Daýhanlar we söwdagärler üçin ägirt uly maliýeleşdiriş: Gazna goldawly karzlar 629 milliard liradan geçdi

Gazna we Maliýe ministrligi, Türkiýanyň ykdysady dinamikasyny goramak, ýerli önümçiligi janlandyrmak we işe goldaw bermek maksady bilen Gazna göterimlerini we söwdagärler we daýhanlar üçin diwidend goldawly maliýeleşdiriş bukjalaryny giňeltmegi dowam etdirýär. Oba hojalygynyň önümçiligini durnukly etmek, azyk üpjünçiliginiň howpsuzlygyny üpjün etmek we söwdagärleriň bäsdeşlige ukyplylygyny ýokarlandyrmak maksady bilen amala aşyrylýan bu maliýe höweslendirmeleri, iki segmentiň hem gany bolup galýar.

Oba hojalygyna uly goldaw: 2004-nji ýyldan bäri uly böküş

Türkiýede oba hojalygyny döwrebaplaşdyrmak, öndürijiligi ýokarlandyrmak we öndürijilere maliýe kynçylyklaryndan gutulmak maksady bilen 2004-nji ýylda işe girizilen Gazna tarapyndan goldanýan oba hojalygy karzy arzasy, geçen ýyllarda ägirt uly göwrüme ýetdi. “Ziraat Bank”, “Ziraat Katılym Bank” we “Oba hojalygy karz kooperatiwleri” arkaly amala aşyrylan bu ulgam oba hojalygynyň ähli ugurlaryna aralaşýar.

Arza beren ilkinji ýylynda 2004-nji ýylda 735 million lira derejesinde bolan 205 müň öndürijiniň karz balansy 2025-nji ýylyň ahyryna çenli ägirt uly ösüşi görkezdi. Häzirki maglumatlara görä, 1,1 million daýhanyň umumy karz we maliýeleşdiriş balansy 833 milliard lira ýetdi. Bu tablisada ulgamdan peýdalanýan daýhanlaryň sanynyň takmynan 6 esse, uzaldylan karzyň umumy mukdarynyň bolsa takmynan 42 esse köpelendigi görkezilýär. Daýhanlarymyz; Bu mümkinçiliklerden 28 dürli önümçilik sebitinde, haýwan we ösümlik önümçiliginden başlap, oba hojalygy tehnologiýalaryna, oba hojalygyndan häzirki zaman suwaryş ulgamlaryna çenli peýdalanyp biler.

Nol göterim karzy mümkinçilikleri we maliýeleşdiriş jikme-jiklikleri

Gazna we Maliýe ministrligi tarapyndan hödürlenýän bu maliýe galkanynyň çäginde öndürijilere 25 göterimden 100 göterime çenli göterim we diwidend arzanladyşlary ulanylýar. Gazna göterimleri bilen goldanýan karzlaryň umumy göterim ýüküniň takmynan 70 göterimi gönüden-göni halk tarapyndan göterilýär. Esasanam kiçi we orta öndürijileri goramak üçin esasy haýwan we ösümlik önümçilik pudaklarynda 300 müň lira çenli karzlar üçin 100 göterim göterim we girdeji paýy arzanladyş bermek arkaly nol göterimli maliýeleşdirmek mümkinçilikleri teklip edilýär.

Iň ýokary çäk 10 million lira hökmünde kesgitlenen bu ulgamda ministrlik tarapyndan kesgitlenen tehniki we ykdysady ölçegleri üstünlikli ýerine ýetirýän öndürijilere goşmaça göterim arzanladyş artykmaçlyklary berilýär. Diňe 2025-nji ýylda jemi 661 milliard lira karz we maliýe goldawyndan 956 müň öndüriji peýdalandy. Gazna tarapyndan ýerine ýetirilen işiň başyndan şu ýylyň iýun aýynyň ahyryna çenli goldaw mukdary 449 milliard lira ýetdi. Şu ýylyň birinji ýarymynda (iýun aýynyň ahyryna) 724 müň daýhana 399 milliard lira serişdesi berildi.

Söwdagärler we senetçiler üçin durmuş ýoly: Halkbankyň üsti bilen üpjün edilýän desgalar

Halk bankynyň üsti bilen ykdysadyýetiň daýanjyny emele getirýän söwdagärler we senetçiler üçin maliýeleşdirmegi ýeňilleşdirmek, işlerini giňeltmäge we ýerli ösüşi goldamaga gönükdirilen Gazna göterimleri goldaýan karz mehanizmi hem uly ünsi çekýär. Ilkinji gezek 2002-nji ýylda işe girizilen bu ulgam söwdagärleriň iň kyn döwürlerinde iň uly kepillik boldy.

Ulgam işe başlanda 2002-nji ýylda 153 million lira bolan 63 müň söwdagäriň we senetçiniň karz balansy 2025-nji ýylyň ahyryna çenli 774 müň söwdagäre we 297 milliard lira mukdaryna ýetdi. Bu döwürde goldanýan söwdagärleriň sany 12 esse ýokarlandy, hakyky karz mukdary takmynan 50 esse ýokarlandy. Diňe 2025-nji ýylda 258 müň söwdagär we senetçi 176 milliard lira gymmaty bolan Gazna göterim karzlaryny ulandy. Gazna goldawy durmuşa geçirilişiň başyndan şu ýylyň iýun aýynyň ahyryna çenli 180 milliard lira bolsa-da, şu ýylyň ilkinji alty aýynda 99 müň söwdagäre 75 milliard lira karzy berildi.

Ulgamyň çäginde söwdagärlere adaty 50 göterim göterim arzanladyşy ulanylýar. Mundan başga-da, ýaş telekeçilere, ussat telekeçilere, ýitip gitjek adaty hünärlerde işleýän söwdagärlere we ileri tutulýan pudaklardaky kärhanalara has amatly we has arzanladyşlar hödürlenýär. Görkezilen kriteriýalara laýyk gelýän söwdagärler önümçilik kuwwatyny ýokarlandyrmaga we adaty arzanladyşlardan ýokary goşmaça goldawlardan peýdalanyp, ýurduň ykdysadyýetine has goşmaça baha bermäge mümkinçilik alýarlar.