmesine taýýarlanmaga çagyran bu taryhy ädim, Westminster koridorlarynda uly täsir etdi.

Londona garşy üç bileleşik: Syýasy deňagramlylyk üýtgeýär

Şotlandiýanyň ilkinji ministri we Şotlandiýanyň milli partiýasynyň (SNP) lideri Jon Swinney , Uelsiň birinji ministri we Plaid Cymrunyň lideri Rhun ap Iorwerth we Demirgazyk Irlandiýanyň birinji ministri we Sinn Feiniň prezidentiniň orunbasary Mişel O'Nil gol çeken bilelikdäki beýany bilen London administrasiýasyna gaty anyk we aýgytly habar iberdiler. Bu üç lideriň bir wagtyň özünde bolmagy Angliýanyň taryhynda iň täsin syýasy ýagdaýlaryň birini döredýär. Jarnamada Angliýanyň syýasy kartasynyň üýtgewsiz üýtgändigi we ýurtlaryň geljeginiň Europeanewropa Bileleşiginiň çäginde gurulmalydygy nygtaldy.

"Öz-özüňi kesgitlemek hukugymyz päsgel berip bilmez"

Bilelikdäki jarnamada iň esasy ünsi halklaryň öz geljegini kesgitlemek güýji boldy. Leadersolbaşçylar "countriesurtlarymyzyň öz ykbalyny kesgitlemäge hukugy bar" sözüni ulanyp, resmi dilde dünýä garaşsyzlyk isleglerini mälim etdiler. Taryhda ilkinji gezek garaşsyzlygy goldaýan ilkinji ministrleriň, şol bir wagtyň özünde Şotlandiýanyň, Uelsiň we Demirgazyk Irlandiýanyň jogapkärdigini görkezýän tekst, Londona edilýän basyşy hasam artdyrýar. Syýasy analitikler bu üç bileleşigiň Westminsteriň agzybirlik gepleşiklerine çynlakaý zeper ýetirendigini aýdýarlar.

Westminster-e aýdyň jaň: "Konstitusiýa üýtgemegine taýynlaň"

Jarnamanyň iň ýiti äheňinde Iňlis hökümetine gönüden-göni gönükdirilen duýduryşlar bar. Üç lider Londonda karar berýänlere ýüzlenip, "Her ýurt öz dolandyryş ugrundaky konstitusion üýtgeşmelere taýyn bolmaly, meýilleşdirmeli we ýeňilleşdirmeli" diýdi. Bu ädim, Şotlandiýanyň garaşsyzlyk referendumy baradaky talaplaryndan başlap, Demirgazyk Irlandiýanyň birleşdiriş ssenarilerine we Uelsiň özbaşdaklygy ýokarlandyrmak ugrundaky gözlegine çenli giň geografiýadaky deňagramlylygy düýpgöter üýtgetmäge güýji bar.