Bütindünýä saglygy goraýyş guramasy, DRK-daky Ebola krizisini çözmek üçin atyşygy bes etmäge çagyrýar

Bütindünýä Saglyk Guramasy (BSGG) Kongo Demokratik Respublikasy (DRC) -iň gündogaryna täsir edýän Ebola epidemiýasyna garşy göreşmek üçin söweşýän taraplara garşy ot açyşlygy bes etmegi isledi. BSGG-nyň Baş müdiri Tedros Adhanom Gebreyesus sosial ulgamda eden çykyşynda DRK-nyň gündogaryndaky Ituri welaýatynda keselleriň we çaknyşyklaryň katastrofiki derejä ýetendigini aýtdy. Gebreyesus, häzirki wagtda tassyklanan bejergi ýa-da sanjym ýok bolan 'Bundibugyo' wirusy sebäpli dörän Ebola epidemiýasynyň duruzylmagynyň ynsanperwer kömegine baglydygyny aýtdy. Gebreýsus, konfliktleriň adamlaryň köpçülikleýin göçürilmegine we köp adamly lagerlerde ýaşamagyna sebäp bolandygyny aýtdy.

Dynç alyş şertleriniň aşa erbetdigini aýdyp, Gebreýs saglyk we gumanitar kömek işgärleriniň öz borçlaryny ýerine ýetirýänlerinde janyna howp salýandygyny aýtdy. Epidemiýa duçar bolan adamlara we aragatnaşyklara gözegçilik etmek saglygy goraýyş edaralaryna edilen hüjümler sebäpli mümkin däl diýen ýaly boldy.

Saglygy goraýyş işgärleriniň we ynsanperwer kömeginiň ähmiýeti

Gebreyesus saglygy goraýyş işgärleriniň howpsuzlygyny we üznüksiz elýeterliligi üpjün etmegiň zerurdygyny görkezdi. Bütindünýä saglygy goraýyş guramasynyň müdiri, epidemiýa garşy göreşde jemgyýetçilik ynamyny döretmegiň möhümdigini belläp, konfliktler dowam etse bu ynamyň gazanyp bolmajakdygyny aýtdy. Şeýle hem, epidemiýa gözegçilik astyna alynýança konfliktleri duruzmagyň möhümdigini aýtdy.

15-nji maýda DRK-da yglan edilen Ebola epidemiýasy Bundibugyo warianty sebäpli ýaýrady we şu wagta çenli 246 şübheli hadysanyň we 65 adamyň ölendigi habar berildi. Bütindünýä saglygy goraýyş guramasy bu ýagdaýy 17-nji maýda 'halkara saglygy goraýyş adatdan daşary ýagdaý' diýip yglan etdi.

Ebola wirusynyň taryhy we täsiri

Ebola wirusy ilkinji gezek 1976-njy ýylda Sudanda we KDC-de peýda boldy. Bu ölüm howply wirus gemorragiki gyzzyrmany döredýär we 2013-nji we 2016-njy ýyllar aralygynda Günbatar Afrikada uly epidemiýa sebäp boldy. Bu döwürde Gwineýada, Liberiýada we Sierra Leonda 30 müňden gowrak adam ýokaşdy we 11 müňden gowrak adam öldi. Bu Demirgazyk-Kivu welaýatynyň paýtagty Goma ýaly köp sebitiň gözegçiligine täsir etdi. 2025-nji ýyla çenli çaknyşyklar sebäpli 1 milliondan gowrak adam öýsüz-öwzarsyz galdy we azyndan 7 müň adam öldi. Hünärmenler epidemiýa gözegçilik etmek üçin halkara hyzmatdaşlygyň we konfliktsiz gurşawyň zerurdygyny aýdýarlar.