Daşary işler ministri Fidan: Syýasy düşünişmezlikler ykdysadyýeti saklamaly däldir

Daşary işler ministri Hakan Fidan Stambul Kongres merkezinde geçirilen 2026-njy ýyldaky TRT Bütindünýä Forumynyň çäginde "Baglanyşygyň täze geosyýasy syýasaty: Deňiz ýollary, päsgelçilikler we koridorlar" atly sessiýada global söwdanyň töwekgelçiligine baha berdi. "Merkezden daşlaşdyrylan dünýä: Düzgünler şowsuz bolanda kim öňde barýar?" Ministr Fidan forumda mowzuk açyp, syýasy düşünişmezlikleriň dünýä ykdysadyýetini goldaýan ulgamlary ysmaz etmeli däldigini aýtdy.

Global söwda ýollarynda gurluş gowşaklygy

Ministr Hakan Fidan energiýa we transport liniýalarynyň syýasy basyş serişdesi hökmünde ulanylmagy üpjünçilik zynjyryny bozýandygyny aýtdy. Gara deňziň mysalyny getiren Fidan, gämi ýolunyň söweş ýoluna öwrülmeli däldigini we bir päsgelçilik müňlerçe kilometr uzaklykdaky ykdysadyýetlere ýaramaz täsir edip biljekdigini aýtdy. Fidan, esasy ugurlara girişi dowam etdirjek bolanda garaşsyzlyk töwekgelçiliginiň deregine howpsuzlyk we bäsdeşlik bilen ýüzbe-ýüz bolýandygyny aýdyp, bu ýagdaýa ýol berilmeli däldigini aýtdy.

Türkiýäniň baglanyşygy we strategiki gözýetimi

Türkiýanyň geografiki ýerleşişini diňe bir köpri däl, eýsem strategiki jogapkärçilik ugry hökmünde görýändigini belläp, Hakan Fidan Merkezi koridor bilen Aýlagy Europeewropa birleşdirýän taslamalaryň ähmiýetine ünsi çekdi. Baglanyşygyň diwersifikasiýa edilmelidigini we has çydamly we öz içine alyjy bolmalydygyny öňe süren Fidan, Türkiýe bu pikiri paýlaşýan hyzmatdaşlar bilen işlemäge taýýardygyny aýtdy. Fidan global liderligiň bir merkezde jemlenmeli däldigini, köpçülikleýin jogapkärçiligi paýlaşmak arkaly has howpsuz gurşawa ýetip boljakdygyny aýtdy.

Daşary işler ministri Hakan Fidan 2026-njy ýylyň 7-nji noýabrynda Stambulda geçirilen TRT Bütindünýä forumynda 2026-njy ýylda global üpjünçilik zynjyrlaryny goramaga we diplomatik çözgütleri ýokarlandyrmaga çagyrdy. Ministr Türkiýäniň durnuklylygy üpjün etmek üçin esasy gural hökmünde durnukly diplomatiýa we ýokary derejeli gepleşikleri ulanýandygyny aýtdy.

TRT Bütindünýä forumy, global meseleleriň çözülmegi üçin pikir alyşylýan we halkara gatnaşyjylaryň gatnaşýan platformasy hökmünde işleýär. Türkiýäniň daşary syýasaty göz öňünde tutýan çäginde sebitleýin we global arabaglanyşygy güýçlendirýän taslamalara ymtylmak we diplomatik başlangyçlaryň dowam etmegi degişli ministrliklerde we halkara guramalarynda dowam edýän prosesleri emele getirýär.

Netije

Global söwdanyň üznüksiz dowam etmegi ugurlary diwersifikasiýa etmäge we konfliktleriň ykdysady ulgamdaky täsirini çäklendirmäge baglydyr. Ministr Fidanyň aýdan sözleri, sebitde jemlenen güýç hökmünde Türkiýäniň üpjünçilik zynjyrynyň howpsuzlygyny üpjün etmek üçin diplomatik başlangyç görkezmek kararyny görkezýär.

Ykdysady garaşsyzlygyň diňe syýasy hyzmatdaşlygyň üsti bilen güýçlendirilip bilinjekdigi, ýurtlaryň birtaraplaýyn hereketlere däl-de, köpçülikleýin howpsuzlyga ünsi jemlemelidigini görkezýär. Bu ýagdaý, geljekki global ulgamyň umumy jogapkärçilik arkaly merkezleşdirilmedik gurluşda emele gelip biljekdigini çaklaýar.

Mümkin täsirler

Türkiýe tarapyndan başlanan Merkezi koridor ýaly taslamalaryň strategiki gymmatyny ýokarlandyrmak, sebit ýurtlarynyň arasynda söwda integrasiýasyny çaltlaşdyryp biler. Bu başlangyçlaryň durmuşa geçirilmegi, dünýä ykdysadyýetiniň energiýa we logistika ugurlarynda bolup biläýjek krizislere has çydamly bolmagyna kömek edip biler.

Diplomatik kanallary işjeň ulanmak sebitdäki konfliktleriň söwda ýollaryndaky basyşyny azaldyp, maýa goýujylaryň ynamyny artdyryp biler. Mundan başga-da, Türkiýäniň köpçülikleýin goranyş we hyzmatdaşlyga çagyryşlary ösýän ýurtlara global karar kabul etmekde has köp söz açmagyna ýol açyp biler.