Aýallaryň saglygyna düşünmek artýar, ýöne ýeterlik derejede däl

Türkiýede aýallaryň saglygyna düşünmek artýar. Soňky on ýylda aýallarda döş barlagy, mamogramma we garalama synaglary geçirilýän aýallaryň sany ýokarlandy. Şeýle-de bolsa, yzygiderli barlag endikleriniň islenýän derejä ýetmändigi bellärliklidir.

Aýallaryň saglygyna bolan gyzyklanmanyň artmagy

Türk statistika institutynyň (TUIK), Bütindünýä saglygy goraýyş guramasynyň (BSGG) we Ykdysady hyzmatdaşlyk we ösüş guramasynyň (OECD) hasabatlaryndan alnan maglumatlara görä, irki diagnoz aýallaryň rak keselleri üçin möhüm ähmiýete eýe. Türkiýede aýallaryň öňüni alyş saglygy goraýyş hyzmatlaryna bolan gyzyklanmasy artýarka, bu ýagdaý öz-özüni barlamak, mamografiýa we ýuwmak synaglarynda-da öz beýanyny tapdy.

2016-njy ýylda 15 we ondan ýokary aýallaryň 60,6 göterimi hiç haçan döş barlagyny geçirmedi, şol döwürde 2025-nji ýylda 44,9 göterime çenli peseldi. göterimler. Mammogramma görmedik 40 we ondan ýokary aýallaryň derejesi 2016-njy ýylda 56,2 göterim bolsa-da, bu görkeziji 2025-nji ýylda 42,4 göterime çenli azaldy. Soňky 12 aýda mamogramma alan aýallaryň sany 2016-njy ýylda 14,2 göterim bolsa, 2025-nji ýylda 16,7 göterim boldy. synag 2016-njy ýylda 69,3 göterim bolup, geçen ýyl 59 göterime çenli azaldy.

Ir. Diagnozyň ähmiýeti

OECD-iň "2025-nji ýyldaky saglyk" hasabatyna görä, irki diagnoz düwnük keseliniň ölümini azaltmakda möhüm rol oýnaýar. Döş keseli OECD ýurtlarynda aýallarda düwnük keseli bilen baglanyşykly ölümleriň 15 göterimi bilen ikinji ýerde dursa-da, ölüm derejesiniň peselmegi hasaba alynýar. Bu, irki diagnoz we bejerginiň netijesinde diri galmagyň derejesiniň ýokarlanýandygyny görkezýär.

Türkiýede döş rak keselini barlaýan aýallaryň sany OECD-den ortaça 55 göterimden 37 göterim pesdir. BSGG-nyň maglumatlaryna görä, 2022-nji ýylda dünýäde takmynan 2,3 million aýalda döş rak keseli ýüze çykaryldy we bu kesel 670 müň adamyň ölümine sebäp boldy. 2018-nji ýylda Türkiýede döş rak keseli üçin bu görkeziji 2024-nji ýylda 4 müň 693-e ýetdi. Şeýlelik bilen, köp aýallara ir diagnoz goýulýar we saglyk ýagdaýy dikeldilýär. Barlaglar KETEM, Jemgyýet Saglyk Merkezleri (CHM), Sagdyn Durmuş Merkezleri (SHM), Maşgala Saglyk Merkezleri (PHC) we Öýjükli düwnük barlagy ulaglary ýaly mugt saglygy goraýyş edaralarynda mugt geçirilýär. aýallaryň saglygy ýokarlandy. "Bu ýagdaý, aýallaryň öňüni alyş saglygy goraýyş hyzmatlaryna bolan gyzyklanmasynyň artýandygyny we barlag programmalarynyň jemgyýetde has köp seslenip başlaýandygyny görkezýär" -diýdi. Şeýle-de bolsa, barlag nyrhlarynyň henizem islenýän derejede däldigini we esasanam yzygiderli barlag endikleriniň ähmiýetiniň bardygyny aýtdy.

Saglygy goraýyş ministrligi tarapyndan amala aşyrylýan barlag programmalary, KETEM-leriň ýaýramagy, maşgala lukmançylyk amallary, sosial mediýada we sanly platformalarda saglyk mazmunynyň has görnükli bolmagy we aýallaryň saglyk sowatlylygynyň ýokarlanmagy möhüm faktorlaryň arasynda bolup biler.

Mümkin bolan ösüşler. yzygiderli barlag endiklerini ösdürmek üçin geljegi uly başlangyç, entek islenýän derejä ýetmedi. däl. Hünärmenler iň möhüm maksadyň habarlylygy ýokarlandyrmak we ony yzygiderli barlag endigine öwürmek bolmalydygyny nygtaýarlar. Bu nukdaýnazardan, esasanam oba ýerlerinde ýaşaýan aýallar üçin saglyk hyzmatlarynyň we bilimiň has köp tomaşaçylara ýetmegi möhümdir.