Borsa Stambulda ýiti ýykylmagyň sahnasynyň aňyrsynda: Hünärmenler fond bazaryndaky herekete we görülýän çärelere baha berdiler

Stambulda soňky döwürde bolup geçen düýpli pese gaçmalar maliýe dünýäsiniň we maýadarlaryň iň möhüm gün tertibine öwrüldi. Ykdysady dolandyryş, esasanam fond bazaryndaky üýtgemelerden soň ädilen ädimler bazarlardaky howsalany ep-esli köşeşdiren hem bolsa, hünärmenler bu prosesi gözden geçirdiler. Maliýe durnuklylygy komiteti tarapyndan berlen beýanatda bazarlarda gurluş töwekgelçiliginiň ýokdugy bellendi, bilermenler bolsa maýa goýujylaryň ynamyny gaýtadan dikeltmegiň möhümdigini bellediler.

üüksel Okşak: Likwidlige sebäp bolýan satuw basyşy

Uludağ uniwersitet fakultetiniň agzasy Dos. Doktor üüksel Okşak bazarlardaky üýtgemegiň esasy sebäbiniň serişdelerden çykmak isleýän maýadarlar tarapyndan döredilen likwidlige bolan islegdigini aýtdy. Bu duýdansyz nagt islegi kanagatlandyrmak üçin gaznanyň ýolbaşçylarynyň emläklerini çalt nagt görnüşine öwürmelidigini aýdan Okşak, bu ýagdaýyň, esasanam bir marketada gaty satuwlara sebäp bolandygyny aýtdy. Borsa Stambulyň bu pese gaçmagynyň ownuk maýadarlaryň arasynda aljyraňňylyga sebäp bolandygyny mälim eden Okşak, kesgitlenen ädimler bilen ýokaşma täsiriniň öňüni alandygyny aýtdy.

Bazaryň durnuklylygyny saklamak üçin maýa bazarlary geňeşi (CMB) tarapyndan 130 gaznanyň ýatyrylandygyny ýatladýan Dos. Doktor Okşak, Maliýe durnuklylygy komiteti tarapyndan görülýän çäreleriň maýa goýujylaryň hukuklaryny goramakda we krizisiň beýleki maliýe guramalaryna ýaýramagynyň öňüni almakda möhüm rol oýnandygyny aýtdy. Okşak, pul bazaryna we girdeji gaznalaryna gözegçilikleriň geljek döwürde hasam güýçlendirilmelidigini aýtdy.

Filiz Erılmaz: Maýa goýumçylarynyň nagt pullara elýeterliligi ynamyň alamaty

Uludağ uniwersitet fakultetiniň agzasy Dos. Doktor Filiz Erılmaz, beýleki tarapdan, Borsa Stambula täsir eden satuw tolkunynyň sebäbiniň çykyş talaplarynyň esasanam ýokary girdejili we girdeji gaznalarynda jemlenendigini aýtdy. Eryılmaz, gysga wagtyň içinde ýokary likwidlilik talaplaryny kanagatlandyrmakda kynçylyk çekýändigini belläp, maýadarlaryň pullaryny yzyna alyp biljekdigi baradaky näbelliligiň howsala döredendigini aýtdy.

Erılmaz, Türkiýäniň Bazar Bazarlary Assosiasiýasynyň (TSPB) beren beýanatlarynyň we ykdysady dolandyryşyň gatyşmagynyň bazary ýeňilleşdirendigini we Merkezi Bankyň banklaryň karz çäginde likwidligi we çeýeligini açmagynyň ähmiýetine ünsi çekdi. Gymmatly kagyzlar bazaryndaky hemişelik dikeldişiň diňe problemaly gaznalarda maýa goýujylaryň nagt talaplaryny kanagatlandyrmak arkaly mümkindigini mälim eden Erılmaz: "Maýa goýumçylary pullaryna ýetse, meseläniň köpüsi çözüler" we döwlet edaralarynyň aç-açan beýanatlarynyň bazara ynam döredýändigini aýtdy.

Muhammet Baýram: Sosial mediýa gönükdirmelerine garşy hüşgär bolmaly

Ykdysatçy Muhammet Baýram, döwlet edaralarynyň ýiti pese gaçandan soň wagt ýitirmän ädim ätdi we maýa goýujylar üçin paýhasly bolmaga çagyrdy. Maliýe bazarlarynda aljyraňňy ýagdaýda hereket edip bolmajak ýitgilere sebäp bolup biljekdigini mälim eden Baýram, Merkezi Bankyň likwidligi goldamak ädimleriniň bazaryň dem almagyna ýol açandygyny aýtdy.

Tera Holdingiň Dolandyryjylar geňeşiniň başlygyna girizilen halkara gadaganlygy ýaly ösüşleriň hem gün tertibinde bolandygyny ýada salýan Baýram, fond bazaryndaky negatiwleriň beýleki sebitlere ýaýramagynyň öňüni almalydygyny öňe sürdi. Aýratynam sosial media platformalarynyň üsti bilen manipulýasiýa paýlaşyk manipulýasiýalarynyň kiçi maýadarlar üçin uly howp salýandygyny bellän Baýram, CMB-iň bazary bozýan hereketlere garşy girizen sanksiýalarynyň maliýe durnuklylygyny saklamak we kiçi maýadarlary goramak üçin diýseň möhümdigini aýtdy.