Bosniýa we Gersegowinadaky ýokary wekil Şmidtiň tankydy duýduryşlary

Birleşen Milletler Guramasynyň Howpsuzlyk Geňeşinde (UNSC) geçirilen ýörite mejlisde Bosniýa we Gersegowinanyň ýokary wekili Kristian Şmidt ýurduň abanýan howplaryna ünsi çekdi. Şmidt Bosniýa we Gersegowinadaky häzirki syýasy we institusional krizisler barada giňişleýin hasabat berdi.

Şmidtiň ýol kartasy we duýduryşlary

Şmidt öz çykyşynda Bosniýa bilen Gersegowinanyň dar ýoldan geçýändigini we bu ýoluň ýurdy institusional durnuklylyga ýa-da syýasy päsgelçiliklere alyp barjakdygyny aýtdy. Geljegi üçin möhüm pursatda durýandygyny bellän Şmidt kanunyň hökmürowanlygynyň we demokratik dolandyryş ülňülerine ýetmegiň möhümdigini aýtdy.

Mundan başga-da, Bosniýada umumy howpsuzlyk ýagdaýynyň durnuklydygyny, emma weýran ediji potensial bilen baglanyşykly dartgynlygyň henizem alada döredýändigini aýtdy. Bu dartgynlylygyň ýurduň dolandyrylyşyna we ykdysady ösüşine ýaramaz täsir edip biljekdigini mälim etdi.

Saýlaw prosesi we syýasy dartgynlyk

Tehnologiki infrastrukturanyň 26-njy oktýabrda ýurtda geçiriljek umumy saýlawlardan ozal ulanylmalydygyny belläp, Şmidt Republika Srpska administrasiýasynyň garaýşyny tankytlady. Bosniýa bilen Gersegowinanyň territorial bitewiligini sorag astyna alýan bu syýasatyň ýurduň durnuklylygyny we reforma umytlaryny pese gaçyrýandygyny aýtdy.

Şmidt institusional saglygyň durnuklylyk bilen garyşdyrylmaly däldigini, dolandyryş funksiýasy we syýasy jogapkärçilik krizisiniň dowam edýändigini aýtdy. Bu krizisleriň ýurduň ykdysady ösüşine we raýatlaryň gündelik durmuşyna ýaramaz täsirini ýetirýändigini aýtdy.

Işden gitmek karary

Şmidt şahsy sebäpler bilen işinden gitmek kararyna gelendigini we bu karary UNSC agzalary bilen paýlaşandygyny aýtdy. Daýton Parahatçylyk şertnamasynyň we beýleki degişli halkara kararlaryň çäginde öz ygtyýarlyk möhletini bes etmek kararyna gelendigini aýtdy. Öz mirasdüşerini kesgitlemek işiniň dowam edýändigini aýtdy.

Şmidtiň gitmegi ýurduň dolandyryş we institusional funksional çökgünlikleri ýeňip geçmäge synanyşýan döwrüne gabat gelýär. 2021-nji ýylyň 1-nji awgustynda wezipesine başlan Şmidt ilki bilen Highokary wekilhananyň (OHR) resmi web sahypasynda işinden aýryljakdygyny mälim etdi. Representokary wekil edarasy parahatçylyk şertnamasynyň ýerine ýetirilişine gözegçilik edýär we halkara guramalarynyň işini utgaşdyrýar. Bu nukdaýnazardan, ýokary wekil her ýyl BMG-ä ýurduň ýagdaýy barada hasabat bermek arkaly giň ygtyýarlyklary bilen ýurtda parahatçylygyň saklanmagyna goşant goşýar.

Şmidtiň işinden aýrylmagy Bosniýa we Gersegowinada institusional işlemegiň we syýasy jogapkärçiligiň dikeldilmegi üçin täze döwrüň başlangyjy bolup biler. Şeýle-de bolsa, bu geçiş prosesiniň göwnejaý işlemegi halkara goldawynyň dowamlylygyna baglydyr.