Çörek keseline üns: Ony bejermek diňe berhizdir

Çörek keseli , giňden ýaýran ynanjyň tersine, diňe çagalyk döwrüne mahsus bolman, eýsem ähli ýaşlarda görüp bolýar we bugdaý we arpa ýaly dänelere çynlakaý duýgurlygy döredýär. 16-njy maý Halkara Çörek güni mynasybetli, çaga gastroenterologiýa hünärmeni Dos. Medipol saglyk toparynyň prof. Doktor Newzat Aýkut Baýrak keseliň dürli alamatlar we irki diagnozyň ähmiýeti bilen ýüze çykyp biljekdigini aýtdy. Çörek keseli, dünýädäki her 100 adamdan birinde ýüze çykýan we bejergisi diňe glýutsiz iýmitlenip bilinýän kesel hökmünde tapawutlanýar.

Çörek keseliniň ýaýramagy we alamatlary

Içegeler ömürboýy bugdaýda we şuňa meňzeş dänelerde ýüze çykýan glýut belogyna duýgurlygy döredýän mahaly ýüze çykýar. Içgeçme we horlanmak bilen çäklenmeýän bu kesel, witamin ýetmezçiligi, ösüşiň yza galmagy we osteoporoz ýaly çynlakaý problemalara sebäp bolup biler. Hünärmenler, islendik ýaşda diagnoz goýup boljak bu keseliň ir ýüze çykarylmagynyň bejergide möhüm ähmiýete eýedigini aýdýarlar.

Diagnoz we bejeriş amallarynyň ähmiýeti

Dos. Doktor Baýragyň pikiriçe, çörek keselini anyklamagyň gijä galmagy osteoporoz, ýatdan çykarmak we hatda önelgesizlik ýaly problemalara sebäp bolup biler. Seýrek ýagdaýlarda, içgeçme we garyn agyry ýaly alamatlar bilen hassahana kabul edilmegi zerur bolup biler, bu hem çörek krizisi diýilýär. Şonuň üçin hünärmenler çörek keseline öz wagtynda diagnoz goýmagyň bejerginiň üstünlikli bolmagy üçin möhümdigini bellediler.

Glýutensiz berhiz: Onlyeke-täk çözgüt

Çörek keseliniň iň täsirli bejergisi glýutsiz iýmit ulanylmagydyr. Dos. Prof. bugdaý, arpa, çowdary we süle ýaly dänelerden gaça durmalydygyny aýtdy. Doktor Baýrak azyk senagatynda giňden ulanylýan glýuteniň köp gaplanan önümlerde bardygyny we bu önümleriň ýazgylaryny üns bilen okamalydygyny aýtdy. Hat-da az mukdarda glýutin sarp etmek hem saglyk problemalaryna sebäp bolup biler we berhizlere üns bermezlik ösüşiň yza galmagy we käbir düwnük keselleri ýaly çynlakaý şertlere sebäp bolup biler. Hünärmenler, bu keseli jemgyýetde has gowy tanamak we habardar etmek üçin bilim we maglumat kampaniýalarynyň güýçlendirilmelidigini nygtaýarlar. Öňümizdäki ýyllarda çörek keselini bejermek we iýmitlenmegi ýeňilleşdirmek boýunça gözlegleriň artmagyna garaşylýar.