Birinji aýaly Erdoganyň BMG-de galyndylary barada eden çykyşy: "Esasy meselämiz bir gezek ulanylýan medeniýetden ýüz öwürmek"

Birleşen Milletler Guramasynyň (BMG) Zol galyndylary ýokary derejeli şahsyýet geňeş geňeşiniň başlygy wezipesini ýerine ýetirýän Prezident Rejep Taýyp Erdoganyň aýaly Emine Erdogan, BMG-nyň merkezinde geçirilen Halkara Energetika Guramasynyň (UEA) ýokary derejeli energiýa öwrüliş gepleşik gepleşiklerine gatnaşdy. Birinji aýaly Erdogan, mejlisler zalyna girenden soň Daşky gurşaw, şäherleşme we howanyň üýtgemegi ministri Murat Kurum we UEA-nyň ýerine ýetiriji direktory Fatih Birol tarapyndan dabara bilen garşylandy.

Duşuşykda eden çykyşyna gatnaşyjylara ýüzlenip, birinji hanym Erdogan Fatih Birola we toparyna gurama üçin minnetdarlyk bildirdi. Daşky gurşaw, şäherleşme we howanyň üýtgemegi ministri, şeýle hem COP-31-iň prezidenti Murat Kurumyň öňdebaryjy roluna ýokary baha beren Erdogan, COP-31 gepleşiklerine ýolbaşçylyk eden Kris Bowene, BMG-nyň wekili Selwin Hart we bu işe goşant goşan ähli gyzyklanýan taraplara minnetdarlyk bildirdi.

BMG-nyň Baş sekretary Antonio Guterresiň ilkinji günden başlap klimat krizisine garşy alyp barýan güýçli goldawynyň ähmiýetine ünsi çekip, birinji hanym Erdogan soňky ýyllarda her tomus duş gelýän rekord temperatura habarlarynyň indi global ýagdaýa öwrülendigini aýtdy. Erdogan; Tokaý ýangynlarynyň, suw joşmalarynyň we güýçli tupanlaryň barha artýan sarp ediş gahar-gazabynyň we parnik gazlarynyň gönüden-göni netijesidigini we bu ýagdaýyň tebigata adamzada duýduryşdygyny aýtdy.

Sarp etmegiň kök sebäpleri we energiýa zerurlygy

Tebigatyň bu agyr basyşa mundan beýläk çydap bilmejekdigini belläp, birinji hanym Erdogan energiýany özgertmek meselesiniň täze arassa energiýa çeşmeleri öndürmek bilen çäklenmeli däldigini aýtdy. Erdogan esasy ünsi "Näme üçin beýle energiýa gerek?" Diýen soraga gönükdirmelidigini aýtdy. we adamzadyň çäklendirilmedik sarp ediş endiklerini düýpgöter sorag astyna almalydygyny aýtdy. Meseleleriň wagtlaýyn çözgütler bilen däl-de, galyndy öndürýän çyzykly ulgamlary üýtgetmek arkaly çözülip bilinjekdigini aýtdy.

Dünýädäki azyk galyndylary bilen energiýa sarp edilişiniň arasyndaky göze görünmeýän baglanyşygy görkezip, birinji hanym Erdogan dünýäde her ýyl 5,8 trillion tabak iýmitiň sarp edilmän boşadylýandygyny ýatlatdy. Erdogan azyk önümlerini öndürmekde, gaplamakda, daşamakda we saklamakda sarp edilýän ummasyz energiýanyň hem biderek sarp edilýändigini mälim edip, bu meseläniň diňe bir tehniki mesele bolman, eýsem medeni we ruhy sarp ediş sunami bilen ýüzbe-ýüz bolýandygymyzy aýtdy.

"Tebigat nol galyndylar üçin ajaýyp mekdep"

Ylmy gözlegleriň adamlaryň 85 göteriminiň zerur zatlardan has köp zat satyn alýandyklaryny görkezýändigini aýdyp, birinji hanym Erdogan bu ýagdaýyň ruhy önelgesizligi görkezýändigini aýtdy. "Bir gezek ulanylýan" önümlere esaslanýan bir gezek ulanylýan medeniýetiň derrew terk edilmelidigini öňe süren Erdogan, geljek nesilleriň hukuklaryny goramak üçin uzak möhletli we çydamly önümlere esaslanýan durnuklylyk çemeleşmesini ulanmaga çagyrdy. Erdogan tebigatyň ajaýyp aýlawyna mysal edip, çyzykly önümçilik modellerinden ýüz öwürmegiň we galyndylaryň çig mallara öwrülýän tegelek pikirlenişine geçmegiň zerurdygyny aýtdy.

Türkiýäniň täzelenip bilýän energiýa maksatlary we COP-31 görnüşi

Türkiye 2017-nji ýylda başlanan we bütin dünýäde kabul edilen Zol galyndylary taslamasynyň energiýa we serişde howpsuzlygy üçin möhüm gollanma bolup durýandygyny mälim eden birinji aýaly Erdogan, ýurduň arassa energiýa maýa goýumlaryny haýal etmän dowam etdirýändigini aýtdy. Türkiýäniň gaýtadan dikeldilýän energiýa kuwwaty boýunça Europeewropada 5-nji we dünýäde 11-nji orunda durýandygyny düşündirip, Erdogan 2035-nji ýyla çenli ýel we gün energiýasy kuwwatyny 120 müň megawata çenli ýokarlandyrmagy maksat edinýändiklerini mälim etdi.

Geçen iýun aýynda Stambulda geçirilen we 183 ýurtdan 120 ministri we 7 müňden gowrak gatnaşyjyny birleşdiren 2-nji Halkara Zol Galyndylar Forumynyň global tutanýerliligi görkezýän möhüm tapgyrdygyny ýada salýan Birinji Aýal Erdogan, zibilsiz dünýäniň dogry syýasatlar we güýçli halkara hyzmatdaşlygy bilen arzuw däldigini aýtdy.

Emine Erdoganyň çykyşyndan soň geçirilen tegelek stoluň ýygnagyna; Maşgala we durmuş hyzmatlary ministri Mahinur Özdemir Göktaş, Energetika we tebigy baýlyklar ministri Alparslan Baýraktar, Türkiýe döwletleri guramasynyň Aksakallar geňeşiniň prezidenti Binali ıldyldyrym we Zol galyndylar gaznasynyň prezidenti Samed Aırbaş we köp sanly ýokary derejeli işgär gatnaşdy.