Çagalary sanly howplardan goramak boýunça komissiýa işini dowam etdirýär

Türkiýäniň Milli Milli Assambleýasy tarapyndan döredilen we sanly dünýäde çagalaryň ýüzbe-ýüz bolýan meselelerini çözmegi maksat edinýän Şanlyurfa we Kahramanmaraş mekdeplerinde bolup geçýän wakalary derňemek boýunça komissiýa we sanly gurşawdaky töwekgelçilikli çagalar duşuşygy dynç alyşdan soň dördünji gezek duşuşdy. Komissiýanyň başlygy we AK partiýasynyň Tokat wekili Yusufusuf Beýazytyň ýolbaşçylygynda geçirilen ýygnakda çagalaryň sanly platformalarda abanýan howplary, ene-atanyň gözegçiliginiň bolmazlygy we sanly endik meselesi jikme-jik ara alnyp maslahatlaşyldy. Kokaeli uniwersitetiniň professory. Doktor Emel Şerife Baştürk Türkiýanyň sanly ugurda “ýokary ulanylýan, ýokary töwekgelçilikli” ýurt hökmünde kesgitlenýändigini we her bäş çagadan biriniň kiberhüjümiň pidasydygyny aýtdy. 6 ýaşdan 15 ýaş aralygyndaky çagalaryň 90 göteriminden gowragynyň internetden yzygiderli peýdalanýandygyny mälim eden Baştürk, bu ýurduň ozal “pes ulanylyşy, käbir töwekgelçilik” hökmünde klassifikasiýa edilendigini, emma häzirki wagtda bu ýagdaýyň “ýokary ulanylyş, ýokary töwekgelçilik” bolandygyny aýtdy. Milli bilim ministrligi tarapyndan geçirilen gözleglerde talyplaryň sanly gurşawy “zorlugyň iň ýygy görülýän ýeri” hökmünde kesgitleýändigi aýan edildi. Çagalar indi mekdep söweşleri däl-de, sanly gurşawda gorkuzmak we şahsy durmuşyň eldegrilmesizligi barada has köp alada edýärler.

Çagalar gorkularyny paýlaşmaýarlar

Baştürk çagalaryň sanly gorkuzmak tejribelerini ulular bilen paýlaşmakdan gaça durýandygyny aýdyp, çagalaryň bu ýagdaý barada ululara aýtmakdan saklanýandyklaryny aýtdy. Baştürk, diňe 15 göteriminiň mugallymlaryna başdan geçirenleri barada gürrüň berendigini aýdyp, çagalaryň telefonlarynyň alynmagyndan ýa-da oýunlaryň gadagan edilmeginden gorkýandyklaryny aýtdy. Bu gorky sebäpli çagalar sanly dünýäde özlerini has ýalňyz duýýarlar we kömek soramakdan çekinýärler.

Sanly dünýäde ene-atalaryň ýeterlik däldigi

Prof. Doktor Baştürk ene-atalaryň sanly dünýäni ýeterlik derejede bilmeýändiklerini we şonuň üçin çagalaryna ýol görkezip bilmejekdigini aýtdy. Baştürk, esasanam 6 ýaşdan 11 ýaş aralygyndaky çagalara ene-atanyň gözegçiliginiň gaty pesdigini belläp, maşgalalaryň YouTube ýaly platformalary bigünä hasaplaýandyklaryny we netijede çagalaryň beden keşbine ýaramaz täsir edip biljekdigini aýtdy. Çagalaryň plastiki hirurgiýa bolan gyzyklanmasynyň 13-14 ýaş aralygyndadygyny belläp, Baştürk, TikTok, Discord, Roblox ýaly platformalara düşünmegiň we çagalaryna bu meselede ýol görkezmegiň möhümdigini aýtdy.

Çaga zulum edilmegine garşy kanuny düzgün

Prof. Doktor Baştürk çagalaryň doglan gününden başlap sosial ulgamlarda paýlaşylmagyna we olary "çaga täsir edijilerine" öwürmegine garşy kanuny düzgünleriň gyssagly kabul edilmelidigini aýtdy. Çagalary bu ýagdaýdan goramak üçin kanuny esasda düzgünleriň kabul edilmeginiň möhümdigini aýtdy.

Komissiýanyň geljekki meýilnamalary

Komissiýanyň başlygy Yusufusup Beýazyt komissiýanyň işini giňeltmek kararyna gelendigini mälim etdi. Agzalar Maglumat tehnologiýalary we aragatnaşyk gullugyna (BTK) baryp görerler we Kahramanmaraşda we Şanlyurfada meýdan okuwlaryny geçirerler. Gözlegleriň dowamynda, degişli adamlar bilen söhbetdeşlik arkaly saýtdaky kynçylyklary ýüze çykarmak maksat edinilýär.

akademiki goşantlar we çykyşlar

Şeýle hem ýygnakda Gazi uniwersitetiniň professory. Doktor Halil İbrahim Bülbül we Kastamonu uniwersitetiniň professory. Doktor Selman Tunaý Kamer sanly medeniýet, emeli intellekt, kiberhowpsuzlyk we bilim tehnologiýalary barada möhüm çykyşlar etdi. Bu çykyşlar, komissiýanyň işine dürli garaýyşlary hödürlemegi maksat edinýär. Ene-atanyň habardarlygyny ýokarlandyrmaga we çagalaryň sanly howpsuzlygyny üpjün etmäge gönükdirilen bu başlangyçlar geljekde has ygtybarly sanly gurşawy döredip biler. Meýdan okuwlary we akademiki goşantlar bilen baýlaşdyrylan komissiýanyň mejlisleri, bu ugurda edilmeli ädimleriň has täsirli bolmagyny üpjün eder.