'Baky ýaşaýyş' düýşmi? Adam ömrüniň çäkleri barada alymlaryň haýran galdyryjy gözlegleri

Ylmy dünýä, adamzadyň iň gadymy arzuwlaryndan biri bolan "ölmezlik" we "ebedi ýaşaýyş" teoriýalary boýunça düýpli gözlegler geçirdi. Düýbi Russiýada ýerleşýän Skolkowo Ylym we Tehnologiýa Institutynda işleýän alymlar, garrylyk sebäpli döreýän ähli ölüm howply keseller doly ýok edilse-de, adamyň ömrüniň geçip bilmejek biologiki potensialynyň bardygyny kesgitlediler. Ösen matematiki modellere görä, adamlaryň ýetip biljek iň ýokary ömri 150 bilen 190 ýyl aralygyndadyr. Kompýuter simulýasiýalary arkaly ýüze çykarylan bu suratyň esasy sebäbi, wagtyň geçmegi bilen öýjüklerimizde hökmany suratda ýygnanýan somatik DNK mutasiýalary görkezilýär.

Öýjükleriň we töwekgelçilikdäki möhüm organlaryň täzeleniş ukyby

Gözlegiň esasy netijesi adam bedenini genetiki mutasiýa garşy göreşmek üçin dürli dokumalaryň we organlaryň ukyplarynyň biri-birinden düýpgöter tapawutlydygyny görkezýär. Mysal üçin, bagyr we deri ýaly yzygiderli täzelenýän dokumalar, zeper ýeten öýjükleri ulgamdan çykarmak arkaly özlerini täzelemäge ukyplydyr. Şeýle-de bolsa, bu beýni we ýürek öýjüklerine degişli däldir. Uzak ömürli öýjüklerde toplanan DNK zeperleri, ömrüň dowamynda hiç haçan täzelenmeýär, wagtyň geçmegi bilen organlaryň işleýiş ukybyny doly ýitirýär. Bu ýagdaý, näçe ösen lukmançylyk bolsa-da, durmuşyň biologiki çägine ýetmegine sebäp bolýar.

Matematiki modeliň çäkleri we sagdyn garramagyň maksady

Skolkowo institutynyň gözlegçileri, alan maglumatlarynyň ölüm çaklamasynyň takyk senesini bermeýändigini, garrylygyň çylşyrymly biologiki mehanizmlerine düşünmek üçin döredilen teoretiki matematiki çarçuwanyň bardygyny aýdýarlar. Häzirki wagtda adamlaryň 150-190 ýyllyk bu teoretiki çäkden has gowy ýaşaýandyklary, DNK mutasiýalarynyň garrylyk döwründe ýeke-täk kesgitleýji faktor däldigini subut edýär. Garrylyk daşky gurşaw şertlerinden genetika çenli has çylşyrymly parametrleri öz içine alýar. Alymlaryň esasy maksady, iň uly ömri uzaltman, biologiki geýim proseslerini has gowy seljermek arkaly garry adamlaryň durmuş derejesini ýokarlandyrjak we sagdyn garramagy üpjün edýän täze nesil bejergisini ösdürmekdir.

Ölümiň gutulgysyzlygy we ylahy sözdäki wagtlaýyn dünýä durmuşy

Çäkleri ylym bilen çekilen bu biologiki hakykat, yslam dininiň mukaddes kitaby bolan Gurhanda asyrlar mundan ozal adamzada aýan bolupdy. Tehnologiki we lukmançylyk taýdan näçe ösen hem bolsa, mukaddes aýatlarda her bir janly-jandaryň ömrüniň we ölümiň gutulgysyzdygy aýdyň görkezilýär.

Mysal üçin, Ankebut süresiniň 57-nji aýatynda (Al-i Imran 185 we Anbiyâ 35-nji aýatlarynda-da bellenilişi ýaly) şeýle diýilýär: "Her bir janly-jandar ölümi dadar. Soňra bize gaýdyp gelersiňiz." Bu ylahy salgy, döredilen organiki gurluşlaryň hemmesiniň soňunyň bardygyny görkezýär. Edil şonuň ýaly-da, gorag çäreleriniň ýa-da gaçybatalga ýerleriniň ýeterlik däldigi An-Nisa süresiniň 78-nji aýatynda: "Nirede bolsaňyzam, berkitilen beýik galalarda bolsaňyzam ölüm size ýeter ..." . Ahyrynda, Rahman süresiniň 26-njy we 27-nji aýatlarynda ýer ýüzündäki ähli maddy ulgamlaryň wagtlaýyn tebigaty şeýle ýatladylýar: "onerdäki hemme zat wagtlaýyn (zaýalanýar). Şeýle-de bolsa, beýikligiň we sahylygyň eýesi Rebbiňiziň barlygy baky galar."