DEM partiýasynyň egindeş başlygy Tuncer Bakyrhan: Parahatçylyk we syýasylaşdyryş geňeşi haýal etmän döredilmeli

DEM partiýasynyň egindeş başlygy Tuncer Bakyrhan, Türkiýäniň Milli Milli Assambleýasynda (TBMM) geçirilen partiýasynyň toparlaýyn ýygnagynda "Terrorsyz Türkiýe" atly proses barada baha berdi. Bakyrhan, Türkiýeden doly çykmak kararyna 8-nji oktýabrda paýlaşylandygyny we hereket administrasiýasynyň serhetden çykyp, käbir lagerleri boşadandygyny, şu pursatda parahatçylyga ýol açmak üçin anyk ädimleriň edilmelidigini aýtdy.

Parahatçylyk etaby üçin ädilen ädimler ýeterlikmi?

Tuncer Bakırhan yza çekilmek karary we lagerleri ewakuasiýa etmek ýaly ädimleriň jemgyýetde uly umyt döredendigini aýtdy we "Söweşijilerini Türkiýeden çykaran bolsalar, bazalaryny ýuwaş-ýuwaşdan ewakuasiýa edip, lagerlerden çyksa, nämä garaşýarys?" diýen soragy berdi. Hökümetiň niýetini aýtmagyny bes etmelidigini we karar bermek tapgyryna geçmelidigini öňe süren Bakyrhan: "Bu sorag indi tutuş jemgyýetiň soragy. Bu çagany türmede garaşýan enäniň, ençeme ýyl sürgünde ýaşaýan raýatlarymyzyň we 40 ýyldan gowrak wagt bäri dowam edýän agyrylaryň soňlanmagyny isleýän adamlar üçin umumy sorag."

Näme üçin Parahatçylyk we Syýasat Geňeşi döredilmeli?

Tuncer Bakırhan, parahatçylygyň kanuny kepillendirilmelidigini aýtdy we etabyň dowam etmegi üçin bir mehanizmiň zerurdygyny aýtdy. Bakyrhan: "Öcalanyň utgaşdyrylmagy bilen Parahatçylyk we Syýasat Geňeşi gijikdirilmän döredilmeli we işine başlamaly. Armaragsyzlanmak wesýetnamasy bilen tamamlanyp bilinmez. Netijä gelmek üçin bir mehanizm talap edilýär. Şol geňeşde işleýänler Öcalan bilen günde 24 sagat, hepdede 7 gün parahatçylyk işinde bolmaly" -diýdi. Şeýle hem Bakyrhan, Mejlisiň has köp jogapkärçiligi öz üstüne almalydygyny aýtdy we ynamdarlyk ulgamynyň bes edilmegine we söz azatlygyndaky päsgelçilikleriň aýrylmagyna çagyrdy.

Tuncer Bakırhan, GNAT münberinden hökümete ýüzlenip, 8-nji oktýabrda yglan edilen çykaryş karary we lagerleri ewakuasiýa etmekden soň parahatçylyk etabynyň indiki tapgyrynyň edilmelidigini aýtdy. Bakyrhan, prosesiň dogry alnyp barylmagy üçin Öcalanyň utgaşdyrylmagynda Parahatçylyk we Syýasat Geňeşiniň gyssagly döredilmelidigini öňe sürdi.

Türkiýedäki syýasy partiýalaryň toparlaýyn ýygnaklary kanun çykaryjylyk we jemgyýetçilik prosesleri baradaky tekliplerini halk bilen paýlaşýan demokratik platforma hökmünde işleýär. Parahatçylyk prosesleri konstitusiýa çäginde kanun çykaryjy organy bolan Türkiýäniň Milli mejlisiniň jogapkärçiliginde amala aşyrylýar we degişli hukuk kadalaryny we institusional mehanizmleri döretmek prosesi syýasy erk we parlament ylalaşygy bilen emele gelýär.

Netije

Bakyrhanyň aýdanlary, prosesiň "niýet yglan etmek" tapgyryndan "institusional mehanizm" tapgyryna geçmelidigi baradaky umytlary açýar. Yza çekmek we ýaragsyzlanmak ýaly ädimleriň ädilendigini öňe sürýän DEM partiýasy, bu ädimleriň hemişelik bolmagy üçin kanuny esas we bu çarçuwany dolandyrmak geňeşiniň zerurdygyny hasaplaýar.

Bu ýagdaý, parahatçylyk etabynyň geljeginiň hökümetiň görjek anyk kanuny ädimlerine we dörediljek täze institusional gurluşlara baglydygyny görkezýär. Taraplaryň arasyndaky aragatnaşyk kanallaryna gönüden-göni tagtanyň üsti bilen amala aşyrylmagyna bolan isleg, prosesiň aç-açanlygy we tizligi taýdan möhüm garaşylýar.

Mümkin täsirler

Parahatçylyk we Syýasat Geňeşini döretmek baradaky haýyş syýasy gün tertibinde ara alyp maslahatlaşyp biler. Bu geňeşiň durmuşa geçirilmegi, has anyk we gözegçilikde saklanmagyna mümkinçilik döredip biler we hökümet bilen oppozisiýanyň arasyndaky syýasy gepleşik proseslerine hem täsir edip biler.

Bu prosesi çaltlaşdyrmak sosial garaşmalary kanagatlandyrmaga oňyn täsir edip bilýän hem bolsa, edilmeli ädimleriň kanuny we syýasy netijeleri barada dürli pikirleriň ýüze çykmagyna garaşylýar. Geňeşiň döredilmegi, parahatçylyk isleýän taraplar üçin täze gepleşik meýdançasyny açyp biler.