Böwrek daşyny bejermek: Diňe agyryny azaltmak ýeterlik däl

Böwrek daşlary köp adam üçin wagtlaýyn oňaýsyzlyk hökmünde görülse-de, aslynda gaýtalanma ähtimallygy ýokary bolan çynlakaý metabolik keseldir. Bu meselä ünsi çekip, Urologiýa hünärmeni Op. Doktor Ersin Atabey böwrek daşlaryny aýyrmagyň ýeterlik däldigini aýtdy. Medisina seýilgähi Ankara hassahanasy hünärmeni Atabey, daşlaryň aşagyndaky metabolik meseleler dowam edýänçä täze daşlaryň emele gelip biljekdigini aýtdy. Suwuklygyň ýeterlik bolmazlygy, duzuň köp sarp edilmegi we haýwanlaryň belogynyň aşa köp kabul edilmegi ýaly faktorlar bu keseliň gaýtalanmagyna sebäp bolup biler.

Böwrek daşlarynyň emele geliş prosesi

Böwrek daşlarynyň emele geliş mehanizmi peşewdäki käbir minerallaryň konsentrasiýasy we kristallaşmagy bilen başlaýar. Atabey, kalsiý, oksalat, fosfat we peşew kislotasy ýaly maddalaryň wagtyň geçmegi bilen gaty daş gurluşyna öwrülip biljekdigini düşündirýär. Meseläniň çeşmesi, adatça, peşewdäki daş emele getirýän maddalaryň aşa köp bolmagy we peşewiň ýeterlik bolmazlygydyr. Bu ýagdaý daşyň emele gelmegini gutulgysyz edip biler.

Töwekgelçilik faktorlary we alamatlary

Böwrek daşlarynyň emele gelmegine täsir edýän köp faktor bar. Suwuň ýeterlik sarp edilmezligi, duzuň aşa köp sarp edilmegi, haýwanlaryň belogynyň aşa köp sarp edilmegi, semizlik we süýji keseli bu faktorlaryň biridir. Şeýle hem, Atabey ýygy-ýygydan derlemegiň, gara peşewiň, oksalatlara baý iýmitiň we gaýtalanýan peşew ýollarynyň ýokançlygynyň töwekgelçilik faktorlarynyň biridigini aýdýar. Daşlar, adatça hiç hili alamatlar bolmazdan böwrekde galyp biler, ýöne böwrekden peşew ýoluna geçenlerinde duýdansyz we agyr agyry bolup biler.

Agyr agyry we bejeriş amallary

Op. Doktor Atabey, daşyň böwrekden peşew ýoluna geçende başlaýan agyrynyň adaty bir alamatdygyny aýtdy. Bu agyry aşaky arka tarapdan başlaýar we aşaky garyn, içege ýa-da jyns agzalaryna ýaýrap biler. Näsaglar köplenç bu agyrynyň agyrlygy sebäpli oturyp bilmeýärler. Her böwrek daşy operasiýa talap etmeýär; Esasanam ownuk daşlar köp mukdarda suwuklyk we dermanlar bilen öz-özünden geçip biler. Şeýle-de bolsa, gyzzyrma, ýokançlyk, agyr agyry ýa-da böwrek böwetleri ýaly ýagdaýlarda hirurgiki gatyşma zerur bolup biler.

Bejergi usullary we daş aýratynlyklary

Böwrek daşyny bejermekde daşyň ululygy we ýerleşýän ýeri we näsagyň umumy ýagdaýy göz öňünde tutulýar. Gözegçilik we lukmançylyk bejergisi ownuk daşlar üçin ulanylyp bilinýän bolsa, käbir ýagdaýlarda daşarky ses tolkunlary bilen daş döwmek usullary ulanylyp bilner. Endoskopik lazer bejergisi we uly daşlar üçin perkutan operasiýa hem bejerginiň täsirli usulydyr. Esasanam 2 santimetrden uly daşlar üçin perkutan nefrolitotomiýa (PCNL) usuly saýlanyp bilner.

Öňüni alyş usullary we umumy ýalňyşlyklar

Op. Doktor Atabey böwrek daşlarynyň gaýtalanma meýlini görkezse-de, daş bejergisiniň diňe bir daşyň aýrylmagy däldigini nygtaýar. Suwuklygyň ýeterlik sarp edilmezligi, duzuň köp kabul edilmegi we haýwanlaryň belogynyň aşa köp sarp edilmegi ýaly faktorlar daşlaryň gaýtalanmagyna sebäp bolup biler. Kalsiýden doly ýüz öwürmegiň nädogry ädimdigini mälim eden Atabey, iň möhüm zadyň duz sarp edilişini azaltmak we ýeterlik suwuklyk kabul edilmegini üpjün etmekdigini aýtdy. Gündelik durmuşda peşewiň reňkini açyk saklamak, deňagramly iýmitlenmek we artykmaç duzdan gaça durmak üçin ýeterlik suw sarp etmek maslahat berilýär.

Daşyň gaýtalanmagynyň öňüni almak möhümdir

Böwrek daşlary diňe agyry döredýän kesel däl. Asyl üstünlik täze daş emele gelmeginiň öňüni almakdyr. Şonuň üçin daşy aýyrmakdan başga-da, daşyň emele gelmegine sebäp bolýan faktorlara gözegçilik etmek gaty möhümdir. Op. Doktor Atabey, daşy aýyrmakdan başga-da, iýmitleniş we ýaşaýyş durmuşynyň üýtgemegi arkaly daş emele gelmeginiň öňüni almagyň ähmiýetini nygtaýar.