Hytaýyň önüm öndürijileriniň bahalary global energiýa krizisi döwründe taryhy iň ýokary derejä ýetdi

Ählumumy energiýa krizisi we Ýakyn Gündogardaky çaknyşyklar sebäpli Hytaýda önüm öndürijileriň bahalary aprel aýynda Covid-19 pandemiýasy bäri iň çalt ýokarlandy. Hytaýyň Milli Statistika býurosynyň (NIB) maglumatlaryna görä, önüm öndürijileriň bahalarynyň indeksi (PPI) geçen ýyl bilen deňeşdirilende 2,8 göterim ýokarlandy.

Energiýa bahalarynyň täsiri

ABŞ bilen Eýranyň arasyndaky dartgynlygyň artmagy energiýa bazarlaryna täsir edip, nebitiň bahalarynyň ýokarlanmagyna sebäp boldy. Bu bolsa Hytaýda önüm öndürijileriň bahalarynyň geçen aý bilen deňeşdirilende has aýdyň ýokarlanmagyna getirdi. Aprel aýynda önüm öndürijileriň bahalarynyň 1,8% ýokarlanmagyna garaşylýardy, ýöne hakyky ösüş 2,8% boldy, bu bolsa garaşylýandan has ýokarydyr.

Mart aýynda 0,5 göterim ýokarlanan Öndüriji Bahalarynyň Indeksi (ÖBI) 2022-nji ýylyň soňky çärýeginden bäri pese gaçmaga meýillidi. Şeýle-de bolsa, nebitiň bahasynyň ýokarlanmagy bu meýili tersine öwürdi.

Hytaý ykdysadyýeti üçin täze döwür

Hytaýda öndürilen önümleriň zawoddan daşary bahalary 41 aýlyk pese gaçyşdan soň ýokarlanyp başlady. 2023-nji ýylda 3%, 2024-nji ýylda 2,2% we 2025-nji ýylda 2,6% pese gaçyşdan soň, Öndüriji Bahalarynyň Indeksi (ÖBIN) şu ýylyň ilkinji aýlarynda pese gaçmagyny dowam etdirdi.

Bilermenleriň pikiriçe, Hytaýyň içerki bazaryndaky bahalaryň ýokarlanmagy we eksport bahalarynyň üýtgemegi global söwda akymlaryna täsir edip biler. Şeýle-de bolsa, bu Hytaý ykdysadyýeti üçin uzak möhletli oňyn netijeleri berip biler.

Ekspertleriň pikirleri we geljekki garaşylýan zatlar

ABN AMRO-nyň uly ykdysatçysy Arjen wan Dijkhuizen Hytaýda sarp edijileriň inflýasiýasynyň energiýa bahalarynyň ýokarlanmagy bilen birlikde çaltlaşýandygyny aýtdy. Şeýle-de bolsa, içerki islegdäki deňagramlylyk bolmazlygy sebäpli sarp edijileriň inflýasiýasy gowşak bolmagynda galýar.

ING Group-yň Hytaý boýunça baş ykdysatçysy Linn Song ýokary çykdajylaryň Hytaý ykdysadyýetinde inflýasiýany has-da artdyrjakdygyny aýtdy. Şeýle-de bolsa, ol munuň deflýasiýa basyşy bilen göreşýän Hytaý üçin uzak möhletde oňyn bolup biljekdigini nygtady.

Netije we Baha beriş

Hytaýda öndürijileriň bahalarynyň çalt ýokarlanmagy energiýa bahalarynyň global täsiriniň şöhlelenmesi hökmünde görülýär. Munuň gysga möhletde ýaramaz täsir etmegine garaşylýan bolsa-da, uzak möhletde ykdysady ösüşi höweslendirip biler. Sagdyn inflýasiýa garaşmalaryny dikeltmek maýa goýumlaryna we sarp edilişe oňyn täsir edip biler.