Misiň bahalary rekordlar: Talap we üpjünçilik krizisi

Halkara bazarlarynda misiň funty 6,64 dollara çykyp, täze rekord goýdy. Bu ýokarlanmanyň aňyrsynda emeli intellekt maglumat merkezlerinden we global üpjünçilik meselelerinden döreýän uly isleg bar.

Emeli intellektiň we täzelenip bilýän energiýanyň täsiri

Geçen ýyl başlanan mis ýörişi şu ýyl dowam edýär. Esasanam emeli intellekt infrastrukturasyna we täzelenip bilýän energiýa taslamalaryna maýa goýumlary misiň islegini ýokarlandyrýar. Maglumat merkezlerinde, energiýa geçiriji liniýalarda we batareýa tehnologiýalarynda bolup geçen ösüşler misiň strategiki haryda öwrülmegine sebäp bolýar.

Eýran bilen bolan söweşden soň ABŞ bilen Ysraýylyň arasyndaky dartgynlyk misiň bahasynyň gysga möhletli peselmegine sebäp boldy. Şeýle-de bolsa, energiýa howpsuzlygy we gaýtadan dikeldilýän energiýa üýtgemegi baradaky näbellilik bahalaryň çalt dikeldilmegine mümkinçilik berdi. Bu, Aziýa we Europeanewropa ýurtlarynyň gazylyp alynýan ýangyçlara elýeterliligini çäklendirip, nebit üpjünçiliginiň kesilmegine sebäp bolýar. Netijede, bu ýurtlar gaýtadan dikeldilýän energiýa çeşmelerine has köp ýüz tutýarlar.

Sebitdäki konfliktleriň energiýa bahalaryna çalt täsiri energiýa import edýän ýurtlarda inflýasiýanyň döremegine sebäp bolýar. Bu ýagdaý, energiýa üpjünçiligi howpsuzlygy babatynda strategiýalaryň we ätiýaçlyk syýasatlarynyň ähmiýetini ýokarlandyrýar.

Hormuz bogazy we kükürt üpjünçiligi meselesi

Hormuz bogazyndaky meseleler kükürt üpjünçiligine ýaramaz täsir edýär. Möhüm mis öndürijiler, esasanam Zambiýa we Kongo Demokratik Respublikasy , magdanlary sortlamakda ulanylýan kükürt kislotasyny öndürmek üçin kükürte baglydyr. Bu maddy-tehniki üpjünçilikdäki päsgelçilik dünýädäki mis üpjünçiligine howp salýar.

Bu wakalaryň hemmesini göz öňünde tutup, misiň funty 6,64 dollara ýetdi. Aprel aýyndan bäri 10 göterimden gowrak ýokarlanan mis bahalary, 2025-nji ýylyň ahyryna garanyňda 16 göterimden gowrak ýokarlandy. Ergezen, energiýa we transport çykdajylarynyň ýokarlanmagynyň önümçilige we maddy-tehniki üpjünçilige çynlakaý basyş edýändigini aýtdy.

Misiň islegi çalt artýarka, üpjünçilik tarapy şol bir depginde ösüp bilmeýär. Dünýädäki iň uly mis öndüriji Çilide önümçiligiň azalmagy, isleg-isleg balansyny bozup bahalary goldaýar.

Geljekde energiýa we çig mal üpjünçilik zynjyrlarynda bolup biljek üýtgeşmeler misiň bahalarynda aýgytly bolmagyny dowam etdirer. Countriesurtlaryň energiýa syýasatlarynda we strategiki ätiýaçlyk syýasatlarynda bolup geçen üýtgeşmeler misiň bazardaky ornuna täsir eder.