Daşary ýurt maýadarlarynyň Türkiýa ugrukdyrylmagy: Sebäpleri we netijeleri

Türkiye ýakynda daşary ýurt maýadarlarynyň radaryna täzeden girdi. Bloomberg tarapyndan neşir edilen seljermä görä, ýokary göterim derejeleri, durnukly bazar şertleri we ABŞ bilen Eýran arasynda geosyýasy töwekgelçilikleri azaltmak baradaky ylalaşyk bu gyzyklanmanyň gaýtadan dikeldilmegine goşant goşdy. {{IMG_0}}

ABŞ-Eýran şertnamasynyň täsiri

Hemişelik parahatçylyga ýol açan ABŞ bilen Eýranyň arasynda gol çekilen şertnama bütin dünýäde oňyn garşylandy. Bu ösüş, nebitiň bahasynyň peselmegine we Eýranyň nebit satuwyndaky päsgelçilikleriň aradan aýrylmagyna, şeýlelik bilen global inflýasiýa basyşynyň peselmegine sebäp boldy. Bu ýagdaýdan peýdalanan ýurtlaryň biri Türkiýe boldy. Daşary ýurt maýadarlary, Eýrandaky dartgynlylygyň peselmeginden we nebitiň bahasynyň arzanlamagyndan soň Türkiýa bolan gyzyklanmasyny artdyryp başlady. Türk bazarlary üçin söwda pozisiýalary 30 milliard dollara ýeten bolsa, TL bilen kesgitlenen obligasiýa pozisiýalary 15 milliard dollara çenli ýokarlandy. {{IMG_1}}

Maýa goýumçylarynyň akymynyň artmagy

Söwda bilen baglanyşykly akymlaryň geçen hepde bolşy ýaly 6 milliard dollara ýetendigi aýdylýar. Söwda söwdasy pes girdejili walýutalarda karz alýan we ýokary girdejili türk lirasyna maýa goýýanlara esaslanýar. Türkiýedäki ýokary täsirli göterim stawkasy bu strategiýany özüne çekiji edýär. Mundan başga-da, liranyň hümmetiniň peselmeginiň öňüni almaga gönükdirilen syýasatlar maýadarlara walýuta hümmetiniň töwekgelçiligini çäklendirmäge kömek edýär. Şeýle-de bolsa, geosyýasy töwekgelçilikleriň azalmagy we bazarlardaky basyşyň peselmegi bilen käbir banklar TL ýagdaýyna dolanyp başladylar. Bu, türk bazarlaryna bolan ynamyň görkezijisi hasaplanýar.

Merkezi bankyň roly

Türkiýe Respublikasynyň Merkezi banky ätiýaçlyklaryny güýçlendirmek üçin artýan walýuta akymlaryny ulanyp başlady. Mart we aprel aýlarynda liranyň durnuklylygyny üpjün etmek üçin ätiýaçlyklardan intensiw peýdalanyldy. Indi bu ätiýaçlyklary gaýtadan dikeltmek etabynyň başlandygy mälim edildi.

Netijede, daşary ýurt maýadarlarynyň Türkiýe bolan gyzyklanmasynyň artmagy ýurduň ykdysady durnuklylygy üçin oňyn ösüş hasaplanýar. Öňümizdäki döwürde bu gyzyklanmanyň dowam etjekdigi ýa-da onuň bazarlara nähili täsir etjekdigi ýakyndan gözegçilik ediler.