.B Hytaý bilen söwda gatnaşyklaryny üýtgedýär

Unionewropa Bileleşigi (EUB) dünýä söwdasyndaky iň uly hyzmatdaşlaryndan biri bolan Hytaý bilen söwda gatnaşyklaryna täzeden seredýär. Hytaýyň döwlet tarapyndan goldanýan senagat syýasaty we dünýä söwdasyndaky täsiri Europeewropadaky söwda defisitiniň giňelmegine we strategiki pudaklarda daşary ýurt garaşlylygynyň ara alnyp maslahatlaşylmagyna sebäp bolýar. CommissionB Komissiýasynyň başlygy Ursula fon der Leýen Fransiýada geçirilen G7 sammitinde EUB-niň Hytaý bilen durnukly söwda gatnaşyklaryny ýola goýmagy maksat edinýändigini we strategiýalarynyň töwekgelçiligi azaltmaga esaslanýandygyny mälim etdi. Bu ýagdaý, industryewropadaky senagatyň bäsdeşlige ukyplylygy we ykdysady howpsuzlygy barada çynlakaý aladalary döredýär. CompetitionB-niň öz önümçilik kuwwatyny artdyrmaly we bu bäsdeşlik sebäpli üpjünçilik zynjyrlaryny diwersifikasiýa etmeli. Won der Leýen möhüm minerallaryň we çig malyň esasan Hytaýda jemlenendigini mälim edip, bir üpjün edijä aşa garaşlylygyň öňüni almalydygyny aýtdy. Bu çemeleşme, Brýusselde geçirilen ýokary derejeli geňeşmelerde-de öňe çykýar. LeadersB liderleri Hytaýa garşy has giňişleýin we utgaşdyrylan syýasatlary ösdürmegiň zerurdygyny ara alyp maslahatlaşýarlar. Täze gümrük paçlary, import kwotalary we üpjünçilik zynjyryny diwersifikasiýa borçnamalary Hytaýdan gelip çykýan ykdysady töwekgelçiliklere garşy işlenip düzüljek gorag gurallarynyň biridir.

andB bilen Hytaýyň arasyndaky söwda defisiti

2025 ChinaB üçin Hytaý bilen söwdada möhüm öwrülişik boldy. Europeanewropa statistika gullugynyň (ostewrostat) maglumatlaryna görä, ChinaB-den Hytaýdan import 559,4 milliard ýewro, Hytaýa eksporty bolsa 199,6 milliard ýewro boldy. Bu, ChinaB-niň Hytaý bilen söwda defisitini 359,8 milliard ýewro çenli ýokarlandyrdy. Hytaýdan, esasanam elektrik ulaglary, gün panelleri we batareýalar ýaly pudaklarda bäsdeşlik Europeanewropa öndürijilerine çynlakaý basyş döredýär.

Hytaýyň senagata täsiri

Hytaýyň eksport basyşy Europeewropanyň bäsdeşlik ukybynyň esasyny düzýän awtoulag, tehnika, himiýa we ýokary tehnologiýa pudaklaryny nyşana aldy. Düýbi Londonda ýerleşýän Europeanewropa özgertmeler merkeziniň (CER) hasabatyna görä, Hytaýyň önümçilik kuwwatynyň ýokarlanmagy sebäpli Germaniýa deindustriýa howpy bilen ýüzbe-ýüz bolýar. Hytaý kompaniýalary diňe bir öz içerki bazarlarynda däl, eýsem Europeewropanyň daşyndaky we göni Europeanewropa bazarynda nemes öndürijileriniň bazardaky paýyny çalt artdyrýarlar. CommissionB Komissiýasy Hytaýa garşy has netijeli söwda goranyş syýasatynyň döredilmegini isledi. Esasy üns derňewlere we pudaklaýyn howpsuzlyk çärelerine gönükdirilýär. Fransiýa, Ispaniýa, Italiýa, Gollandiýa we Litwa tarapyndan goldanýan teklipler önüm esasynda köpçülikleýin gümrük paçlaryny ýüklemegi goldaýar. Bu düzgünler, çipler, seýrek ýer elementleri we dürli möhüm senagat önümleri ýaly strategiki önümleriň bir ýurtdan ýa-da üpjün edijiden alynmagynyň öňüni almagy maksat edinýär. Economicewropa Ykdysady Gözleg Merkeziniň (ZEW) prezidenti Achim Wambach, diwersifikasiýa goşmaça çykdajylar getirip bilse-de, üpjünçiligiň kesilmegi üçin ykdysady çykdajylaryň has ýokary bolup biljekdigini belleýär. Bu mehanizmiň kanuny esaslary, Bütindünýä Söwda Guramasynyň (BSG) düzgünlerinde milli howpsuzlyk kadadan çykmalaryna esaslanar. ChinaB-de Hytaýa garşy berk çäreler barada doly ylalaşyk ýok, ýöne umumy tendensiýa strategiki garaşlylygy azaltmakdyr.

EUB liderleriniň sammitlerinde ara alnyp maslahatlaşyljak täze söwda goranyş gurallarynyň Brýussel-Pekin liniýasyndaky ykdysady gatnaşyklaryň geljegini kesgitlemegine garaşylýar.