Çernogoriýanyň garaşsyzlyga syýahaty: 20 ýyldan soň

Çernogoriýa öňki ugugoslawiýa federasiýasy dargandan soň 2006-njy ýylyň 21-nji maýynda geçirilen referendum bilen garaşsyzlygyny yglan etdi. Bu taryhy öwrülişik, Balkan ýurtlarynyň iň ýaş döwletlerinden biri bolan Çernogoriýanyň halkara arenasynda öz aýaklarynda durmagy ýüregine düwdi. Bu etapda Çernogoriýa Serbiýa-Çernogoriýanyň kömegi bilen barlygyny dowam etdirdi. Şeýle-de bolsa, ençeme ýyllap dowam eden çekeleşikleriň we içerki syýasy basyşlaryň netijesinde 2006-njy ýylda garaşsyzlyk boýunça referendum geçirildi. Bu referendumda saýlawçylaryň 55,5 göterimi garaşsyzlygy goldady we gatnaşmagyň derejesi 86,5 göterim hökmünde hasaba alyndy. 2023-nji ýylda geçirilen ilat ýazuwyna görä, ýurduň ilaty 623 müňden geçdi. Çernogoriýa statistika instituty (MONSTAT) tarapyndan 2024-nji ýylyň 15-nji oktýabrynda yglan edilen maglumatlara görä ilatyň 71,1 göterimi prawoslaw, 19,99 göterimi musulman we 3,27 göterimi katolik. Etnik paýlanyşa seretseň, halkyň 41,12 göterimi özlerini Çernogoriýa, 32,93 göterimi bolsa serb şahsyýetine eýe diýip kesgitleýär.

EUB we NATO bilen gatnaşyklar

Çernogoriýa garaşsyzlygyny alandan soň, Euroewro-Atlantik guramalary bilen integrasiýa prosesi çaltlaşdy. 2012B 2012-nji ýylyň 29-njy iýunynda EUB bilen agzalyk gepleşiklerine başlady. EUB-ni giňeltmek boýunça komissary Marta Kos Çernogoriýany "iň gowy dalaşgär" hökmünde häsiýetlendirýär. Çernogoriýa 2026-njy ýyla çenli ähli gepleşik bölümlerini ýapmagy meýilleşdirýär we bu etapdaky 33 bapdan 14-sini wagtlaýyn ýapmagy başarypdy. 2015-nji ýylyň 2-nji iýunynda 2017-nji ýylyň 5-nji iýunynda NATO-nyň 29-njy agzasy boldy. Bu agzalyk Çernogoriýanyň howpsuzlyk we goranyş syýasatynda möhüm öwrülişik boldy.

Geljekki meýilnamalar we maksatlar

Çernogoriýanyň premýer-ministri Milojko Spajiç 2028-nji ýyldaky 20-nji bölümiň çäginde EUB-ne doly agza bolmak maksadyny kesgitleýäris. Çernogoriýanyň Europeanewropa ýolundaky tutanýerliligi. Mundan başga-da, aprel aýynda EUB-ne agza ýurtlaryň ilçileri Çernogoriýanyň goşulyşmak şertnamasyny taýýarlamak üçin ýörite iş toparynyň döredilmegini tassykladylar. Economicurt ykdysady we syýasy özgertmeler bilen Europeanewropanyň integrasiýa prosesinde möhüm ädimler ädýär. Çernogoriýanyň bu aýgytly ädimleri Balkanlarda parahatçylyk we hyzmatdaşlyk üçin geljegi uly model bolup durýar.