COP31 Howa sammiti Antalýada liderleri birleşdirýär

Birleşen Milletler Guramasynyň (BMG) Howanyň üýtgemegi baradaky Çarçuwaly konwensiýasynyň Taraplaryň 31-nji konferensiýasy 2026-njy ýylyň 9-njy noýabrynda Türkiýe tarapyndan gurnalan Antalýada başlandy. Global howanyň üýtgemegine garşy strategiýalaryň ara alnyp maslahatlaşyljak guramasynyň çäginde Prezident Rejep Taýyp Erdogan tarapyndan guralan liderler sammiti 2026-njy ýylyň 11-12-nji noýabrynda geçiriler.

COP31 liderler sammitine haýsy ýurtlar gatnaşýar?

6 yklymdan jemi 102 lider, şol sanda 95 ýurt ýolbaşçysy we ýolbaşçylar derejesindäki 7 guramanyň ýolbaşçylary sammite gatnaşjakdygyny mälim etdiler. Gatnaşanlaryň arasynda Awstriýanyň prezidenti Aleksandr Wan der Bellen, Azerbaýjanyň prezidenti Ilham Aliýew, Braziliýanyň prezidenti Lula da Silwa, Ermenistanyň premýer-ministri Nikol Paşinýan, TRNK-nyň prezidenti Tufan Erhürman we Kipriň Gresiýanyň administrasiýasynyň lideri Nikos Hristodulidis bar. Sammitde ýokary derejeli wekiller bilen Hytaý, Russiýa we Eýran ýaly ýurtlar wekilçilik edýär.

Sammitdäki esasy temalar we wakalar haýsylar?

"Durnukly, çydamly we adalatly geljege tarap" mowzugy bilen geçirilen sammitde arassa energiýa öwrülişigi, ýaşyl senagat maýa goýumlary, maliýe elýeterliligi we galyndy taslamalary ýok. Birinji aýaly Erdoganyň esasy ýanýoldaşlary bilen alyp barjak programmalarynda global galyndylar barada tejribe paýlaşylsa-da, sammit meýdanynda 27 müň 957 howpsuzlyk işgäri işleýär. Mundan başga-da, Sertab Ereneriň sammite taýýarlan "Bir öý" aýdymy hödürlenende, Halkbank 100 milliard TL maliýeleşdiriş bukjasyny taýýarlandygyny habar berdi.

Antalýada geçirilen COP31 2026-njy ýylyň 9-njy noýabryndan başlap gapylaryny açsa-da, 2026-njy ýylyň 11-12-nji noýabrynda geçiriljek Liderler sammitinde milli syýasatlar we halkara hyzmatdaşlygyň maksatlary ara alnyp maslahatlaşylar. Sammitiň dowamynda ýolbaşçylar ikitaraplaýyn ýygnaklar geçirerler we dürli daşky gurşaw taslamalaryny gözden geçirerler.

Taraplaryň BMG-nyň howanyň üýtgemegi konferensiýasy, agza ýurtlaryň uglerod zyňyndylaryny azaltmak we howanyň üýtgemegine uýgunlaşmak baradaky borçnamalaryny täzeleýän iň ýokary derejeli halkara platformasydyr. Türkiýäniň prezidentlik döwründe geçirilen etapda degişli ministrlikler we halkara guramalar kabul edilen kararlary ýerine ýetirmek we maliýe mehanizmlerini işletmek üçin utgaşdyrylýar.

Netije

Antalýada geçirilen COP31, hatda diplomatiki dartgynlygy başdan geçirýän ýurtlaryň hem howanyň üýtgemegi ýaly global howp abananda bir stolda bir ýere jemlenip biljekdigini görkezýär. Daşky gurşaw maksatlaryndan başga-da, sammit halkara gatnaşyklarynda gepleşik kanallaryny açyk saklamak üçin möhüm platforma bolup görünýär.

Zol galyndylary we ýaşyl energiýa ýaly anyk mowzuklaryň ýolbaşçy derejesinde çözülmegi howanyň üýtgemegine garşy göreşiň diňe bir daşky gurşaw syýasaty hökmünde däl, eýsem ykdysady ösüş modeli hökmünde hem kabul edilýändigini görkezýär.

Mümkin täsirler

Sammitde kabul ediljek kararlara, gatnaşyjy ýurtlaryň ýakyn ýyllarda durmuşa geçirjek ýaşyl senagat we energiýa syýasatlaryna gönüden-göni täsir etmegine garaşylýar. Hususan-da, maliýe elýeterliligi bilen baglanyşykly ädimler ösýän ýurtlaryň howanyň üýtgemegine uýgunlaşma proseslerini çaltlaşdyryp biler.

Türkiýe tarapyndan gurnalan bu guramanyň ýurduň daşky gurşaw diplomatiýasyndaky netijeliligini ýokarlandyrjakdygyny we durnukly syýahatçylyk we ýaşyl maýa goýumlary pudagynda täze hyzmatdaşlyk mümkinçiliklerini döredjekdigini çaklamak mümkin.