Aýlagdaky möhüm sammit yza süýşürildi: Hormuz we Yemenemen bogazynda dartgynlylygyň ýokarlanmagy

Aýlag sebtinde bir wagtyň özünde diplomatik çözgüt we harby dartgynlyk güýçlenýär. Eýranyň we Pars aýlagy bilen serhetleşýän sekiz ýurduň daşary işler ministrleriniň derejesinde geçirilmegi meýilleşdirilýän möhüm sebitleýin howpsuzlyk sammiti soňky minutlyk ösüş sebäpli soňa süýşürildi. Sebitdäki ýaraşyk tagallalary togtadylan, Yemenemendäki raýat urşundaky gapma-garşylyklar güýçlenýän bu yssy howada, Hormuz bogazynyň golaýyndaky Eýranyň söwda gämisini nyşana almak sebitdäki dartgynlygy iň ýokary derejä çykardy.

Diplomatik başlangyçlara yza süýşürmek: Hormuz we Babülmandepdäki ähli göz

Gijikdirilen möhüm ýygnak, strategiki taýdan möhüm Hormuz bogazynda söwda gämileri üçin howpsuz ýollary kesgitlemegi maksat edinýär. Şunuň bilen baglylykda, Eýran bilen Ummanyň arasyndaky deslapky gepleşikleriň netijelerini ara alyp maslahatlaşmak meýilleşdirildi. Mundan başga-da, dünýä söwdasynyň iň möhüm ugurlaryndan biri bolan Bab al-Mandab bogazyndaky soňky ýagdaý we Yemenemen Hutileriniň sebitdäki işleri sammitiň ileri tutulýan ugurlarynyň biri boldy.

Şeýle-de bolsa, sebitleýin barlyşygy gazanmak ugrundaky tagallalar entek gutarnykly netijelere ýetmedi. Ummanyň Daşary işler ministri Bedr al-Busaidi düýn resmi çykyşynda sebitleýin ýygnagyň doly ylalaşyk gazanmak üçin yza süýşürilendigini habar berdi. Bu mesele bilen baglanyşykly beýanat Eýranyň Daşary işler ministrliginden geldi. Eýran tarapy, yza süýşürmek kararynyň käbir sebit ýurtlarynyň haýyşy boýunça Eýran bilen Ummanyň bilelikdäki karary bilen kabul edilendigini mälim etdi.

Yemenemende gapma-garşylyklar güýçlenýär: Saud Arabystanyna Hutilerden göni howp

Diplomatik kanallar petiklenende, Yemenemeniň çägindäki harby işjeňlik çaltlaşdy. Eýran tarapyndan goldanýan Hussiler bilen Saud Arabystanynyň ýolbaşçylygyndaky koalisiýa tarapyndan goldanýan hökümet güýçleriniň arasyndaky çaknyşyk esasanam Taiz şäherinde güýçlendi. Hussiler diňe bir Yemenemeniň serhetlerini däl, eýsem Saud Arabystanynyň çäklerini hem nyşana almagy dowam etdirýärler.

Huseýleriň harby metbugat sekretary yaahýa Seri Saud Arabystanynyň Yemenemen serhediniň golaýynda ýerleşýän Şarura şäherindäki harby bazany nyşana alandyklaryny habar berdi. Seri bu bazanyň özlerine garşy hüjümleri utgaşdyrmak merkezi hökmünde ulanylandygyny öňe sürdi we Saud Arabystanyna garşy alyp barýan harby hereketlerini "güýçlendirmek we güýçlendirmek" bilen haýbat atdy.

Meýdanyň beýleki tarapynda balans has agyrlaşýar. Yemenemen hökümeti bilen baglanyşykly Milli garşylyk güýçleri diňe soňky bir aýyň içinde ýurduň günbatar kenaryndaky Hutiler bilen bolan çaknyşykda 500-den gowrak harby işgäriň ölendigini we 1500 işgäriň ýaralanandygyny habar berdi. Birleşen Milletler Guramasy (BMG) tarapyndan çap edilen häzirki maglumatlar gumanitar krizisiň derejesini görkezdi; Konfliktler sebäpli öýlerinden çykmaly Yemenemen raýatlarynyň sany 85 müňden geçdi.

Trumpyň haýran galdyryjy beýany we Hormuz bogazynda gyzgyn aragatnaşyk

Sebitdäki wakalary ýakyndan yzarlaýan ABŞ tarapyndan ajaýyp habarlar gelýär. ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump, Irlandiýa sapary wagtynda Eýran bilen bolup biläýjek harby çaknyşygyň ähtimallygyna ünsi çekip: "Gör, noýabr aýynda geçiriljek orta saýlawlardan öň gutaryp biler, ýöne orta möhletli saýlawlardan soň hökman gutarar" -diýdi. Aýlag ýurtlarynyň Eýran bilen yza süýşürilen sebitleýin duşuşygy barada soralanda, Trump aç-açan jogap berdi: "Meniň pikirimçe, bu olara bagly".

Diplomatik we syýasy beýanatlaryň kölegesinde Hormuz bogazynda gyzgalaňly habar geldi. Eýranyň söwda gämisi strategiki bogazyň möhüm nokatlaryndan biri bolan Keşm adasynyň golaýynda näbelli güýçler tarapyndan nyşana alyndy. Ilkinji netijelere görä, hüjümde 1 adam ölüp, 3 adam ýaralanypdyr. Bu hüjüm, Eýran bilen ABŞ-nyň arasyndaky dartgynlylygyň iň ýokary bolan deňiz üstaşyr ýolunda howpsuzlyk aladalaryny ýene bir gezek ýokarlandyrdy.