Bolgariýa ýazyjysynyň nukdaýnazaryndan NATO sammitinde Mehter täsiri: "Mehter diňe bir topar däl, ýaragdyr"

Dünýä diplomatiýasynyň ýüregi urýan Ankarada geçirilen NATO sammiti diňe bir möhüm kararlar bilen çäklenmän, eýsem Türkiýäniň myhmançylyk we medeni diplomatiýasy bilenem ýatda galdy. Prezident Rejep Taýyp Erdogan we aýaly Emine Erdoganyň ýer eýeçiligindäki Prezident toplumynda geçirilen agşamlyk naharyndan öň garşylama dabarasy sammitiň iň köp gürlenen pursatlaryndan biri boldy. Dünýä liderleriniň her biri üçin aýratyn ýerine ýetirilen taryhy Mehter gimnleri sosial mediýa global täsir etdi.

Global sammitde taryhy dowamlylygyň şemaly

Bolgariýaly ýazyjy Sofiýa Proneikos bu taryhy pursaty 2026-njy ýylyň 8-nji iýulynda X platformasyndaky ýazgysy bilen çuňňur seljerdi. Müňlerçe halanmagy we paýlaşmagy alan Proneikosyň ýazgysy häzirki zaman diplomatik teswirnamalarynyň çuň taryhy dowamlylygyny açdy. Bolgar ýazyjysy, 1949-njy ýylda döredilen häzirki zaman harby bileleşigi NATO-nyň 13-nji asyra degişli türk harby däbine laýyk gelendigini "adatdan daşary taryhy dowamlylyk" diýip häsiýetlendirdi.

"Mehter ýaragdyr": Psihologiki söweşiň taryhy ritmi

Proneikos öz ýazgysynda Mehteriň diňe bir estetiki dabaraly topar bolman, eýsem harby strategiýanyň bir elementidigini hem belläp geçdi. Osman goşuny Belgradyň, Konstantinopolyň, Rodosyň, Mohaçyň we Wenanyň derwezesine garşy öňe barýarka kös, zurna, surnaý we simbalaryň duşmana eden sesleriniň psihologiki täsiri barada durup geçip, awtor: "Mehter hiç haçan adaty harby topar däldi, ýöne ýaragdy" diýip, aýdym aýtdy. söweş başlamazdan ozal boýun egmeli.

Gylyç bilen däl-de, ritm bilen ýeňiş: Motsartdan Bethowene çenli Mehter täsiri

Bolgar ýazyjysy, Osmanly harby sazynyň Günbatar dünýäsine nähili täsir edendigini öz derňewine goşup, "Türk stili" ritmleriniň Motsart, Haýdn we Bethowen ýaly zehin kompozitorlarynyň eserlerinde ýer tapandygyny aýtdy. Taryhyň käwagt gylyç bilen däl-de, diňe güýçli ritm bilen siwilizasiýany ýeňip biljekdigini aýdýan Proneikos, Türkiýanyň geçmişi agyr ýük däl-de, janly dil hökmünde ulanýandygyny aýtdy. Sosial toplumda garşylaýyş dabarasynyň bu pelsepäni iň gowy şekilde görkezýändigini aýdyp, awtor öz derňewini şeýle tamamlady: "Geçmiş hakda gürleşmegi bilýän halklar hiç haçan öz taryhyny diňe çykyşlar bilen aýtmaýarlar, sebäbi käwagt birnäçe deprek urmagy ýeterlikdir."