Arap dünýäsinden Kolumbiýanyň skandal Golan belentlik kararyna berk garşylyk: "Kanuny taýdan nädogry"

Günorta Amerikanyň Kolumbiýasyndaky saýlawlarda ýeňiş gazanan we Ysraýyla tarapdar garaýşy bilen tanalýan Abelardo de la Espriella -yň ýolbaşçylygyndaky täze hökümetiň karary, Siriýanyň basyp alan territoriýasy Golan belentliginde Ysraýylyň özygtyýarlylygyny ykrar etmek, Eastakyn Gündogarda uly diplomatik krizise sebäp boldy. Kolumbiýanyň Daşary işler ministrligi tarapyndan 10-njy awgustda yglan edilen bu galp karar, arap dünýäsi we sebit guramalary, esasanam Müsür, Katar, Kuweýt, Iordaniýa we Liwan tarapyndan ýiti seslenme döretdi.

Kolumbiýanyň Müsürden we Katardan çykaran kararyny bilelikde ýazgarmak

Müsüriň Daşary işler ministrliginiň resmi beýanynda Kolumbiýanyň halkara hukugynyň kadalaryny we kanunylygyny äsgermezlik edýän bu ädimi düýbünden ret edildi. Kairiň administrasiýasy Siriýanyň özygtyýarlylygyny, agzybirligini, territorial bitewiligini we basyp alan ýerlerine bolan hukuklaryny goldaýandygyny ýene-de bir gezek gaýtalady we Ysraýylyň "basylyp alnan Golan belentliklerinden derrew yza çekilmelidigini" aýtdy. Beýanatda Kolumbiýa tarapyndan kabul edilen kararyň kanuny güýjüniň ýokdugy we sebitdäki häzirki ýagdaýyny üýtgedip bilmejekdigi bellenildi.

Kataryň Daşary işler ministrligi hem şuňa meňzeş pozisiýa eýeledi we Kolumbiýanyň bu ädiminiň Ysraýyla 1981-nji ýylda Birleşen Milletler Guramasynyň Howpsuzlyk Geňeşiniň (UNSC) kararyny äsgermezlik edendigini aýtdy. Doha administrasiýasy Ysraýylyň kanunlarynyň, ýurisdiksiýasynyň we administratiw düzgüniniň Golan belentligine ulanylmagynyň düýbünden nädogrydygyny aýtdy. Birtaraplaýyn özygtyýarlylygy ykrar etmek kararlarynyň sebitdäki parahatçylyk tagallalaryna uly päsgelçilik bolup durýandygy duýduryş berildi.

Kuweýtden, Iordaniýadan we Liwandan halkara jemgyýetçiligine jaň ediň

Kuweýtiň Daşary işler ministrligi Kolumbiýa hökümetiniň kararyny berk ýazgardy we bu ädimiň halkara şertnamalaryna, esasanam UNSC-iň 1981-nji ýyldaky 497 belgili kararyna aç-açan ters gelýändigini ýatlatdy. Bütin halkara jemgyýetçiligine, esasanam BMG Howpsuzlyk Geňeşine halkara hukugynyň berjaý edilmegini üpjün etmek we Ysraýyl basybalyjy güýçlerini ähli arap ýurtlaryndan çykmaga mejbur etmek jogapkärçiligini öz üstüne almaga çagyryş edildi.

Iordaniýanyň Daşary işler ministrligi bu yglan edilen ädimiň halkara hukugyna garşydygyny mälim etdi we basyp alnan Golan belentliginiň 1981-nji ýyldaky 497 belgili kararyna laýyklykda basyp alnan Golan belentliginiň "Siriýanyň territoriýasynyň aýrylmaz bir bölegidigini" gaýtalady. Şuňa meňzeş ýagdaýda Liwanyň Daşary işler ministrligi Kolumbiýanyň kararyny düýbünden ret edýändiklerini, Siriýanyň özygtyýarlylygy we territorial bitewiligi bolmalydygyny aýtdy.

Arap Bileleşiginiň we Aýlag hyzmatdaşlygy geňeşiniň berk duýduryşlary

Arap Bileleşiginiň Baş sekretary Nabil Fahmi Kolumbiýanyň Siriýanyň Golan belentliklerinde Ysraýylyň özygtyýarlylygyny ykrar etmek baradaky yglanlaryny düýbünden ret edendiklerini habar berdi. Fehmi bu kararyň kanuny ähmiýetiniň ýokdugyny mälim etdi, "landerler boýunça özygtyýarlylygy basyp almak arkaly gazanyp bolmaýandygyny" aýtdy we Kolumbiýa hökümetini bu karardan ýüz öwürmäge we halkara hukugyna laýyklykda garaýşyny düzetmäge çagyrdy.

Aýlag hyzmatdaşlygy geňeşiniň (GCC) Baş sekretary asasim Muhammet el-Budewi Kolumbiýa hökümetiniň bu kararyny ýazmaça beýanatynda iň berk ýazgardy. Budeýwi, taryhy faktlary we halkara kararlary görkezmeýän şeýle ädimleriň sebitdäki parahatçylyk we durnuklylyk tagallalaryna zyýan ýetirýändigini aýtdy. Kolumbiýany bu nädogry karary ýatyrmaga çagyran Budeýwi, Ysraýylyň Golan belentliklerini hem öz içine alýan ähli arap ýurtlaryndan çykyp, halkara hukugyny berjaý etmelidigini aýtdy.