BMG-nyň Baş sekretary Guterresiň galyndy ýangyç duýduryşy: Geljek täzelenýän energiýada

Birleşen Milletler Guramasynyň (BMG) Baş sekretary Antonio Guterres 20-28-nji iýun aralygynda Londonyň Howa Hereket Hepdesinde eden çykyşy bilen ünsi çekdi. “Bloomberg Philanthropies” tarapyndan gurnalan çäräniň açylyşynda çykyş eden Guterres, klimata we energiýa krizisine ünsi jemledi we bu iki meseläniň biri-birine garaşly däldigini we umumy çözgüdi talap edýändigini aýtdy. {{IMG_0}}

Howanyň we energiýa krizisiniň kökündäki mesele

Guterres, ýangyç ýangyjynyň howanyň üýtgemeginiň we energiýa meseleleriniň özenidigini, bu krizisleriň çözülmegi üçin arassa energiýa adalatly we çalt geçmegiň möhümdigini aýtdy. Şeýle hem, howanyň üýtgemeginiň täsirini duýýan jemgyýetleriň uýgunlaşmagynyň we çydamlylygynyň ýokarlandyrylmalydygyny aýtdy. Guterres, Pari Agreement şertnamasy bilen dünýä liderleri tarapyndan kesgitlenen 1,5 dereje çäkden geçmek howpuna ünsi çekip, bu çäkden geçmezligi üçin çalt çäreleriň görülmelidigini aýtdy. Howa betbagtçylygynyň ýygy-ýygydan weýran ediji bolýandygyny bellän Guterres, bu ýagdaýyň ykdysady çykdajylary hem ýokarlandyrýandygyny aýtdy. Alymlaryň ýakyn ýyllarda ortaça temperaturanyň 1,5 dereje çäkden geçjekdigini çaklaýandyklaryny mälim eden Guterres, her derejäniň we pursatyň möhümdigini aýtdy. {{IMG_1}}

Gazylyp alynýan ýangyçlara esaslanýan ösüş modeliniň çäkleri

Eastakyn Gündogardaky söweş sebäpli ýüze çykan energiýa krizisiniň köp ýurtda bergä, azyk we ösüşe sebäp bolandygyny aýdyp, Guterres gazylyp alynýan ýangyçlara esaslanýan ösüş modeliniň durnuksyzdygyny aýtdy. Bu modeliň tebigaty çäklendirilmedik çeşme hökmünde sarp edýändigini we deňsizligi ýokarlandyrýandygyny mälim eden Guterres, 2030-njy ýylda Durnukly Ösüş Gün tertibiniň kabul edilmegi bilen halkara jemgyýetçiliginiň bu modeliň çäklerine göz ýetirendigini ýatlatdy.

Täzelenýän energiýa geçişiniň ähmiýeti

Antonio Guterres, ýangyç endikleriniň energiýa howpsuzlygyny üpjün etmeýän energiýa çeşmelerini, energiýa howpsuzlygyny üpjün etmeýändigini aýtdy. Ulagda, binalarda we senagatda elektrikleşdirmegiň ýokarlanmagy zyňyndylary azaltmagyň we import edilýän ýangyçlara garaşlylygy azaltmagyň iň çalt usullaryndan biridigini aýtdy. Arassa energiýa bilen işleýän ykdysadyýetleriň has ygtybarly we bäsdeşlige ukyply boljakdygyny aýtdy.

Sevenedi möhüm ädim we global standartlar

Guterres arassa energiýa geçişiniň ýedi möhüm ädimini sanap geçdi. Ilki bilen, temperaturanyň ýokarlanmagyny çäklendirmek üçin gyssagly çäreleriň görülmelidigini aýtdy. Öndüriji we sarp ediji ýurtlaryň nebit we gaz pudagy üçin täze global standart kesgitlemelidigini öňe süren Guterres, metanyň zyňyndylaryny nola çenli azaltmagyň ähmiýetine ünsi çekdi.

Energetika krizisiniň çözgüdi we salgyt

Guterres häzirki energiýa krizisiniň galyndy ýangyjyna garaşlylygy ýokarlandyrmazdan çözülmelidigini aýtdy. Dünýädäki sekiz sany gazylyp alynýan ýangyç kompaniýasynyň, Eastakyn Gündogardaky söweşiň energiýa bahalarynyň ýokarlanmagy bilen 6,5 milliard dollar girdeji gazanandygyny aýtdy. Ol hökümetleri bu kompaniýalara salgyt çärelerini görmäge çagyrdy.

Emeli intellekt we energiýa islegi

Energetika isleginiň artýandygyny aýdyp, Guterres emeli intellektiň bu islegi kanagatlandyrmakda möhüm rol oýnap biljekdigini aýtdy. Emeli intellekt maglumat merkezleriniň energiýa isleglerini artdyrýandygyny mälim eden Guterres, bu tehnologiýanyň howanyň çözgütlerini çaltlaşdyryp biljekdigini mälim etdi.

Diňe jemgyýetleriň geçişi we goragy

Guterres adalatly geçiş prosesini üpjün etmegiň möhümdigine ünsi çekdi we howanyň üýtgemeginiň täsirini duýýan jemgyýetleri goramagyň zerurdygyny aýtdy. Munuň üçin maliýeleşdirmegiň ýokarlandyrylmalydygyny aýtdy.

Ylmy we howanyň hereketini goramak

Ylmy goramagyň möhümdigini bellän Guterres, dünýäniň howa şertleri taýdan möhüm döwürde durýandygyny aýtdy. Arassa energiýa, elektrikleşdirmek we gaýtadan dikeldilýän energiýa ynkylaby netijesinde ýurtlaryň gazylyp alynýan ýangyç üýtgemelerinden dynyp biljekdigini mälim etdi.

Kesgitlemek we ösüş mümkinçiligi

Guterres häzirki iki krizisi kesgitlemek we ösüş hekaýasyna öwürmek üçin möhüm pursatdygyny aýtdy. Howanyň adalatyna esaslanyp geljegi ýazmagyň mümkindigini mälim eden Guterres, indi saýlamagyň zerurdygyny aýtdy.

Netijede, gazylyp alynýan ýangyçlara esaslanýan ösüş modeli durnuksyz geljegi görkezýän bolsa, gaýtadan dikeldilýän energiýa geçişiniň dünýä üçin iň geljegi uly çözgütdigi nygtalýar. BMG-nyň Baş sekretary Guterresiň aýdanlary klimata we energiýa krizisine garşy görüljek çäreler barada halkara jemgyýetçiligine möhüm habarlary iberýär.